Nota,
quod
aliqui
Chy¬
mici
vocent
principia
non
magisteria
illa
resolutio¬
nis
composi¬
ti,
sed
essen¬
tias
elabora¬
tissimas
ex
il¬
lis,
que
tamen
diuersitas
inter
eos
non
facit
bellum
implacabile.
46
Examen
sententiae
Parisiensis
scholae
aliter?
Non
sunt
tanti
opiniones,
vt
totam
de
Elementis
doctrinam
conculcemus,
&
stoechiologian
in
exilium
mittamus.
Dicet
Riolanus,
se
contra
Quercetanum
disputare,
&
eam
Alchymiam
oppugnasse,
quam
profi¬
tetur
ipse.
Imo
inquam,
quam
tu
ei
affingis.
Nam
Quercetanus
in
sua
Alchymia
habet
res
praeclatas.
In
Medicina
&
Physica
sequitur
Paracelsum
&
Seuerinum;
&
fortasse
non
tam
re
dissentit
ab
Hippoc.
&
Aristot.
quam
allegoriis,
enuncians
dogmata
explicansque
Chymicorum
vocabulis,
&
phrasibus:
quod
si
est,
non
est
odio
aut
accusatione
molestandus,
sed
suo
studio
relinquendus.
Ita
vero
sunt
illae
allegoriae
sequendae,
vt
veritatem
Hippocraticam,
&
Peripateticam,
consuetumque
docendi
modum
non
pessundemus.
Et
quae
in
hac
lite
proposuit,
potius
sunt
Physica
&
Medica,
quam
Chymica.
Cur
ergo
non
simili
modo
contendis
Physicam
&
Medicinam
esse
ex
Doctorum
scholis
profligandam,
&
ex
homi¬
num
memoria
tollendam?
Tu
te
ex
professo
armasti
in
Alchymiam.
Hanc
voluisti
tuis
argumentis
pe¬
tere.
Medicinae
nomen
&
Physicae
vix
attingis,
nisi
cum
de
tuo
studio
loqueris,
&
semel
atque
iterum
dicis
Chymicos
habere
physiologiam
&
pathologiam
falsam;
in
quo
tamen
deciperis.
Non
enim
Chy¬
mici
habent,
sed
illi,
qui
se
Philosophos
&
Medicos
in
factione
Paracelsi
appellant.
Facile
poterat
in
lo¬
cum
Alchymiae
substitui
vox
PARACELSIA,
vel
pseudochymiatria;
seruatumque
esset
honestae
arti
suum
decus
&
ornamentum.
Sed
cum
secus
factum
sit,
&
polluta
Alchymia
conatu
isto,
imo
&
impli¬
cata:
detergenda
labes
est,
&
artis
dignitas
vtilitasque
asserenda.
Respondetur
itaque
ad
assumtum
syllogismi,
falsum
esse;
&
prosyllogismos
partim
mendaces,
partim
iniustos
&
elenchi
expertes,
id
quod
paucis
demonstrabimus.
Prima
ratio
ex
comparatione
cum
principiis
Aristotelis,
inanis
est.
Finge
Aristotelica
illa
esse
ve¬
ra,
tamen
non
necesse
est,
alia
esse
falsa:
aut
si
falsa,
non
arguitur
falsitas
illorum
veritate.
Alioquin
cum
Riolanus
ipse
habeat
principia
&
elementa
Hippocratica
quatuor:
habeat
duo
omnium
mineralium,
aquam
&
terram,
vel
exhalationem
&
vaporem;
haec
quoque
falsa
forent,
quia
illa
vera.
Sed
quis
sit
ad¬
eo
simplex,
vt
persuadere
sibi
possit,
vera
esse
principia
rerum
naturalium
tria
Aristotelica,
cum
ter¬
tium
appelletur
maleficum
&
occasionatum:
caetera
duo
nullo
modo
per
se
sint
sensibilia:
Sunt
au¬
tem
fortasse,
vt
Aristoteles
ipse
pronunciat
in
3.
de
coelo,
tex.
6I.
Sensibilium
principia
sensibilia;
sempi¬
ternorum
sempiterna,
corruptibilium
cotruptibilia?
Si
sunt
principia
rerum
sensibilium,
monstrari
debent
sensibus.
Chymica
tria
adeo
luculente
ostenduntur
specie
salis,
liquoris,
&
olei
siue
magiste¬
riorum,
siue
essentiarum
elaboratarum
titulo,
vt
insensatum
esse
oporteat,
quisquis
ea
non
percipit
sensibus.
Sed
&
quot
sunt
contentiones
de
principiis?
Quam
incertae?
Ramus
aliquis
in
arenam
dedu¬
cendus
erat.
Sed
quid
Ramum
dico?
Opponantur
Aristoteles
Aristoteli,
peripatetici
peripateticis
inexpli¬
cabiles
de
principiis
perplexitates
audientur.
In
I.
de
ortu,
c.
1.
scribitur:
Quapropter
primum
quidem
potentia
corpus
sensibile
principium
est:
Secundum
autem
contrarietates,
caliditas
&
frigiditas:
tertium
iam
ignis
&
aqua,
Haec
alias
sunt
substantiae
materia,
forma,
&
totum
ex
illis,
iam
actu
sensibile.
Sed
quis
adeo
sit
puer
in
Physicis,
quin
facili
opera
negare
possit,
corpus
esse
principium:
adhuc
facilius,
contrarietates,
cum
hoc
fieri
non
possit,
nisi
confundantur
praedicamenta
duo
&
substantiae
dicantur
in
peripato
contra¬
riae,
quod
non
placet
Censori,
qui
tamen
ex
quisquiliis
suorum
subselliorum
nobis
nescio
quas
quali¬
tates
substantiales
pedibus
studiosorum
satis
conculcatas
&
contaminatas
promit?
Vbi
iam
tertium
priuatio?
In
totum
sensibile
est
mutatum.
En
constantiam
Aristotelicorum
principiorum,
quae
in
Me¬
taphysica,
seu
Dialectica
potiorem
habent
locum,
quam
in
doctrina
rerum
naturalium.
Re
vera
enim
sunt
phantasmata
quaedam
speculatorum,
aut
notiones
rationales
generalissimae.
Nos
relinquimus
Aristoteli
principia
sua,
siue
vera
sint,
siue
falsa,
&
de
Chymicorum
nostrorum
veritate
nihil
dubitan¬
tes,
non
erubescimus,
ea
vel
publicitus
in
omnium
oculis
proponere.
Ratio
secunda
mendaciis
Paracelsi
opposita
est
duabus
partibus.
Neque
enim
verùm
est,
quod
in
coelo
&
elementis
sint
sal,
sulphur
&
mercurius,
nisi
quis
virtute
&
quadam
panspermia
velit
inesse,
id
quod
Censori
nou
debet
displicere,
qui
ex
coelo
vim
generantem
deducit,
&
materia
tenus
omnia
in
omnibus
esse
docet.
Idem
pag.
71.
principia
mineralium
non
plane
simplicia
ponit.
Ita
Chymici
non
absolute,
&
omnino,
vel
omni
explicandi
modo
tria
habent
principia,
sed
in
sua
arte,
&
elaboratio¬
ne.
Habent
iidem
etiam
elementa
quatuor.
Itaque
sentiri
&
mistum
esse,
non
obstat
principii
appel¬
lationi,
nisi
forte
&
Hippocratis
humores,
qui
sunt
principia
corporis
humani,
&
postea
medicinae
Galenicae,
sint
res
simplicissimae,
simpliciterque
primae.
Nostra
principia
sunt
in
elementaribus.
Sunt
ergo.
Tertia
ratio
est
figmentum
deliri
Censoris,
non
Philosophi.
Formales
essentias
non
appellamus
principia
primum,
sed
elaboratissimas
species,
quae
in
comparatione
cum
crassis,
dicuntur
formae
quae¬
dam
esse,
&
spiritus:
Et
idem
sentiunt,
qui
pro
principiis
magisterii
sumunt
essentiales
formales.
Deli¬
rat,
qui,
quod
comparate
dictum
sumptumque
erat
iuxta
morem
disciplinae,
absolute
acceptum
putat,
&
hac
sua
opinione
vesana
arbitratur
confutari
recte
alterum.
Itaque
&
Paracelsitas,
qui
pro
sua
perti¬
nacia
id
pergunt
decernere
&
dicere,
eidem
stultitiae
obnoxios
esse
non
cunctamur
pronunciare.
Ne¬
que
enim
in
hunc
vsum
principia
ex
mistis
elicuerunt
veteres,
nec
qui
hoc
nomen
rebus
Chymicis
tri¬
buerunt
primi,
hanc
de
eis
opinionem
habuerunt,
quam
postea
excogitauit
Paracelsus,
propagauit
au¬
tem
Seuerinus,
Dornaeus
&
alii,
Ratio
quarta
somnium
est
Censoris.
Nemo
quaerit
id,
quod
non
est,
nisi
mente
captus.
At
quod
in
rebus
mistis
quaerunt,
inueniuntque
Chymici,
adeo
est
euidenter,
vt
etiam
sensibus
pateat,
&
in
vsus
medicos
aliosque
conuerti
possit.
Qui
ergo
sunt
illi
omnes
Physici,
qui
sentiunt
principia
Chymico¬
rum
in
sinu
materiae
mistorum
delitescentia,
esse
nulla?
cum
pharmacopaeus
ex
semine
amygdali
ex¬
primit
oleum
&
liquorem,
ex
hoc
separat
aquosum,
ex
reliquiis
vero
concrematis
salem
producit,
an¬
facit
id,
quod
non
est?
An
elicit
id,
quod
nihil
erat
in
materia
occultatum?
Imo
manifestat
occulta
na¬
turae,