413
contra Alchymiam latae.
4
turae, atque ita sapientibus meretur accenseri, iuxta Mesuen, Bulcasin, Rhasin & alios. Quin id dicas de
principiis Aristotelis, quorum priuatio vbi est? Vbi est forma prima & materia? Vbi hęc erant ante com¬
positionem? Quo cedunt post resolutionem? Hanc Censor agnoscit pag. 62. apol. Hipp. vbi principia
definit ea, ex quibus primum fiunt res, & in quae postremo resoluuntur: Assumimus: "In Aristotelica res
non resoluuntur postremo: Non sunt ergo principia: Item si resolutione sunt vltima, debuerunt fuisse prima composi¬
tione & seorsim subsistentia coiisse: At vbi sunt quaeso ista? In phansasia hominum somniantium." Omnes dicunt
elementa corrumpi in mutua: At elementum elementi principium non est. Mista vero desinere in
elementa aiunt. Vbi principia? Ad formam:
"Si essentiae illae Chymicae, quae vocantur principia, essent aliquid; res essent, priusquam fierent.
At hoc absurdum. Et illud ergo."
Hoc pag. 63. apol. Hip. etiam sic enunciatur. "Principia Physica non tantum mixtorum, sed etiam elemento¬
rum debent esse communia: alioquin non essent prima, & communissima: Daretur in natura aliquod corpus, quod istum
principiis non constaret. Atqui nemo prudens dixerit singula elementa constare sale, sulphure & mercurio. Esset enim ef¬
fectus simplicior & natura prior sua causa. Itaque non sunt rerum naturalium principia." Apparet confundi Chy¬
miam cum Physica, & Censorem in neutra scienter versari. In priore syllogismo maior consequen¬
tiam necessariam habet nullam. Neque enim necesse est, sesamum esse, antequam factum sit, si ex eo fit
oleum, sal, & liquor, ex quibus in materia reliqua, quam elementarem, & sinum materiae vocant, essen¬
tiam interiorem constituit natura non componendo, vt somniat Censor, sed concoquendo, maturan¬
do & alterum ex altero iuxta dispositionem partium materiae producendo. Minor non est absurda, si
dicas rem esse quodammodo antequam fiat. Est enim potentia. Fiat pomum in arbore. Dico potentia
esse ipsum, antequam fiat. Sunt & principia, quae postea Chymicus elicit natura & perfecta, potentia:
Vt pote semino producta, & propagata. Talis enim est postea natura geniti, qualis erat generantis, & qualis
per semen communicatur. Sic alio quoque modo in generatione naturali per semen res erat, antequam
fieret; si non numero, at specie & semine: Naturaliter enim id, ex quo gignitur aliquid, est aliud quod¬
dam actu, licet respectu succedentis appelletur non ens, nisi velis ex nihilo gigni, quod necesse est eue¬
nire principiis Aristotelicis, quae non sunt, nisi rationis entia, hoc est causarum essentialium ideae, in sen¬
su vero plane nihil. Vnde consequens est, nihil sensibile posse ex eis gigni. Sed idem connexum belle po¬
test opponi etiam Hippocraticis principiis. Si enim essent aliquid quatuor illa prima Hippocratis, res
essent, ante quam fierent. Sed hoc est absurdum. Nihil sunt ergo: Et sic belle constabit medicina, cuius
principia sunt nihil. Elleborum potius Censori.
Secunda ratio comprehenditur tali connexo.
"Si principia Physica non essent elementorum & mistorum (imo etiam coeli) non essent omnium prima &
communissima."
Assume consequens affirmate, & concludetur antecedens affirmate. Nos ex illa latissima com¬
munitate possumus concludere Metaphysica potius esse, quam Physica. Alias si sunt rerum sensibilium,
quas Aristoteles ab omni aeternitate continuat, vix persuaseris, principia esse. Nunquam enim potue¬
runt suo congressu constituisse res ortas quia semper fuerunt vna. Sed illa mittimus concede sane con¬
nexum. Quid tum postea? Nos principia quaerimus Chymica, non Physica ista Generalia, & commen¬
titia; neque tamen negamus esse res naturales. Oriuntur enim & sunt in natura.
Perge:
"Si principia Physica non essent elementorum, & mistorum, daretur in natura corpus, quod istis non consta¬
ret: id quod absurdum."
Quicquid tibi videatur, Aristoteli dicendum est, quodnam ergo sit illud corpus quod in natura
ortuum & meteorologicis considerat, seorsim à contrarietatibus. Si non datur, cur fingitur? An no¬
stris figmentis indiget Physica? Quae ratione finguntur causae, materia & forma, sunt etiam in Poëta
rum & Aesopi fabulis. Cur requiris existens corpus, quod sine corporis forma, nec est nec fingi poest latione
test: Fingunt Chaos multi sine forma. Dabit Ouidius, aut Hesiodus, si non alii. Sed in hoc non est, vt coepus, velut
perdamus verba.
"Si quis diceret elementa singula constare sale, sulphure & mercurio, is affectum faceret simpliciorem, & prio¬
rem sua causa." Hem sapientiam. Quid si responderet simul esse? Nam & fieri & factum esse in his sunt
simul, sicut mundi primordium simul fiebat & erat: Aristoteles quoque alicubi & similiaria & dissimi¬
liaria simul fieri narrat, quanquam haec ex illis existant. Agens & patiens simul esse dicit, licet rae Gen¬
tione prius agens. Elementa vero esse simpliciora illis principiis, fortasse non dabunt Paracelsici, cum
quibus vide, vt satis solerter disputes. Neque enim concedent salem, sulphiur & mercurium esse res
eas, quas tu tibi fingis, nec eodem modo ponent in elementis, quo in mistis. Verum haec lis non est
Chymicorum.
Conclusio, non esse principia rerum naturalium, polluta quidem est fumo illo crasso principio¬
rum metaphysicorum peripati, sed quia ad Chymicos non spectat, non putant hi se offensos; & Cen¬
sori remittunt erimen non obseruati discriminis, hoc est confusionis.
Quinta ratio inscitiae & boeotici ingenii est rudimentum. Ponantur illa fundamenta Chymiae, num
ideo necesse est collabi dogmata Physica? Quasi vero corruere Musicam oporteat, si quid deliret Medicus.
Chymica Chymicis oppone, aut doce subalterna esse astringique mutuis legib. Sed & pone Aristotelicae
opinionis decreta collabi, num Physicę simpliciter? terram Physicam nos habemus in monumentis sacrarum
literarum, quibus multa Aristotelis somnia conficiuntur: At non physica. Verum dic Censor, quis est qui eius¬
modi fundamenta Chymiae substruit? Paracelsici non alchymię, sed physicae & medicinae supponunt. princi¬
piorum doctrina est exigua particula. & non fundamentum Alch. Grande enunciatum est, Omnia artis physicae
princi¬
1. De ars.
tex. 6.
1. Meteor c. 3.
Quod sub ea
quae sursum
est latione
corpus, velut
materia
quadam exi¬
stens, etc.
2. De part. II
2. de Gen.
an. 2.