Commentariorum alchymiae

413

Principia Al¬

chymiae.

Examen sententiae Parisiensis scholae

eo redeant omnia? An non author naturae omnia certis disposuit mensuris, adeo vt nisi ipse iubeat,

nunquam possit corrumpi terra in illud figmentum materiae, vt inde nascatur coelum, aut stella: nec vi¬

cissim coelum in illam. Ex elementis conficiunt mista, & in eadem resoluunt, hocque potest quodam¬

modo doceri ad sensum. De materia prima nihil narratur, nisi fabulae. Deliciae hae sunt Poëtarum, non

Physicorum, qui ne in Elementa quidem omnia resoluere possunt, ne dum in materiam primam. Stu¬

diosi veritatis amplectuntur quidem illam materiam primam: At non physicam, sed logicam causam,

In physicis sciunt aliam primam esse, vt quae est vel prima mixtorum simpliciter, vel in quolibet genere¬

prima, veluti in metallis appellatus mercurius metallicus, qui potentiam ad omne metallum habet, con¬

pertumque sic est in natura & arte. Sed relinquamus eruditissimae scholae delicias suas & considere¬

mus caetera.

"Vbi falsa principia, ibi conclusiones non possunt esse verae.

In Alchymia sunt falsa principia.

Alchymiae ergo conclusiones non possunt esse verae, & ex consequente nec doctrinam veram habere ea

ars potest, nec dissertationem veram instituere."

Pusiones logici respondent ad maiorem, quod nihilominus Aristoteles docuerit ex falsis colli¬

gere vera, id quod accidit vi dispositionis syllogisticae. Arithmetici vero etiam singularem habent FAL¬

SI regulam, cuius praeceptis ex falso posito veram multarum quaestionum etiam difficilimarum solu¬

tionem inueniunt. Minorem pronunciant falsam: Et ne consumantur verba in re leuicula, opponunt

Dianaeam talem:

"Cujus artis opera sunt vera & vtilia, eam impossibile est falsa habore principia,

Alchymiae opera sunt vera & vtilia.

Impossibile est ergo Alchymiam habere falsa principic.

Maior illustratur: quia verum veri consequens per se: Ex falso per se nihil nisi falsum: Effectus verus causam fal¬

sam habere non potest vab aulo: minor demonstratur sensu. Nam sulphuris oleum est verum & proficuum oleam: aqua

rosarum stillatitia, vera est & salutaris: Sal ex kali herba verus est sal & ad multa commodus. Sed & ipsi Parisien¬

ses probant olea, aquas, extracta: Et vtuntur variis operationum modis, quibus Chymici." Errat autem Censor, i¬

mo sophisticator, dum ex commentitiis Paracelsitarum opinionibus eoneludit contra Alchymiam:

Delirat cum ex principiis in specie dictis, quae sunt non fundamentum Alchymiae χααα, sed quaedam

magisteria, vel essentiae (vtro quis modo velit considerare) tatiocinatur Alchymiam constare non pos¬

se, quae salua foret, etiamsi illae res non nominarentur principia. Perinde hic fit, ac si ex Aristotelis fi¬

ctis principiis conficere vellem scientiam physicam circa sensibilia esse nullam, quia principia habet

nuspiam, nisi in phantasia & ratione existentia. Quorsum ergo praecepta de loco, tempore, motu, ple¬

no, vacuo, finito, infinito: de ortu, interitu: de coelo & elementis: de generatione ani malium, de ani¬

ma, & meteoris, de mistis & aliis?

XIX. Hoc argumentum concludit de principiis naturae & artis, conceditque principia Chymica

posse esse artis, sed non naturae. At inquam ars ex natura sumit materiam. Necesse ergo est, vt etiam sine

in natura. Sunt dices, sed non principia, quod nomen in arte accipiunt. Nihil hoc inquam detrahit

Chymicis, quibus licitum est opera artis suae vsitatis in hoc studio nominibus appellare, perinde vt

concessum est Medicis & Phyficis Aristotelicis. Vt autem exerceamur suauius, fruamurque deliciis

non tartareis, sed Parisiensibus, non tam facile ab hoc discedamus campo. Argumentare.

"Principia compositionis non sunt generationis. Chymica principia sunt compositionis:

Ergo non generationis: & per consequens non naturae, sed artis.

Minor probatur: Quia Chymici ex tribus actu principiis constituunt omnia, quod est componere. Ratio conse¬

quentis est, quia sola natura generat: ars autem componit. Illud probatur, quia mutatione potentiae in actum per va¬

rias alterationes facit, vt materia sis actu id, quod esse poterat, id quod est gignere (generatio est mutatio non entis in ens

vel motus in ens ex non ente, quod tamen per se actu aliud est ens, quia ex nihilo fit nihil.)"

Primum hic maior sumitur precario, petiturque in ea principium. Si principia compositionis non

sunt generationis quomodo gignuntur omnia ex Elementis? Quomodo similiaria dicuntur ex illis in¬

ter se varie transmutatis constitui? Ita Arist. in 4. met. c. 12. "Habemus, ex quibus similarium natura constituta est,

genera ipsorum, cuius generis vnumquodque per generationem. Ex elementis enim ea, quae similarium partium: Ex

his autem vt materia, omnia opera naturae." Ita 2. de ortu tex. 46. & seque toto cap. 7. de generatione similarium ex

elementis per modum mistionis disserit, vbi & generationem mistionemque ratione discludit: "Erunt mi¬

sta ex contrariis alia aut ex elementis: Et elementa ex illis potentia quodammodo existentibus (compositio materiae &

qualitatum facit elementa) non ita vero vt materia, sed secundum praedictum modum (quae miscentur corrumpunt ex¬

cellentias ad inuicem, etc. Est ita quidem mistio: illo vero modo materia, quod generatur." Vide & I. de art. tex. 83. &

84. vbi distare quidem mistionem & generationem scribit: attamen vtriusque simul eadem esse principia secun¬

dum substantiam indicat. "Quoniam, inquit, sunt entium illa quidem potentia, haec ae actu: contingit mista esse quodammodo

& non esse, actu quidem existente alio generato ex ipsis: Potentia a. quid vtriusque eorum quam erant, antequam miscerentur &

non deperdita, etc." Generat philosophus mistum, & simul miscendo componit ex his, quae separata con¬

venerunt, & possunt separari rursus. Fortassis illudet nobis Censor voce compositionis, quam vult esse ar¬

tis, non naturae. Sed quis ex materia & forma principiis Aristot, physicis composuit? Deus dices. At A¬

ristoteli ab aeterno est natura: Et postea in generabilibus & corruptibilibus formarum successus, ingressus,

discessus, compositionem vel coniunctionem naturalem coarguit.

Ad minorem deinde quod attinet, respondemus nostra principia esse & generationis & composi¬

tionis, quam intelligitur per mistionem naturalem primum à Deo institutam & postea naturaliter propagatam gene¬

ratione tam ad substantiam, quam conseruationem elus per nutritionem, in viuentibus. Hoc declaramus. Deus

vti voluit esse carnem animalium, ita composuit miscuitque potentia verbi sui ex elementis. Haec vt potro¬

gene¬