56
Examen
sententiae
Parisiensis
scholae
meteor.
12.
In
2.
de
ort.
c.
7.
tex.
48.
vbi
de
generatione
similarium
concurrente
duplici
ratione,
vna
mistio¬
nis
ex
elementis,
altera
generationis
ex
materia,
sic
ait:
"Et
primo
quidem
elementa
ita
transmutantur:
Ex
hic
autem
carnes
&
ossa
&
quae
talia,
calido
quidem
facto
frigido:
frigido
autem
calido,
quando
ad
medium
veniunt.
Hic
e¬
nim
neutrum:
medium
autem
multa
&
non
indiuisibile.
Similiter
autem
&
siccum
&
humidum
&
alia
talia
secun¬
dum
medietatem
faciunt
carnem
&
os,
&
alia
hujusmodi."
Haec
Censor
querat
sub
subselliis
suae
scholae,
vbi
con¬
culcatur
potius,
quam
docetur
Aristoteles,
vt
colligere
est
ex
monstroso
iudicio
eiusdem.
Reponet,
se¬
loqui
de
principiis
primis
omnium.
De
figmentis
inquam
Poëticis
loqueris,
aut
logicis
reb.
Logicum
a.
quo
vniuersalius
est,
eo
remotius
est
à
principiis
propriis
2.
de
Gen.
an.
6.
1
de
ortu
tex.
58.
cap.
8.
Vbi
Cen¬
soris
metaphysica
quoque
in
sensibilibus
contra
Chymicos
reprehenditur.
XXIV.
Colligatur
syllogismo,
vt
absurditas
censurae
appareat.
"Quae
non
possunt
misceri
mutua
actione
&
passione,
falsa
sunt
principia,
&
tam
absurda,
ut
nihil
absurdius.
Sal,
sulphur,
mercurius
Chymicorum
non
possunt
misceri
mutua
actione
&
passione.
Ergo.
Minor
probatur,
quia
mistilia
oportet
esse
contraria.
At
sal,
sulphur,
mercurius
non
sunt
contraria
quia
similia.
Cut
hoc?
Quia
substantiae.
Substantia
a,
substantiae
non
aduersatur."
Praeclare.
Num
solis
Chymicorum
aduersariis
sic¬
licet
argumentari?
Imo
&
nobis.
Stante
ergo
principio
syllogismi
nos
assumimus:
I.
Materia,
forma
&
priuatio
non
possunt
misceri
mutua
actione
&
passione.
Ergo
falsa
sunt
principia
&
tam
absurda,
vt
nihil
absurdius.
II.
Elementa
Aristotelis,
&
humores
Hippocratis
non
possunt
misceri
mutua
actione
&
passione.
Ergo:
vt
prius.
Probatio
vtriusque
assumti,
"quia
sunt
substantiae.
Hae
non
possunt
agere
mutuo
&
pati,
quia
substantia
sub¬
stantiae
contraria
non
est:
agentia
vero
&
patientia
mutua
debent
esse
contraria."
An
non
belle
philosophamur
cum
eruditissima
omnium
scholarum
schola
Parisiense?
Respondebit
Gensor
ex
quisquiliis
subselliorum
&
angulis
suae
scholae:
substantias
quidem,
qua
sunt
substantiae
disparatas
esse,
&
genere
conuenire
posse:
at
formis
qualitatibusque
etiam
essentialibus
iuxta
placitum
scholae,
aduersari:
Et
hoc
Aristotelem
velle
cum
substantias
contrarias
introducit.
Tametsi
inquam
hoc
modo
non
potest
saluari
prior
assumptio,
quia
responsio
vera
est
in
sensibilibus,
&
non
in
rationalibus,
qualia
sunt
materia;
forma,
&
malefica
il¬
la
priuatio:
tamen
in
gratiam
Censoris
admittatur:
sed
quo
iure
ipse
sibi
obiecta
diluit,
eo
Chymici
suas
defendunt
veritates.
Itaque
sic
argumentantur:
"Substantiae
contrariae,
qua
dici
solent
contrariae,
sunt
mistiles.
Sal,
sulphur,
&
mercurius
Chymicorum
sunt
substantiae
contrariae,
potestatibus
nimirum
seu
qualita¬
tibus
contrariis.
Sal
ergo
&
sulphur
&
mercurius
sunt
mistilia
&
per
consequens,
si
hac
natura
debent
esse
principia,
nihil
impediet,
quin
sint
principia."
Minorem
probamus:
"quia
mercurius
est
frigidus
humidus
respondens
elemento
aquae:
sal
calidus
siccis
terre¬
nus:
sulphur
calidum
siccum
igneum.
Iam
ignis
activus
est.
Mercurius
passiuus:
sal
constrictiuus
&
terminatiuus:
cumque
principia
haec
alicubi
etiam
sint
naturae
ancipitis:
&
sal
aliquando
quadam
tenus
frigidus
terreus,
vt
in
nitro
&
halini¬
tro
Mercurius
ent
versatilis:
non
erat
irrationale,
ex
his
componere
mista."
Quod
si
velit
noster
Censor
nimis
scru¬
pulosus
esse
in
his,
&
spinosis
quaestiunculis
nos
exagitare:
asciscemus
in
auxilium
elementa
ipsa,
dice¬
musque
in
his
coaluisse
ex
istis
nostris
principiis
essentias.
Cumque
eas
ita
secernamus,
vt
ad
oculum
quo¬
que
demonstremus,
&
in
vsum
demus,
videat
ipse
quomodo
à
natura
in
vnionem
sint
redacta.
Benefi¬
cio
sensus,
&
euidente
ratione
facile
dissipabimus
λόγους
metaphysicos
fanatici
Censoris.
Interim
con¬
tenti
sumus
hac
responsione,
quod
nec
Aristot.
illa
tria
possint
esse
principia,
si
debent
esse
actiua
passi¬
uaque
mutuo.
Mirum
a.
est,
qua
nare
olfecerit
nostra
principia
esse
similia,
&
non
contraria,
siquidem
con¬
trarium
est
frigidum
calido,
humidum
sicco.
Veruntamen
de
his
qualitatibus
elementorum,
non
vsque
adeo
sunt
soliciti
illi
Chymici,
qui
essentias
suas
coelestes
esse
dicunt.
Aliqui
et
irrident
coelestes
philoso¬
phos,
qui
non
possunt
in
coelo
calores,
humiditates,
&
similia
intelligere,
cum
Spiritus
sanctus
aliquoties
dicat
vltra
coelum
esse
aquas
genere
easdem
cum
his,
quae
sunt
sub
caelo:
Et
sic
natura
quoque.
Hactenus
de
principiis.
Liquido
v.
dicimus
nos
Paracelsitarum
vanitates
minime
probare:
sed
id¬
eo
non
euertuntur
Chymica
principia,
quam
si
cui
non
placent,
is
&
insulsus,
&
sine
mercurio
&
sulphure
per
nos
viuat.
Neque
nim
impedimus.
Si
Censor
voluit
Paracelsitarum
somnia
oppugnare,
aliis
armis
id
facere
de¬
buit:
alia
peritia
&
solertia.
Rusticum
&
nimis
cyclopicum
est
totum
coelum
euertere,
si
qua
in
eo
diuorum
gentilitium
deprehenditu
labes.
Eruditiores.
Paracelsitae
suarum
opinionem
fundamenta
et
in
ipso
inueniunt
Aristot.
nec
minora
deliria.
Ex
Aristot.
scribunt
vulgo,
vt
&
ex
Platone
(duobus
philosophiae
ethnicę
syde¬
ribus)
omnem
vim
inferiorum
coelitus
gubernari:
Inde
esse
formas,
potissimam
essentiae
partem:
inde
calorem
natiuum
&
spiritum:
inde
causam
agentem:
elementa
nihil
esse,
nisi
patientem
materiam.
Quid
aliud
quaeso
scri¬
psit
Seuerinus?
Quid
aliud
Dornęus
&
similes?
Cum
considerant
illae
elementariae
compositiones,
ecquie
quęso
inde
fit
praeclari
&
nobilis?
Quid
expectare
possumus
ex
coitu
aëris,
aquę,
terrę,
ignis?
Vix
lapides
rudes,
in
quibus
si
lutum
&
arena
nihil
habuissent
essentię,
non
plus
esset
quam
si
quis
elutum
cinerem
&
aquam
destillatam
simplicem
compingat.
Si
ergo
vanissima
illa
principiorum
Aristotelicorum
coalitio,
&
elemen¬
taris
congressus
nihil
tale
generare
possunt,
siue
affulgeat
sol,
siue
omittat.
(Omni
enim
sua
vi
non
potest
Sol
id
procreare,
quod
semen
Plantae,
si
non
est
in
materia
coelestis
benedictio)
quale
reperitur,
in
mistis
inter
circunstantes
elementorum
turbas,
quid
vsque
adeo
absurdi
commiserunt
Chymici
alia
inuestigantes,
&
propo¬
nentes
principia?
Sed
in
hoc
errarunt
Paracelsici,
quod
prorsus
ab
elementari
mistione
quo
ad
essentias
di¬
scesserunt,
&
coelum
imis
implicauerunt
inconuenienter,
Deus
erat,
qui
primum
miscebat.
Deus,
qui
conserua¬
tionis
causa
seminarium
principium
conferebat.
Sine
hoc
terra
manet
terra,
aqua
aqua:
&
si
millies
coniungan¬
tur
&
calore
frigoreque
alterentur,
mutentur,
&
alia
patiantur,
tamen
ne
gramen
quidem
possunt
constituerei
ne
dum
quid
perfectius.
Discat
Censor
prius
intelligere
veritatem,
&
tunc
eam
defendat,
Paradoxaque
&
menda¬
cia
confutet.
Iam
ad
secundam
assumpti
probationem.
Fal¬