Quaelibet
ars
suas
qui¬
dem
habet
etiam
in
lo¬
quendo
con¬
suetudines
&
proprias
phrases:
sed
in
explica¬
tione
altera
alteri
in
ser¬
uire
potest
&
praestare¬
mutuum.
I.
Epist.
I.
Pag.
45.
46.
apol.
Hipp.
Per
Censorem
schola
Pari¬
siana
est
de¬
formata.
Censoris
in¬
epta
&
rudis
censura,
quam
mirum
est
in
publicum
à
sapiente
schola
pro¬
trusam
esse,
nisi
fortasse,
vt
carcino¬
ma
quoddam
&
vomicam
à
se
exclu¬
sam
voluit.
Pag.
60.
Antaris.
Pag.
34.
Antar.
58
Examen
sententiae
Parisiensis
scholae
Idem
iudicium
est
alterius
vesaniae,
quae
Chymicis
tribuit,
Philosophiam
esse
praeparationem
medicinarum
chymicam.
At
in
tanta
amplitudine
artis
vnus
saltem
scopus
est
praebere
Medicis
medi¬
camentorum
materiam
commodam.
Quis
tam
anguste
Alchymiam
contraxit
coegitque?
Quis
philo¬
sophiam,
diuinorum
&
humanorum
scientiam?
Qui
Alchymiam
dicunt
esse
perfectam
medendi
sci¬
entiam,
aut
delirant,
aut
aliter
sentiunt,
quàm
verba
sonant.
8.
Non
est
chymicùs
verus,
qui
fiducia
suae
artis
Physiologiam,
Pathologiam,
&
Therapeuticam
aliam
ponit,
praeter
veram.
Ideo
&
Paracelsica
deliramenta
explodimus,
&
dicimus,
ex
chymia
ista
non
sequi.
Veruntamen
quia
ars
artem
explicat,
&
inseruiunt
sibi
omnes
communiter,
quis
prohibeat
phy¬
sices
&
medicinae
quaedam
dexterius
per
experimenta
chymica
explicare,
&
obscuris
lucem
addere?
Num
iurati
sumus
etiam
in
verba
Ethnicarum
disciplinarum?
Tam
illiberaliter
nemo
nostrûm
philo¬
sophabitur.
Neque
enim
sunt
oracula
simpliciter
credenda,
quae
vel
Aristoteles,
vel
Galenus
scripsit,
Recte
quondam
Horatius:
"Nullius
addictus
iurare
in
verba
magistri.
Quo
me
cunque
rapit
tempestas,
deferor
hospes,
Nunc
agilis
fio,
&
versor
ciuilibus
vndis,
Virtutis
verae
custos
rigidusque
satelles.
Nunc
in
Aristippi
furtim
praecepta
relabor.
Et
mihi
res,
non
me
rebus
submittere
conor."
9.
Si
nouae
medicinae
autores
se
insinuant
praetextu
praeparationis
chymicae,
quae
vesania
est,
chy¬
miam
totam
damnare
propter
illum
praetextum?
Num
Theologia
damnanda,
quia
praetextu
verae
pietatis
offerunt
sese
lupi
rapaces?
Sed
schola
vestra
adeo
feruet
zelo,
vt
antimonium
ipsum
cum
abu¬
su
prohibeat,
procul
dubio
ignem,
aquam,
vinum,
&
alia
multa
interdictura,
si
posset
sine
illis
viuere.
Tanta
dignitate
&
admiratione
viri
tam
misere
se
suo
iudicio
deformant,
vt
à
nullo
hoste
potuissent
tractari
indignius.
Sed
haec
mittamus.
Tandem
chymiam
habere
finem
incertum,
scribit
discursor
pag.
101.
&
135.
"Vobis
non
est
certus
finis,"
inquit,
"sed
quicquid
sors
obtulit,
quo
vultis
nomine
nuncupatis".
Ante
artem
constitutam,
cum
adhuc
esset
in
in¬
ueniendo,
libertatis
id
fuit:
Post
constitutam
necessitatis
est
ita
appellare,
vt
decet.
Excipiuntur
tamen
commentationes,
&
in
aliam
linguam
translationes,
item
circumstantiae,
quae
propter
impostores
&
contemptores
indignosque
persuadent
aliquando
antonomasias.
Quam
multa
vocabula
hodie
sunt
in
Dialectica
Aristoteli
incognita?
At
res
sunt
eaedem.
Si
qui
sunt
Chymici,
qui
etiam
res
mutant,
idque
fa¬
ciunt
studio
fallendi,
horum
patroni
esse
nolumus.
Ita
Paracelsicos
quoque
eos
non
probamus,
qui
fidu¬
cia
suorum
vocabulorum
Physicam,
Medicinam,
Theologiam,
&
alias
scientias
plane
in
aliam
linguam
mutare
satagunt,
cum
tamen
nihil
habeant
rerum
nouarum,
si
sapere
velint.
Nam
quae
ipsis
eueniunt
in
natura
&
arte,
ea
&
nobis.
Nos
sic
loquimur
&
sentimus,
vt
consueuimus,
naturaque
ipsa
requirit,
nisi
quod
interdum
expaciemur
ad
aliarum
quoque
artium
morem.
Paracelsici
sua
volunt
strictim
obserua¬
ri,
&
sola
vera
esse,
imo
&
mendacissimas
opiniones
veris
rebus
assuunt.
Sint
ergo
hi
suae
professionis,
Nos
Alchymiam
puram
custodimus
&
defendimus.
Hoc
si
obseruasset
Censor,
non
tam
turpi
censura
suam
dignitatem
polluisset.
Ita
absoluimus
etiam
argumentum
quartum.
Reliqua
vel
conuitia,
vel
aniles
nugas
contemni¬
mus.
Quoniam
autem
tanti
aestimatur
CENSVRA
in
hoc
liberalis
philosophiae
campo,
quanto
est
in¬
epta
&
rudis
genio
CENSOR
(nam
nihil
ad
rem
facit,
esse
Riolanum,
esse
professorem
scholae
Parisiensis,
valere
gratia,
&
huiusmodi,
quae
nulli
cauent
de
stultitia)
demonstrandum
est
breuiculis
istis
libellulis
lernam
quandam
paradoxorum
&
anilium
deliramentorum
effusam
esse,
vt
merito
pudere
pigereque
debeat
scholam
istam
censurae,
in
qua
praeter
elegantiam
verborum,
&
pauca
quaedam
in
Paracelsia
iuste
taxa¬
ta,
nihil
est
pulchri,
καὶ
οὐδὲν
ὑγιὲς.
Legemus
autem
emblemata
hinc
inde
inspersa,
tanquam
errorum
nodos,
Principio
fluctuationem
quandam
iudicii
seu
censurae
deprehendimus
in
libellis
quatuor
publi¬
co
commissis,
quae
indicio
est,
non
veritatis
&
iustitiae
impulsu,
sed
affectuum
rationem
rectam
peruer¬
tentium
turba
&
violentia
ad
censendum
prouolasse
autores,
nec
praeter
insectationem
artis
chymicae,
&
odium
Quercetani,
certùm
sibi
proposuisse
finem,
licet
alicubi
scribat,
Alchymiae
causam
agi,
non
Quercetani.
Aliquoties
ars
tota
damnatur
in
apologia
&
discursu,
quanquam
aliqua
contineat
bona
quià,
vt
inquit
Censor,
à
maiore
denominatio,
nihilominus
funditus
diruturus
Alchymiae
principia,
quibus
cadentibus,
ecquid
manere
potest
vlli
artis
praecepto?
Schola
in
suo
iudicio,
quod
apologia
est
adiectum,
non
tantum
Quercetani
libros
spagyricos
damnat
vnanimi
consensu,
sed
etiam
artem
ipsam
spagyricam,
vetatque
inire
consilia
medica
cum
Quercetano,
aliisve
spagyricis.
An
non
hoc
est
totam
artem
abiicere,
&
nihil
relinquere
quod
probari
queat?
At
interim
legimus,
olea
&
aquas
destillatas
non
re¬
pudiari,
non
totam
Alchymiam
damnari,
non
Libauii,
sed
Quercetani.
Leuitatis
insignis
est,
si
conscius
contraria
seribas:
inscitiae
&
neglectae
attentionis
si
memoria
labaris,
aut
quid
damnandum
sit,
non
sa¬
tis
animo
definiueris,
quod
etiam
temeritatis
&
imprudentiae.
Quin
&
quae
commendare
videntur,
olea,
aquae,
sales,
elixyria,
&
cętera,
adeo
proterue
tractantur,
vt
necesse
sit,
quicquid
habent
laudati,
il¬
lud
denuo
perire.
Nemo
dixerit
ioco
disputari
de
re
grauissima,
cum
tam
seriis
vituperiis
&
damnato¬
ria.
Quid
si
ad
victoriam,
&
non
ad
veritatem,
quod
Censor
tribuit
Scaligero
contra
Cardanum,
&
ex
eo
facit
sophistam?
Atqui
ne
hoc
fieri
putes,
Antaruetus
impedimento
est,
qui
de
Harueto
scribit,
quod
non
curet
quid,
dummodo
aliquid
dicat,
eo
contradicendi
studio,
quod
conueniat
sophistae
dis¬
putanti
contentiose
ad
opinionem
&
victoriam,
non
philosopho,
qui
ad
veritatem
referat
omnia.
Αὐτοκατακρισίαν
quandam
hoc
dicas,
quandoquidem
Censor
ipse
eiusdem
delicti
se
opere
ipso
passim
reum
facit:
nisi
fortasse
pirasticum
genus
aut
exercitatorium
placuit,
quod
tamen
non
patitur
ipse
dis¬
putationis
feruor,
&
fiducia
Censoris,
qui
omnino
putat
se
gygantem
aduersarios
suos
tanquam
Pyg¬
maeos