59
contra
Alchymiam
latae.
maeos
deuorare
posse,
aut
saltem
claua
Herculea
sibi
illudentes
dissipare.
Duae
supersunt
causae,
qua¬
rum
vel
vtraque,
vel
alterutra
proposita
scholae
&
Censori
fuit.
Prior
est
autoritas
Galeni,
Hippocratis
&
Aristotelis,
tantorum
virorum,
vt
cum
eis
Antaruetus
errare
malit,
quàm
cum
Rhondeletio
&
Sca¬
ligero
(multo
magis
cum
Harueto,
Baucyneto,
Turqueto,
Quercetano)
bene
sentire,
qua
turpissima
voce
olim
vtebatur,
etiam
Cicero
nimio
Platonis
sui
amore
excaecatus,
deceptusque
mente.
Sed
eo
foe¬
dius
hoc
crimen
est,
quod
non
videatur
intelligere
Antaruetus
ille
Censorius,
in
qua
re
sit
sita
virtus
argumenti
ab
autoritate,
quae
sine
veritate
tanti
est,
quanti
nux
vitiosa,
aut
si
quid
vilius.
τὸ
εὖ
καὶ
καλὸν
καὶ
ἀληθὲς
praesupponitur
autoribus,
sine
quo
ne
autores
quidem
sunt,
quibus
aliquid
tribuere
possis
ὄντες.
Hoc
autem
vbi
est,
non
curatur,
quis
dixerit.
Sed
quid?
"Amicus
Plato,
amicus
Aristoteles,
sed
magis
amica
veri¬
tas",
quae
efficit,
vt
Scaliger
alter
Aristoteles
vera
scribens,
longis
multisque
parasangis
sit
anteferendus,
mentienti
Galeno,
aut
caeteris
nomine
potius,
&
opinione,
quàm
re
magnis.
Faciunt
autem
etiam
cae¬
terae
virtutes,
&
tot
voluminibus
in
publico
comprobata,
plaerumque
bene
iudicandi
dexteritas,
vt
non
adeo
leuiter
possit
contemni
Scaliger,
nonnullis
argumentis
vsus,
sed
saepe
ductus
à
rebus
ipsis
non
Logicis
&
Metaphysicis
ratiunculis,
ad
instar
Censoris,
qui
per
suam
Metaphysicam
putat,
se
etiam
ignota
posse
confutare;
sed
propriis
vtplurimum,
quanquam
inter
tam
multa
non
sit
mirum,
quod
ali¬
quid
humanitus
sit
passus,
à
quo
nec
Galenus,
nec
Hippocrates,
nec
Aristoteles
fuerunt
immunes.
Cum
itaque
non
tanti
sit
autoritas
sine
veritate,
(quamuis
saepius
numerentur
suffragia,
quam
expendantur)
odio
&
inuidentia
potius
ad
hoc
certamen
peruenisse
scholam,
quàm
iustitia
adductam
videtur
arbitrandum
esse.
Alteram
causam
elicimus
ex
verbis
Censoris,
qui
alicubi
vult:
LOQVEN¬
DVM
ESSE
VTMVETI,
SENTIENDVM
VT
PAVCI:
quo
nihil
capitalius
candori,
nihil
pesti¬
lentius
veritati
potuit
dici.
Notatur
illa
versutia
non
tantùm
publicis
sapientum
apophtegmatibus:
ln
via
publica
ne
ito:
Qui
ab
imperitae
multitudinis
iudicio
pendet,
in
magnis
viris
non
est
habendus,
etc.
verum
etiam
fortissimi
militis,
&
herois
Achillis
sententia
apud
Homerum:
Ἐχθρὸς
γὰρ
μοι
κεῖνος
ὁμῶς
ἀΐδαο
πύλῄσιν,
ὁσ
χ'
ἕτερον
μὲν
κεύθει
ἐνὶ
φρεσὶν,
ἄλλο
δὲ
βάζει
In
sacris
quoque
literis
prohibemur
sequi
turbam
ad
faciendum
malum,
&
in
iudicio
plurimo¬
rum
acquiescere
sententiae,
vt
à
vero
decedamus.
Tam
illiberale
facinus
admiseritne
schola
scholarum
omnium
eruditissima,
&
Censor
doctissimus?
Non
fit
nobis
verisimile.
Sed
vt
excusari
possit,
fortasse
sentiendum
est,
Augustini
Panthei
placuisse
consilium,
qui
cum
chrysopoeian
adeo
amaret,
vt
etiam
de
ea
librum
conscriberet,
tamen
inuidiae
popularis
metu
non
ausus
est
eam
appellare
Alchymiam,
sed
hac
cum
imperito
vulgo
damnata,
quod
sophisticis
tincturis
addicta
foret,
alio
nomine
istam
exorna¬
uit,
ampliauit,
docuit
adeo
plausibiliter
&
confidenter,
vt
non
dubitarit
eam
Principi
Veneto,
&
sum¬
mo
Pontifici
Cardinalique
offerre.
Expectamus
ergo
declarationem
scholae
euidentem,
vt
nobis
con¬
stet,
quidnam
damnauerit,
aut
non
damnauerit,
iuterim
si
quis
argumentis
ex
armario
eius
prolatis,
ve¬
ram
artem
conuellere
&
subruere
attentauerit,
ei
occurrendum
responsionibus
oppositis
esse,
vt
pa¬
tuit,
arbitramur.
Et
hoc
initio
notandum.
Deinde
optandum
fuerat,
vt
scholae
affuisset
non
tam
diser¬
tus
&
elegans
Orator,
quàm
perspicax
&
sapiens
exercitatusque
argumentator,
quandoquidem
non
in
lingua,
sed
mente
&
ratione
cum
experientia
coniuncta
futura
erat
victoria.
At
ille
saepissime
pueri¬
liter
hallucinatur,
cumque
in
arenam
descenderit,
tanquam
armis
scientiae
&
iudicii
exacti
instructissi¬
mus,
exemplo
Zenonis
non
vult
ad
ista
puerilia
de
Logicis
contrariis
reuocari,
quod
reuera
est
fugere,
quandoqui¬
&
non
pugnare.
Ipsa
vero
de
contrariis
sententia
plane
collabitur:
pag.
25.
discurs.
&
17.
&
53.
Antaru.
vbi
non
erubescit
scribere,
apud
Logicos
nihil
magis
tritum
esse,
quàm
vnum
contrarium
altero
contine¬
ri;
quasi
sic
licuisset
ipsi
alexipharmaca
venenis
comprehendere.
Quis
autem
est
iste
Logicus,
qui
hoc
praeceptum
ausit
proponere?
Sub
eodem
genere
esse
species
contrarias,
logicum
est,
quod
&
Aristo¬
teles
passim
enunciat,
contraria
genere
conuenire,
specle
differre,
vel
subiecto
esse
eadem
contraria
formis.
Imbecillitas
haec
quaedam
iudicii
est,
aut
saltem
loquendi
desuetudo,
quae
poterat
domi
detine¬
re
Censorem.
Aliàs
dicere
debuerat,
se
duabus
speciebus
contrariis
appellatis
genus
intellexisse.
Hoc
patet
tali
schemate:
[Assumpta.{
{Medicamenta{
{Nutrimenta
{Agentia
occultis
viribus
&
tota
natura.{
{Alterantia
seu
agentia
qualitatibus
manife¬
stis,
secundum
gradus
quatuor
simpliciter
consideratos.
{Alexiphar¬
maca.
{Pharmaca
qua¬
in
genere
etiam
venena.{
{Purgantia{
trimi,
secundi,
ter¬
tij
ordinis.
{Deleteria
{Generis
primi:
quae
quantitate
venena
dicuntur,
non
inno¬
xia
etiam
totis
na¬
turis.
{Generis
se¬
cundi,
quae
proprijssimo
venena.]
Medica¬
Pag.
76.
Antar.
Autoritas.
Scaliger
qui¬
dem
alicubi
errat,
sed
non
ideo
tam
le¬
uiter
est
con¬
temnendus.
Censor
ali¬
ter
sentit,
a¬
liter
loqui¬
tur.
Num
ergo
domi
a¬
micus
est
chymicis,
fo¬
ris
inimi¬
cus?
Iliad
I.
Exod.
33.
2.
Censor
vi¬
dentur
orato¬
rem
potius
egisse,
quàm
philosophum,
quandoqui¬
dem
ad
per¬
suadendum
omnia
corri¬
puit
arma.
Pag.
54.
Aa¬
tarueti.
Logica
Cen¬
soris.