Translatio
virtutis.
Ignea
ca¬
thartica
quid
trahant.
[M}Salium
vsus.
Spiritus
pur¬
gantes.
Galenica
fixitates.
Pag.
53.
disc.
Medicina
chymicae
in¬
telligentes.
64
Examen
sententiae
Parisiensis
scholae
integri,
cuius
tu
es
patronus
in
tritico?
Ita
pag.
25.
disc.
vult,
in
extractis
Galenicis
manere
substantias.
At,
inquam,
nullo
modo
integrorum:
cum
colo
&
aliis
modis
maxima
quantitas
saepe
secernatur
&
abiiciatur.
Idne
est
misturam
seruare?
Si
est,
cur
vituperas
Chymicos,
&
accusas
perditae?
Cùm
po¬
mum
de
capenduto
configit
ellebori
radiculis,
num
retinet
mistionis
formam?
Quam
elleboro
di¬
gnum
caput?
De
extracto
eius
aliter
locutus
est
&
sensit
Libauius,
quàm
Censor.
16.
Vim
purgatricem
sine
substantia
vult
ex
elleboro
deponi
in
pomum.
At
qualitates
non
mi¬
grant
de
subiecto
in
subiectum,
nisi
forte
inter
quisquilias
scabellorum
scholae
eruditissimae.
Necesse
est
aut
alteratione
inuehi
similem
qualitatem,
aut
vnà
transferri
succum,
spiritum,
vel
aliquid
aliud
substantiae.
17.
"Tertij
generis
cathartica
(maligna)
sunt
ignea.
Ignis
vrit
paleam
intacto
ligno.
Ergo
trahent
tenues
&
se¬
rosos
humores."
At,
inquam,
ab
Hippocrate
&
Galeno
destinantur
potius
melancholiae
&
phlegmati,
velu¬
ti
Euphorbium,
Elleborus,
Turpethum,
lapis
Lazuli,
Armenus,
etc.
18.
Pag.
44.
disc.
Salis
vsus
est
in
clysteribus
&
suppositoriis,
necdum
obseruauit
sales
dari
à
Gale¬
nicis
per
os
ad
purgandum.
Consulat
ergo
Erastum
de
sale
vulgari
vehementer
purgante.
Bulcasis
ait:
"Omnes
species
salis
purgant
phlegma,
mundificant
stomachum,
&
dissoluunt
humores
crassos.
Et:
Qui
vult
potare
aquam
salis,
eligat
sal
mundum,
quia
melius
est
omnibus.
Purgat
enim
phlegmae,
malitiam
&
humons
crassos.
Dosis
eius
solius
z
ij.
vsque
ad
z
iiij.
cum
aqua
frigida.
Similia
habet
Mesues
lib
simplicium,
cap.
16.
Omnis
sal
solutione
educit
crassos
humores.
Sal
gemmae
educit
solutione
phlegma
vitreum,
&
expellit
humores,
quo¬
rum
eradicatio
est
difficilis.
Sal
Naphthicus
&
Indus
educunt
ambo
melancholiam
fortiter,
&
phlegma,
&
praeser¬
uant
corpora
à
putrefactione,
&
valent
ad
lepram
&
melancholicas
agritudines."
Vide
Auicennam
lib.
5.
sum.
I.
Tractat.
4.
&
libro
secundo,
Tractat.
2.
cap.
624.
Sed
forte
hi
authores
non
sunt
Gale¬
nici.
19.
Pag.
52.
&
53.
"Fixa
Galenica
purgant:
sed
spiritus
chymici
reprehenduntur,
quod
propter
mobilitatem
&
subtilitatem
purgent,
cum
ad
purgationem
requirantur
contactus
&
mora."
Confunditur
homo
imperitus
exemplo
Mechiocanae
&
Rhabarbari
extractorum,
&
cum
suo
liquore
datorum.
Plane
enim
electiue
purgant:
&
cum
vini
spiritu
Mechiocana
praeclare,
si
caeteta
sint
paria.
Ita
spiritus
infusionis
Trochiscorum
alhandali
&
aliorum,
vt
nihil
nisi
risum
mereatur
reprehen¬
sor
tam
ineptus.
Quas
vero
nobis
fingit
Galenicas
fixitates?
Num
vult
in
intestinis
nostris
figi
debere
medica¬
menta
purgantia,
quae
expedit
statim
ab
operatione
expelli
&
amoueri?
Quid
purgat,
cum
pilulae
in¬
tegrae
etiamnum
excernuntur:
An
non
spiritus
vndiquaque
emissi,
aut
alteratione
facta,
aut
distribu¬
tis,
qui
infecti
erant
contagio
purgantium
succis?
Fixa
pars
purgare
hic
per
se
nequit,
vti
neque
pul¬
gat
in
Rhabarbaro,
&
aliis,
sed
astringit
potius,
vt
cernere
est,
cum
datur
infusum
eius
in
vino
&
aqua
cinamomi,
abiectis
crassioribus
seu
fixis
partibus.
Qui
vina
purgantia
praebent,
experiuntur
&
hi,
non
in
fixitate
esse
vim
catharticam,
idque
sciunt
vel
rustici,
qui
radicem
Mezerei
Germanici,
vel
Esulae,
vel
Ellebori
albi
per
noctem
in
vino,
cereuisia,
aut
alio
liquore
macerant,
&
postea
sine
expres¬
sione
integram
eximunt,
reponuntque
ad
vsus
nouos:
poto
vero
infuso
purgantur
strenue.
Maior
eus¬
dentia
est
in
pomis
&
placentis
purgantibus,
atque
etiam
in
vnguento
è
lathyride,
quae
foris
apposita
saltem
mouent
naturam,
ne
quid
de
hydrargyro
dicamus.
Certum
porro
est
experientia
Chymicarum
specierum,
quae
fixitatem
ab
arte
acceperunt,
eas
non
purgare,
veluti
essentia
antimonii
fixa,
etiam
ex
vitro
parata,
cùm
flores
spirituales
&
vitrum
non
fixum
purgent
validissime:
turpethum
minerale
fixum,
flores
antimonii,
&
calx
fixa,
mercurius
coral¬
linus
fixus,
&
caetera.
Ambaldus
tanto
numero
panaceam
ex
argento
viuo
exhibuit
passim
omnibus.
At
purgasse
nunquam
est
comperta,
nisi
quid
ex
accidente
euenit.
Quando
Rhabarbari
extractum
in
sua
volatilitate
relinquitur,
purgat.
Cum
coagulatur
seu
inspissatur
ita,
vt
spiritus
volatici
secedant,
non
purgat,
sed
astringit,
id,
quod
sciunt
Galenici,
cum
Rheum
tostum
dysentericis
praebent.
Tostio¬
ne
vero
nihil
potuit
secedere,
quàm
spiritus.
Qui
imperite
concinnant
extracta
purgantia,
&
inter
in¬
spissandum
vtuntur
calore
dissipante
spiritus,
effoetum
&
sterile
purgans
reddunt,
quale
procul
dubio
fuit
illud
ex
Rheo,
quod
Censor
scribit
magno
emptum
pretio,
effectum
habuisse
nullum.
Idem
pa¬
tet
ex
his
purgantibus,
quae
vix
coquere
audent
Galenici,
quod
coctione
virtus
exolescat.
At
tùm
succus,
tùm
crassamentum
manent.
Consequens
est,
aut
calumniam
esse,
aut
commune
Galenicis
vi¬
tuperium,
cùm
scribit:
"Dato
minerali
spiritu
natura
est,
quae
veluti
à
veneno
oppressa,
promiscue
tam
bonos,
quàm
malos
humores
excutit,
non
medicamentum,
quod
debet
cum
mora,
non
quemuis
sed
noxium
duntaxat
attrahere."
Hic
quid
dicit,
quod
non
congruit
Galenicis
malignis?
20.
Vexat
Chymiatros,
quod
sua
medicamina
intellectu
&
discernendi
facultate
videantur
do¬
nare.
Quid
ei
dicendum
est,
qui
DELECTVM
quendam,
quasi
προαίρεσιν
&
prouidentiam
assignat
suis?
Quis
adeo
acutae
naris
est,
vt
in
purgationibus
validis
distinguere
queat
inter
bonos
&
malos
hu¬
mores?
Hippocrates
sua
purgantia
dicit
initio
trahere
familiaria,
post
alia
&
tandem
etiam
sangui¬
nem,
si
perrexerint
mouere.
Num
&
hic
natura
accusanda?
At
haec
studiosa
conseruationis
suae
non
facile
dimittit
etiam
vi
concitata
id,
quod
gratum
est,
nedum
excutiat,
nisi
commotionum
vio¬
lentia
victa,
idque
eo
in
loco,
vbi
secretionis
facultas
non
est,
vt
in
ventriculo,
ex
quo
tamen
saepe
vidimus
reiectos
cibos
esse
retentis
medicamentis.
Non
erat
temere
paucis
inspectis
pro¬
nunciandum.
a1.
In