67
contra
Alchymiam
latae.
30.
Pag.
160.
disc.
de
sapore
nugatur,
&
se
omnibus
peripateticis
exponit
ridendum.
"Sapor
est
passibi¬
lis,
non
actiua
qualitas.
Si
sapores
sunt
actiuae
qualitates,
cur
lapides
&
metalla
sunt
insipida,
cum
constent
actiuo
&
sapido
sale".
Haec
ille.
Aliter
Dialectici
vocant
passiones
&
passibiles
qualitates:
aliter
Physici
actiuas.
Frigus
&
calor
effectiua
sunt;
at
passibiles
qualitates
Logicis
Aristotelieis.
Aristoteles
ideo
nominat,
quia
passionis
sunt
effectiuae.
Actiuae
ergo.
Alioquin
sensus
quidem
fit
patiendo,
sed
qualitas
per
se
ne¬
que
patitur,
neque
passiua
est
ob
eam
causam.
Mouet
enim
sensorium,
&
in
eo
passionem
efficit.
Ar¬
gumentum:
Si
sapores
essent
actiuae
qualitates,
metalla
&
lapides
non
essent
insipidi,
futile
est.
Non
habent
in
promptu
humidum
sapidum,
sed
in
recessu.
Afficere
ergo
tactum
possunt,
sed
non
gustum,
exceptis
his,
in
quibus
facile
producitur.
quaeque
etiam
odorem
expirant.
31.
Pag.
29.
apol.
Hipp.
"In
rebus
naturalibus
substantialis
forma
sola
est
efficax."
At
pag.
46.
"materia
certo
modo
affecta
est
basis
temperamenti,
à
quo
omnis
actio".
Vbi
necesse
est,
temperamentum
esse
substantialem
for¬
mam;
cumque
non
erubescat
scribere,
eam
formam
solam
deducere
communem
materiam
metallo¬
rum,
ad
certam
speciem,
necesse
est,
vt
temperamentum
faciat
prius
suo
temperato,
&
formam
anti¬
quiorem
tempore
formato.
N.
B.
Non
possunt
haec
accipi,
vti
nos
supra
indicauimus.
Ponitur
enim
communis
materia
me¬
tallorum,
in
qua
forma,
id
est,
temperies
metalli
cuiuslibet
faciat
&
attemperet
metallum,
etc.
Fingemus
ergo,
cum
bos
nascitur,
eiusdem,
qui
nascitur,
bouis
formam
materiam
suam,
specie
certa
afficere,
cumque
forma
det
esse
rei,
res
erit,
antequam
fiat.
At
nihil
seipsum
generat.
Hic
est
Cen¬
sor
in
eruditissima
schola.
32.
Pag
36
apol.
praeter
multa
absurda,
etiam
prodigiosum
hoc
paradoxum
ponit;
"Si
vna
species
in
al¬
teram
mutaretur,
niundus
non
esset
perfectus."
Atqui
mutari
hoc
in
hoc,
cui
non
constat?
Pharmacum
inue¬
niunt
aliqui
ex
primae
materiae
figmento;
alii
ex
non
entis
interuentu.
Sed
nihilominus
Aristaeus
ex
iuuenco
fecit
apes,
&
mutatur
vermis
in
muscam,
bombyx
in
necydalum
&
papillonem,
aër
in
aquam.
33.
Pag.
42.
apol.
Hipp,
negat,
acutum
morbum
esse
sine
febri.
Redargutus,
in
Antarueto
pag.
18.
exci¬
pit
Tetanum,
apoplexiam,
choleram:
&
se
defendit
ridicule,
quod
vt
plurimum
id
esse
intellexerit
quia
physica
praecepta,
si
non
semper
&
in
omnibus,
saltem
in
plurimis
sint
vera;
item
quod
nulla
re¬
gula
tam
sit
generalis,
quae
non
patiatur
aliquam
exceptionem.
Tria
hic
monstra
notamus:
Primum
perdit
argumentum,
quo
vtebatur
contra
chymica
extracta,
quae
non
conueniant
acu¬
tis
morbis.
Cur?
Quia
non
conueniunt
febribus,
sine
quibus
acuti
morbi
non
sunt.
Contradictoria
sunt,
acutis
morbis
non
conuenire,
&
aliquibus
conuenire,
aliquibus
non:
atque
ita
fit
ex
parte
falsum,
quod
ex¬
tracta
ob
calorem
non
conueniant
morbis
acutis.
II.
Aristotelem
sophistice
allegat.
Nam
cum
aut
semper,
aut
vt
plurimum
euenientia
regulis
&
axio
matibus
comprehendit,
non
est
sensus,
decedere
aliquid
essentiae
enunciatorum,
&
causis
perpe¬
tuis,
seu
necessitati
vniuersali:
sed
in
obseruatione
sensibili
distinguit
euenta
per
se
&
per
accidens,
ita
vt
cum
per
se
semper
fieri
debeat,
fiatque
eodem
modo,
ex
accidente
interdum
eueniat
diuersitas,
quod
accidens
non
tollit
rei
substantiam.
Si
ergo
huc
referendum
est
effatum
illud
de
acutis,
per
se
nul¬
lus
morbus
acutus
debet
esse
sine
febre;
atque
adeò
nec
Tetanus,
nec
caeteri,
licet
aliquando,
per
acci¬
dens
nempe,
aliquid
secus
eueniat.
Sed
hoc
nullo
modo
hic
locum
habet.
Nam
Tetanus,
apoplexia,
cholera,
nephritis
à
calculo;
sunt
acutorum
morborum
species,
quae
detrahunt
generi
ipsi
essentiali¬
ter,
&
sic
affectione
propria
docent,
stulte
enunciatum
esse
vniuersaliter,
quod
debebat
efferri
parti¬
culariter:
pro,
plurimi
acuti
non
carent
febiè.
III.
Quis
vero
ille
magister
est,
qui
nullam,
ne
generalissimam
quidem
regulam
carere
exceptio¬
ne
affirmat?
Nullus
(vniuoce)
stultus
est
sapiens.
Quid
hic
excipitur?
Omnis
homo
corpus
huma¬
num
habet
&
animam
rationis
compotem
secundum
potentiam.
Omne
animal
vitae
est
particeps.
Omnis
aqua
elementaris
est
humida.
Omnis
morbus
contrarius
est
sanitati.
Omnis
morbus
est
affe¬
ctus
praeter
naturam;
primum
laedens
actionem.
Sed
etsi
valent
istae
exceptiones,
quis
tandem
indu¬
ctione
verùm
constituet
vniuersale?
Attamen
in
Grammaticis
sunt
regulae
vix
vllae,
quin
exceptionem
habcant.
Est
quidem
alia
ratio
Grammaticae
&
artium
circa
fortuita
occupatarum:
alia
scientiarum
perpetuarum:
veruntamen
quis
istam
licentiam
Grammaticis
permisit?
Cur
non
enunciant
particu¬
lariter,
quae
sunt
particularia;
aut
composite,
quae
ex
variis
constant?
Male
defenditur,
qui
criminibus
aliorum
defenditur:
34.
Pag.
80.
apol
Hipp.
irrideatur
exhalatio
aërea
&
ignea,
si
verùm
est,
quod
Aristoteles
scripsit,
aë¬
rem
esse
calidum
humidum,
aut
quod
Stoici,
frigidum
(quod
quidem
ad
nos
dictum
est
comparate.)
Omnis
enim
exhalatio
à
vapore
&
fumo
misto
discreta
calida
est
&
sicca.
Si
est
aerea,
humida
est,
&
sic
non
exhalatio,
sed
vapor.
35.
Pag.
81.
apol.
"Sola
mens
coelitus
influit."
At,
inquam,
non
credimus,
neque
Socrati,
neque
Aristoteli
hoc
asserentibus,
nisi
cogere
nos
velis,
vt
dicamus,
hominem
specie
sua
singulari
esse,
antequam
nasca¬
tur:
Nam
à
forma
est
esse
&
nomen
rei.
Anima
hominis
forma
est
eiusdem.
Quod
si
innasci
&
conge¬
nerari
animam
dicas
quidem,
ac
mentem,
intellectùm
&
rationem
à
coelo
deducas,
(nisi
fortasse
theo¬
logice
loquaris
de
dono
diuino
&
cultura)
separas
facultatem
à
sua
substantia
seu
subiecto,
&
adhuc
deploratius
deliras.
36.
Pag.
70.
apol.
"Succus
est
anima
&
sanguis
plantae."
Pag.
81.
"Forma
misti
est
vel
temperies,
vel
eam
proxime
se¬
quens
essentia."
Pag.
46.
"A
temperamento
omnis
actio:"
&
pag.
29.
"Sola
forma
est
efficax."
Quid
iam
est
forma?
Suc¬
cus,
temperies,
vel
temperiem
sequens
aliquid.
Quid
tandem
definite?
Itane
disputandum
erat
contra
chymicos?
Itáne
eorum
essentiae
damnandae?
Si
succos
extrahunt,
animas
&
essentias,
&
crases
extrahere
sunt
dicendi
iuxta
principia
Censoris.
Si
etiam
anima
est
actus
primus;
vita
actus
secundus,
ab
anima
in¬
diuulsus
secundum
potentiam,
non
venient
plantae
&
animalia
in
vsum
tantùm
mortuae;
nec
Paracelsi¬
ci
redargui
possunt,
qui
per
succos
efficaces
viuere
res
dicunt.
37.
Pag.
Gg
3
De
sapore.
Forma
tem¬
peramentum.
Acutus
morbus
ax¬
sine
febri
An
nulla
re¬
gula
sine
ex¬
ceptiones.
Exhalatio.
Mens
in¬
fluens.
Forma.
Anima.