413
Rosarium vnus
lapis: vna
medicina:
num vas: unum
regimen: una
dispositio:
na voluntas
in opere na¬
turae, etc.
Ros. philos.
Fac de ma¬
sculo & foem.
circulum rotun¬
dum, ex hoc ex
trahe , ex
hoc , &
terum circulum
rotundum: Et
habebis lapis
philosophorum
Commentar. Alchem partis I. Lib. I.
72
Euasit itaque talis, qualem oculis in Achymiae vestibulo subiecimus vtriusque partis ρα-ααα] e
intelligimus nonnullos artem angustioribus terminis inclusam exhiberi desiderantes nonnihil, quod
mutatum velint proponere, idque neglectum aliqui etiam morosius cauillantur, alii mordaciter & im¬
portune reprehendunt. Qui de tinctura physicorum sermonem instituit, discipulos ad artificum offi¬
cinas ire iubet, vbi reipsa laborandoque experiantur discantque destillare, sublimare, soluere, coagula¬
re & huiusmodi. Inutilem hic iudicat praeceptione hanc doctrinae partem, cum vsu addiscendam mo¬
neat. Sed omissa hac, mancam fore Alchymiam non est difficile iudicatu. Frustra praecipit essentiam
destillando conficere, qui non docuit prius rationem, & modum έγχειρήσεως της ςταλακτικης. Cognitam
v. exercere & nos singularium operum aggressione sedulo adhortamur, nec ad inertes, sed qui aitis voun¬
contraxerunt ablegamus Tyrones. Repetunt nonnulli in singulis magisteriis & essentiis singulos ad
mussim cuiuslibet laborationis modos quos, ad rauim nauseamque vsque inculcant. Hoc nos quidem pru¬
dentiae, quae methodum circumstantiis singularib. accommodat, permissum, scimus: Sed methodum
catholice sequenti, nec exorbitanti vspiam, istae repetitiones non conveniunt. Generalia generaliter,
specialia conformiter tradenda. Cum volo oleum fieri descensoria destillatione ex Guaiaco vel unipe¬
rino, istis verbis vsum esse satis est memori se modum praecognitum ex enchyria tenere. Obliuiosum &t
ineptum in praesentis rei aggressione monere potest operis gubernator. Nonnunquam tamen & spe¬
cies exprimitur, qua commodius id peragatur, & designantur instrumenta, veluti cucurbita inuersa¬
ollae, &c. Venerunt ad nos querelae de obscuritate, & suppressione nonnullorum. Sed eae ex pra¬
teritione Enchiriseon in genere resultant. Qua enim sunt cupiditate quidam, statim prosiliunt ad magi¬
steria, & essentias principiis necessario pręnoscendis neglectis, in quorum tamen exacta notitia cardo
rei vertitur, idque est, quod plaerumque totum negotium in Chymia obscurat & discipulum in mari¬
mos errores ducit. Id ipsum facit, vt minus assequantur artificia illi; qui ex alieno nondum satis initiam
irrumpunt. Ita sua plaeraque occultauit Paracelsus, quanquam non desint etiam alia diuerticula, & obscu¬
rationes. Hinc inuenti tandem tot modi elaborationum, quot sunt capita: hoc sic destillante, & alia ali¬
ter agente alio secus, donec quod prodiit, placuit suo autori, licet à veterum praescripto & opere dista¬
ret δις διαπασων. Qui nobis aliquando fere capitalem de Alchymia litem mouit, operationum & magi¬
steriorum varietatem, in prima parte stultitiae habuit, salseque irrisit. Quidni vero? "Scopus Hermeticae doctri¬
nae" (inquit Trithemius) "est medicina quaedam vniuersalis, quae nedum insensatorum corpora, sed hominum et corru¬
ptiones atque morbos omnes indifferenter auferat". Eam nullibi quaerendam esse, nisi in mineralibus & quidem
metallicis, asserunt omnes. Animalia & vegetabilia exulatum iubentur ire. Inter metalla quoque Sol &
luna tantùm exiguntur, quibus iungitur substantia conformis & congener mercurius. "Non conspiciuntur plura
duobus" (inquit Calid) "nec ingrediuntur plura, nec in principio, nec medio, nec fine: imo ars Chymica contenta est vnica substantia,
quam natura generauit pridem: nihil requirit amplius nisi duarum rerum reductarum ad semen metallicum conjunctio. Ratio rei mu¬
tatu, res vna manet; lapis vnus, vna medicina, vas & operatio vna, ignis instrumentumque vnum: Nulla additur res extranea
in multitudine ars non consistit", quaeque similia artis axiomata in eandem sententiam passim leguntur.
mnino circulus & hieroglyphica vnitas proponitur. Ea ad quadratum triangulumque, redigenda, redu¬
na voluntas cendaque sola COCTIONE, vel sublimatione, quae & exaltatio. Quocirca non nisi vnius vasis, vnius
gnis, vnius operationis mentio in prima parte Alchymiae facienda: In altera vnius duntaxat lapidis phi¬
sicorum. Magna certe vis huius argumenti est, siquidem ab vna catholica medicina omnis hominum la¬
lus & expectanda est, & dependet. Deinde qui artem hanc professi sunt, vix quicquam aliud prae se tule¬
runt, quam LAPIDIS notitiam & praeparationem. Hi Alchymistae ab omni hominum memoria cre¬
circulum rotumduntur, aut soli, aut potissimum appellati. Quod ergo nos in Theatrum producimùs, non videtur angu¬
stias modumque suę substantiae excedere debere. Hominis gratia conditum vniuersum est. Ad salutem illius ò¬
mnia magni mundi opera sunt reuocanda. Id facit alius aliter Chymicus in chaos suum concludit omnia,
omnemque vim coelestium & elementarium, idque elaboratum ad hominem applicat. In vno ergo omnis
eius est labor. Hęc sunt illa magnifica mysteria, quam plenis in nos proflant praecordiis artemque sic institutam¬
informatamque volunt. Sed sinamus illos sua gaudere lusu, & vmbra rerum ex Trophonii Platonicove spe¬
cu ad satietatem vsque frui, nec quicquam exigamus aliud, quam vt tandem effectam nobis reddant talem me¬
dicinam, qualem fingunt, & fortasse, cum lubitum erit, fatebimur omnia in illa vana esse, frustraque perdi oleum
& operam in multitudine, modo per pietatem poterimùs concedere, & cęteras creaturas in obscuris, inu¬
tilibusque relinquere. Tunc artem quoque ad hoc palatum, saliuamque sumus informaturi. Scientiam trans¬
formationis rerum Alchymiam definit is, qui ex philosophis rosarium compilauit: & varietate operationum
tantùm non luxuriat. Sed abunde diximus de hoc in apologia nostra. Longe praestabilius quid, & dignius
ex Alchymia promittunt Philosophi Medicique veriores, qui non auri cumulandi studio transformatio¬
nes adoriuntur, sed saluberrimarum medicinarum in tanta morborum, singulariumque naturarum di¬
uersitate, & occasionum circùmstantiarumque multitudine variarum fiducia. Hi pressius nos vrgent, & cum
in vnitate omnium rerum naturalium, quod ad medicinam attinet, simplici acquiescere non possint: super¬
fluitatem varietatemque tamen nimiam nequaquam admittunt: & vt pedem figant; constantemque artem do¬
ceant illam μεταχηματιστικην non ad politicos vsus, sed medendi solertiam reuocant, inde que petunt su¬
consilii & studiorum rationem, cum videant ex naturae principiis omnia scite periteque esse extructa, & fa¬
tioni quoque sic comprobari. Vnitas illis in natura vniuersali est, sed haec in species distribuitur indiuiduas,
ex quibus quam sunt mixtae, propterea quia in confiniis inferioris mundi existunt, cogunturque hic sustinere va¬
rias elementorum & elementarium accidentiumque turbas, & iniurias, duas habent partes, quarum vna,
quam interior est, essentiae tribuitur, altera: quam exterior, munimentum eius est, & habet se ad illam tanquam
putamen& cortex ad nucleum; corpus ad animam, continens, & inuolucrum ad contentum involutumque
Physicis corporibus (concreta seu mista intellige) inquit quidam inest quandam veritas, aut virtus incorruptibilis. Occul¬
ta qui est medicina vera, si liberetur à suis compedibus & tetro carcere, quo detinetur. Illam vocant essentiam, balsamum,
astrum,