73
De
sceuastica
artis.
astrum,
humidum
calidumque
primigenium,
in
quo
omnis
vita,
vis
&
efficacia
rei.
Inuoluerum
v.
quod
sensibus
externis
occurrit,
crassa
sua
natura,
respectu
illius
elementum
est
accidens
corpus
mortuum,
in
quo
nul¬
la
virtus
medica,
aut
adiumentum
nobile.
De
his
adeo
alibi
latius
disseritur,
extatque
tum
idea
Seuerini,
tum
nostra
certamina,
in
quibus
ista
luculente
(duplici
nim
sensu
proferuntur,
vno
Paracelso
altero
Peripatetico,
vel
notius
Socratico,
quem
nos
amplectimur)
declarantur.
Sane
et
vulgares
medicorum
officinę
istam
agno¬
scunt
subtilitatem.
Qua
propter
non
raro
ἀποχυλίσματα
sua
&
olea
caeteramque
substantiam
crassis
fecibus
inclu¬
sam
occultamque
inde
producunt,
extrahunt
exprimunt,
nec
minus
in
id
incumbunt
aliquando
&
popinę.
Sed
Chymię
sacerdotes
omnia
ingeniosins
artificiosiusque
&
ad
vsum
medicum
perquam
accommodate
elaborant
non
tantùm
in
animalibus
&
vegetabilibus
quaerentes
si
quid
coelestis
naturę
inest:
sed
&
mineralibus,
quae
vulgo
à
medicationibus
interioribs
pene
tota
fuerunt
remota.
In
hiis
dum
versantur,
primum
corpus
ab¬
iectaneum
deprehendunt:
postea
diuersam
ab
eo
essentiam,
ad
quam
tota
vis
rei
confluxit,
quasi
illa
foret
A¬
ristotelica
materia
&
subiectum
substantiae:
haec
forma,
quam
sibi
agendi
potestatem
vendicat:
veruntamen
materia
quoque
non
adeo
iners
est,
quin
elementares
exhibeat
qualitates,
quarum
gratia
queat
non
nihil
exaltari,
atque
et
in
diuersas
partes
discerpi.
Hinc
illis
exurgit
elementi
Chymici
potestas,
quanquam
hic
ti¬
culus
aliquando
est
ad
essentiarum
discrepantiam
analogia
quadam
accommodetur.
Ipsa
vero
essentia
tntra
elementa
comprehensa,
licet
homogenea
sit
&
similaris
tota:
vltimo
tamen
artis
conatu,
aut
et
pro¬
rei
vnde
extrahitur,
natura
statim
triplici
apparet
vultum,
pulueris
nimirum
aut
siccae
substantiae
in
humore
solubilis,
liquoris,
&
olei,
quibus
ex
magno
magisterio,
mineralique
disciplina
nomina
imposuerunt
sa¬
lis,
mercurii,
sulphuris:
quę
tria,
quia
in
resolutione
essentiali
occurrunt
vltima,
pro
primis
essentiarum
mistarum
habentur
principiis,
quibus
supponuntur,
elementa
non
vt
pars
essentiae,
vti
dictum
est,
sed
vt
subiectum,
per
quod
aspectabili
mundo
insint
melius.
Nascitur
hinc
istis
Chymicis
classis
remedio¬
rum
Chymicorum,
secunda,
quae
est
principiorum.
Haec
quanquam
indiuisibilia
sint
in
naturas
priores
secundum
sententiam
&
institutum
huius
professionis
philosophorum:
differunt
tamen
nobilitate
&
ignobilitate
elaborationisque
modo,
&
possunt
minus
nobilia
exaltari,
transireque
in
familiam
excellen¬
tiorum,
aut
ent
variis
consistentiae
formis
per
artem
concinnari.
Exortam
inde
dicunt
famosam
illam
transmutationem
rerum,
non
elementis
duntaxat
familiatem,
sed
&
essentiis
symbolum
inter
se
haben¬
tibus
communem,
quàm,
quia
astrorum,
&
potissimum
planetarum
nominibus
principia,
&
mysteria
inde
effecta
affecerunt:
illa
v.
metallis
à
vetustate
sunt
attributa,
metallorum
dixerunt
esse,
in
quibus
sol
quidem,
id
est,
praestantissimum
arcanum
omnis
virtutis
ad
humanam
salutem
procurandam
capax,
possit
fieri
ex
caeteris
omnibus
ad
materiam
potentiamque
primam
reuocatis:
nominatim
tamen
Saturnus
in
martm..
Iupiter
in
lunam
&
Venus
in
solem
transfigurentur,
&
sic
ex
principiis
extractis
separatisque
confician¬
tur
essentiae
quintae
plane
coelestes,
&
ab
omni
elementarium
sorde
conditioneque
liberatae.
Ista
a.
myste¬
ria
à
potestate
efficiendi
nomina
illa
sunt
consecuta.
Sunt
enim
medicinae,
quarum
praedestinatio,
seu
prae¬
finita
natura
&
actus
est
in
corpore
humano
iuxta
huius
rationem,
dum
recte
accommodantur,
solare
lunare
aut
martiale
auxilium
virtutemque
procreare,
ita
vt
per
medicinam
solarem
solaris
excitetur
vir¬
tus
ex
in
existente
in
morbidis
membris
venerea
corruptione
ex
caeteris
item
similis,
quandoquidem
maxime
naturalis
est
similium
procreatio,
vnde
Paracelsici
quoque
axioma
suum,
de
curatione
non
per
contraria,
sed
per
similia
extruxerunt,
quod
tamen
pridem
voluit
Ammonius,
estque
peripato
in
a¬
gentibus
&
patientibus
tum
similitudo,
tùm
contrarietas.
Quanquam
autem
haec
videantur
Physicis
minus
castigata,
synceraque
esse:
Oportet
tamen
nos
ex
artis
instituto
loqui,
saluo
interim
caeterarum
artium,
quibus
nihil
praescribimus,
more,
&
consuetudine.
Scimus
autem
etiam
in
Chymicis
ipsis
di¬
uersa
diuersis
placere,
nec
vno
modo
semper
ab
omnibus
informari
artem,
à
quo
infortunio
non
sunt
immunes
etiam
caeterae:
Veruntamen
haec
proferenda
duximus,
vt
pateat,
quid
iudicii
habeant
illi,
qui
quam
accuratissime
de
praeceptis,
numeroque
essentiarum
&
operationum
Chymicarum
sta¬
tuere
voluerunt,
Patuit
itaque
Chymicum
sibi
proponere
separationem
partis
Elementaris
à
coelesti?
ilIam
aliquando
negligere:
aliquando
exaltare,
vt
item
conferat
aliquid
in
publicum
subsidii,
&
solatio
assit
humanis
calamitatibus,
idque
pro
numero
vulgarium
Elementorum,
&
qualitatum
combinatio¬
ne:
Deinde
essentialem
partem
discerpere
in
principia,
&
haec
tria
numero,
qua
mystica
transmuta¬
tione
conuerti
possunt
in
essentias
quintas
astrales.
Principia
sunt
Sal,
Sulphur,
Mercurius:
Ex
qui¬
bus
fiunt
Spirius,
liquoresque,
olea,
aquae
essentiales.
Haec
aliquando
seorsim
singilatimque
ad
suos
vsus
seruantur,
accommodanturque:
aliquando
postquam
sunt
exaltata,
denuo
coniunguntur:
I¬
mo
&
ex
diuersis
classibus
rerum
varia
commiscentur
vniunturque.
Existit
ergo
&
aliud
ens
Chymi¬
cum,
quod
compositis
est
addictum.
Modi
operationum
quibus
ista
peraguntur,
sunt
primùm
famosissimae
illae
veterum
διακρίσεις
καὶ
συγκρίσεις,
quas
ex
instituto
Chymico
appellant
solutiones
&
coagulationes.
Illis
heterogenea
diui¬
duntur
separanturque:
His
homogenea
in
vnum
concedunt:
Et
tamen
vtrumque
fit
simul.
Sed
in
singulari
executione
istorum
operum
tum
praeparantes,
tum
administrae
requiruntur
ἐνέργειαι
καὶ
ἐγ¬
χειρήσεις.
Itaque
ad
solutionem
ex
natura
ascita
est
putrefactio,
cuius
locum
in
nonnullis
defendit
etiam
violenta,
corruptio
diuulsioque.
Separationem
adiuuat
manualis
quaedam
administratio
&
organi¬
cum
artificium
per
colaturas,
distillationes,
sublimationes
&
similia
industriae
ἐπιτεχνήματα.
Quando
vero
separatas
partes
vlterius
elaborare
volumus,
tùm
dictarum
facultatum
vsus
adhibemus,
tùm
in¬
super
etiam
exaltamus
digerendo,
circulando,
tingendo,
&
huiusmodi
multis,
quae
in
artis
synopsi
re¬
praesentantur.
Coagulatione
comprehenduntur
etiam
vnitionum
modi,
vt
est
incorporatio,
mistio,
imbibitio
seu
nutritio,
&
reliqui
quibus
in
fixam
substantiam
aut
vnitam
reducitur
ante
solutum
di¬
uulsumque.
Seruilem
operam
nauant
his
ppronomia,
&
instrumentorum
vasorumque
solertia.
Neque
enim
in
his
parum
est
artis:
imo
summa
rei,
momentumque
totum
in
industria
accommodatione,
apparatu
&
regimine
gu¬
berna¬