74
Comentar.
Alchem.
partis
I.
Lib.
I.
bernationeve
istorum
non
raro
versatur.
Non
minus
itaque
artifex
Chymicus
de
his
debet
praecipere
quam
de
illis,
idque
praestiterunt
sedulo,
quicunque
laudatę
informationis
existimationem
praecipiendo
docendoque
sunt
consecuti.
Hanc
methodum
in
dispositione
praeceptorum
essentialium
artis
posse
ob¬
seruari
non
imus
inficias.
Videtur
enim
in
necessariis
saltem
elaborare,
&
luxuriantem,
imo
inutilem
ma¬
gisteriorum,
arcanorumque,
in
quibus
saepe
plus
iactantiae
&
vanitatis
est,
quam
veri
auxilii
&
rationis
sanę,
co¬
piam
pręcidere,
&
vel
ad
alias
artes
ablegare,
si
quid
habent
emolumenti,
vel
damnare
penitus.
Atqui
vbi
celebratissimę
illę
tincturę,
inquis?
Vbi
primę
materiae,
prima
entia,
lapides
philosophorum,
Alcalia,
flores,
turpetha,
elyxiria,
olissi,
aquę
soluentes,
gradatoriae,
balsami,
crystalli,
&
totus
numerus
composi¬
torum,
in
quibus
fere
vnicuique
suum
nomen,
vt
Laudanum
opiatum,
laudanum
perlatum,
Xenechdon
arcanum
tincturae,
arcanum
specificum,
Mercurius
vitae
&
huiusmodi
pene
infinita:
Vbi
Azoth,
Mer¬
curius
animatus,
orizon,
colcotar,
leo
ruber,
leo
viridis,
anima
auri,
Aues
Hermetis,
Draco,
caput
Cor¬
ui,
&
quis
enarrare
singula
potest?
Nullumne
haec
in
arte
locum
inueniunt?
Imo
inquam,
si
vsu
ma¬
gistro
experientiaque
&
authoritate
artificum
sunt
comprobata,
inueniunt.
Quaedam
sunt
partes
&
certae
dispositiones
operum,
actusque
imperfecti,
qui
emergunt,
dum
ad
perfectionem
vltimam
con¬
tenditur,
quomodo
in
lapidis
magisterio,
singula
pene
momenta
motus
suis
sunt
discreta
nominibus,
quae
speciem
absolutam
non
constituunt,
vt
inde
necesse
sit
peculiarem
ei
classem
tribui.
Maxime
e¬
nim
haec
sunt
Chymica
quę
communia
sunt
toti
subiecto
Chymico,
possuntque
fieri
ex
omni
vegeta¬
bili,
animali
&
minerali,
vt
diximus
de
principiis
&
elementis,
quamque
ex
istis
fiunt
mysteria,
quanquam
impa¬
ri
&
copia
&
virtute:
sicut
in
doctrina
logica
id
maxime
logicum
est,
quod
locum
inuenit
in
omni
eius
disciplinae
subiecto.
Quędam
videlicet
ex
compositione,
habitu
nouo,
aut
etiam
vsu
&
virtute
peculiari
nouum
sor¬
tiuntur
nomen.
Itaque
tinctura
nuncupatur
essentia
colorem
rei
secum
vehens,
&
ad
tingendum
simili¬
ter
alium
accommodata.
In
aliquibus
tamen
secerni
tinctura
à
caetera
essentia
potest.
Primum
ens
nomi¬
nant,
cum
ex
materia,
venaque
aut
matricis
seminio
producitur
arcanum.
Crystallus
ex
tropo
appellatio¬
nem
sortitus
est,
vti
&
vitriolum
artis.
Coagulatum
est,
quod
ex
coagulatione
prodiit,
solutum,
quod
solutio¬
ne
factum,
quodque,
licet
iam
spissam
solidumque
sit,
vicissim
resolui,
vt
sales,
potest.
Quocirca
eodem
per¬
tinet
liquor,
sal,
alcali
&
similia.
Calx
calcinatione
paratum
est
magisterium:
Cines
combustione:
&
vtrumque
est
magis
certi
subiecti,
quanquam
nomina
interdum
permutentur
&
varie
accommodentur
à
philosophis
mi¬
sticis
suo
quodam
modo
metaphoris
&
allegoriis
luxuriantibus.
Vnde
factum,
vt
in
opere
lapidis
quiduis
cuius
vis
nomine
dicatur,
quod
similitudine
aliqua
colludit.
Sed
non
persequemur
hanc
rationem
pluribus,
quam
si
in
schema
coniicere
velis,
apparebit
Chymicam
essentiam
vel
simplicem
esse
vel
compositam:
vtrobique
liqui¬
das,
solidas:
Simplices
liquidas
duas,
mercuriales,
sulphureas:
quarum
magisteria
&
principia
mercurius,
sulphur:
mysteria
aqua
quintę
naturae
spiritusque
aethereus,
&
oleum:
quorum
vnumquodque
vel
extre¬
mis
accedit
magis,
&
est
aut
magis
elementare,
vt
aqua
aut
magis
coeleste,
vt
spiritus,
qualis
è
vino
elicitur:
vel
medium
exquisite
tenet.
Solidę
item
sunt
duę
binis
generibus
representatę.
Est
enim
calx
&
sal:
flos
&
coagula¬
tum:
&
in
has
aliquando
ex
illis
fit
transitio.
Itaque
cum
vnum
alias
eis
substratum
esset
principium,
&
vnum
elementum,
sal
sc.
&
terra:
ex
transmutatione
oritur
varietas.
Reduci
v.
etiam
hinc
quędam
in
illorumque
mutari
consistentiam
possunt.
Compositę
essentię
vel
ex
vnius
rei
principiis
fiunt:
vel
diuersarum
essentiis.
Ibi
collectio
parit
essentiam
omnibus
viribus
misti
absolutam:
hic
duplex
ratio
est.
Aut
enim
vnius
membra
seor¬
sim
in
principia
mysteriave
resoluta,
iterum
compinguntur,
vt
tota
planta,
totumque
animal
quod
vbique
ha¬
bet,
conferat:
id
quod
aliquando
et
vno
labore
absoluitur,
ratione
&
elaboratione
simplicis:
aut
plurium
sim¬
plicium
comportantur
seu
membra,
seu
essentię,
siue
vna
opera
simul
tractentur,
siue
pluribus
separatim.
In
hunc
ferme
modum
describi
poterit
pars
Chymiae
essentialis.
Enchiretica
v.
non
multum
differt
à
nostra
designatione.
Et
hęc
quidem
sic
se
habere
possunt.
Aliorum
iudicio
in
omni
opere
Chymicus
debebit
soluere
&
componere
vicissim,
intercedentibus
purgationibus,
exaltationibusque:
adiuuantibs
putrefactio¬
nibus
segregationibus,
imbibitionibus,
coagulationib.
Et
in
genere
exaltatorio
sublimationibus,
circula¬
tionibus
fixionibus
&
cęteris.
Itaque
his
ad
imaginem
typumque
lapidis
mystici,
ex
qualibet
re
mista
fiet
vna
dumta¬
xat
essentia,
quam
quia
tantum
ab
inquinatione
corporea,
tarda,
impuraque
secessit,
quantum
cęlum
ab
elemen¬
tis,
quintam
vocant
essentiam,
quę
tamen
pro
sui
diuersitate
varia
potest
nomina
sortiri.
Hi
persuasum
ha¬
bent,
vti
ex
metallis
mercurius
negatur
extrahi
posse,
nisi
per
mercurium,
aut
menstruum
liquoremque
mercurialem:
ita
non
posse
ex
cęteris
quintam
naturam,
nisi
per
quintam
communem,
quae
sit
applicabilis
omni,
&
quasi
commmune
receptaculum.
Itaque
coelum
suum
sibi
proponunt,
tanquam
vacuam
stellis
sedem,
aut
tabulam
intellectus
nudam
rasamque.
Huic
inserunt
stellas
vegetalium,
animalium,
mineralium.
Ita
quod
omnium
potestates
indiscretim
confuseque
complectit,
astringitur,
alligaturque
tandem
ad
certam
solarem,
lunarem
&
reliquarum
stel¬
larum
pro
vt
est
cuiusque
natura
primit?
à
creatore
producta.
Ex
vino
petunt
id
suum
coelum.
Id
enim
putant
coelestium
terrestriumque
fauore
nasci
&
influxus
virtutesque
vtrinque
accipere.
Alii
nec
alia
menstrua
commoda
repu¬
diant,
cum
deprehendant
alia
aliis
esse
familiariora.
Secedunt
a.
in
factiones.
Nam
quidam
coelum
suum
suis
stellis
relinquunt:
quidam
separant
iterum
&
disiungunt
vt
saltem
coeli
ope
ministra
vtantur.
Et
hoc
sum¬
mum
est
votorum.
Quę
inter
operas
emergunt,
cineres,
sales,
tincturae
elyxiria
&
huiusmodi,
transcri¬
bunt
ad
colonias
ignobiliores
tanquam
stoicorum
vulgus,
quod
in
maxime
expetendis
habet
virtutem
sapientis
&
homologiam
omnium
virium
ei
substituit,
additque
προηγμένα,
καθήκοντα,
κατορθώματα,
&
huiusmodi:
sub¬
mittit
a.
&
extruit
inde
ἐπιγεννήματα
tanquam
operationes
ex
virtute
profluentes,
quales
illis
Chymicis
sunt
magnificorum
operum
praedicationes
magnificentiores
de
sanitate
tuenda,
morbis
in
vniuersum
om¬
nibus
abligendis,
vita
proroganda,
senectute
inhibenda,
reuocanda
ex
decrepito
adolescentia.
Relin¬
quamùs
&
hos
suo
genio.
Aliam
artis
descriptionem
promunt
hi,
qui
omnia
ex
planetis
expectant,
&
partim
Chaldaeorum
astrologiam,
partim
Aegyptiam
Zoroastris
magiam
quam
tamen
&
Babylonica
est,
in
me¬
dicinam
inferunt.
Tribuunt
hi
hominem
in
septem
membra
principalia
iuxta
planetarum
numerum,
&
coelestia
terre¬
nis
conciliantes
magnum
mundum
minori
applicant,
in
furnulis
suis
chym.
ex
triplici
iam
sępius
dicta
mistorum
classe.
pro¬