Commentariorum alchymiae

413

De sceuastica artis.

pro maiestate & ordine syderùm errantium fingunt coquuntque cor mundi magni, epar, cerebrum,

pulmonem, splenem, Fel, Renes, quae in coelo Planetis respondere docent, Soli, Ioui, Lunae, Mercurio,

Saturno, Marti, Veneri, ita vt haec reciprocent, nominaque sibi largiantur mutuo, & omnino triangu¬

lus, quadrato, & hoc vtrumque circulo permutetur. Animalia enim quae vnam constituunt classem ista

vti sonant voces, membra habent, sed nominantur Planetarum coelestium appellationibus: Et hinc

transferuntur ad vegetalia & mineralia, vt sit cor vegetabile, cor minerale, ibi vinum, hic aurum, in coe¬

lo Sol, & postea Sol vegetabilis vini essentia, Sol mineralis metallicus auri natura quinta; & sic in cae¬

teris. Quando ergo adoriuntur Chymica. Sat auxilii ad vniuersum hominem credunt esse in dictis es¬

sentiis septem siue sigillatim, adhibendis, siue coniunctim, vt & apud hos valeat simplicitas & compo¬

sitio: Et haec in affectibus naturalibus, in quibus vt sciri possit, qui Planeta, & quod membrum cui re¬

spondeat plantae, animali, minerali: Chyromanticam iunxerunt astrologiae, tanquam pedissequam se¬

cundam, quae signa doceat, & notas congruentiarum. Verùm cum non paucas aegritudines persuasum

habeant ex magica vi dependere, quibus narurali remedio desperant occurri posse: asciuerunt & caba¬

lismos, magicasque consecrationes, directiones, constellationes & huiusmodi anilia multa, vt sic in chy¬

mici professionem veniant, characteres, verba, signaturae magicae, deuotiones, nummi constellati, spe¬

cula magica, gemmahuiae, magnetismi, homunculi, & multa etiam pudenda effatu, nedum superstitio¬

sa & sacrilega. Ex naturali parte his exurgunt octo remediorum essentiarumque Chymicarum classes,

in quibus tamen vnum fingunt catholicum naturale partim, partim artificiale, Lapidem nimirum, tan¬

quam sacram Anchoram reliquis nihil profecturis. Adiecerunt alii, vel etiam illi ipsi, quae sunt incon¬

stantia, & alia vniuersalia ex persicaria, coraliis, similibusque, de quibus passim Paracelsus, qui est huius

vanitatis princeps, sed parùm sui memor. Fingit enim quoduis pro libitu, pro vt magicus furor, aut

Bacchi temulentia, anicularumque somnia mentem corripuerunt, distorseruntque. Hunc recentes ex

Paracelsia parachymiaque imitantur, nec ita pridem vidimus. In publico nescio quae portenta Theoso¬

phiae cuiusdam in vnum conflatae ex Chymia, Astrologia, Magia. Non desunt, qui sibi morborum spiri¬

tus somniant, & ideo omnem spagytian spiritibus conficiendis emancipant. Ignea remedia consumen¬

dis humanae sanitatis aduersitatibus nonnulli destinant. Quaerunt hi ignes coelestes. Rident quidam

qualitates elementares, cùm humoribus, quos inter excrementa habent, negantque ad morbos, qui ex

facultatum potentiis exoriantur, facere. Res concretas in duo dirimunt entia, alterum veneni, quod &

corpus mortuum: alterum remedii, quod solum opponunt enti morborum, & spagiria sua diuellunt

à veneno coniuncto. Quanquam hi in naturam ipsam sint iniurii, & capitalius iudicent, quàm qui ele¬

menta inuolucra essentiarum constituunt: nobilioris tamen Chymiae studium adumbrant, in hoc cul¬

pandi, quod nimium tribuant suis furnulis, & in tantùm laxent frena, operandi licentiae, vt vix intelli¬

gere possis terminos essentialium partium artis. Diffusa haec opinio in omnia est, & pro essentia acci¬

pitur quicquid qua forma, aut ignium modo prorepit. Vulcanum iactant suum, confiduntque se huius

adminiculo salubre ab insalubri segregare posse, quasi nihil interfit inter species, quae Proter ritu mo¬

do liquoris facie, modo spiritus, modo olei, aut etiam solidae essentiae compareat, cui tamen nonnihil

imperat etiam artificis arbitrium, qui qua forma coniicit placiturum remedium, ea parat. Sed si ars est,

quod profitentur, concidenda ista licentia est, suisque coërcenda repagulis. Non ita pridem veterno¬

sus quidam omnem vim Chymiae in tartarum coëgit, vtpote quod statueret omnes morbos esse tarta¬

reos ex sale & alumine conflatos. Alii nihil nisi sales spirant, quod in his sit toto naturae potestas. Ob¬

iiciunt quidam Archidoxin Paracelsi; quidam Euonymum: nonnulli Andernacum, Rubeum, Dorne¬

sium, Dornaeum & caeteros, quos iudicant sufficienter luculenteque de arte praecepisse, vt non opus

sit actum agere, & quid absolutius policeri. Certatim euolantes vidimus libellos Chymieos, quorum

aliqui de lapide ad fastidium vsque declamant, & perplexitate vincunt etiam Delphica oracula, &

Sphingis aenigmata: aliqui nihil nisi destillatoriam quandam inculcant, quasi vniuersus artis nobilissi¬

mae ambitus, transmutatoria metallorum, & destillatoria aquarum oleorumque comprehenderetur.

In officinis vulgaribus praeter extractiones, destillationesque; in vno atque altero etiam sublimationes, &

reuerberationes ad vitra, calcesque & sales solubiles vix quicquam inuenitur Chymicum, neque tamen ista

vsque adeo syncere, quandoquidem alter alterius extracta vituperat viderique vult quilibet ingeniosius

laborare, non iuxta artis in publico receptae praecepta, sed eleusinias quasdam formulas easque non ad

praescriptum elaboratas, sed vtcunque sors tulerit. Plaeraque non fiunt in ipsis, verum emuntur exili precio

ab his, qui aliqua artis parte solatium fami quaerunt, & ex mechanica sordida, desperataque functione

in eam irrepserunt, ex quo genere est Hydrargyrus sublimatus, praecipitatusque vitrum antimonii,

crocus Martis, arsenicum sublimatum, aerugo, caerussa, ochra, plumbea & similia, quae par erat artifi¬

ce praeside fieri ea praestantia, quae arti esset ornamento, iustumque eius, & decorum passim commen¬

daret. Optimas medicinas eas iudicabat Hollerius, quae quàm plurimorum sapientum vsu autorita¬

teque essent confirmatae comprobataeque non quas quisque sibi domi suae absque arbitro coqueret &

mox in publicum cum supercilio panaceae recens inuentae, & instar Palladii admirandi; Anciliique coe¬

litus delapsi promeret atque ambitiose decantaret. Sed in hac parte aethiopem dealbamus, littusque

atanus frustra. Nullius ingeniosa inuenta, discriptionesque artificiosas & proficuas reprehendimus

Amet quisque, quod sibi vsu & experientia habet comprobatissimum. Nostram autem δλατύπωσιν

quare subiecerimus iudicio publico, nec dum mutemus, non sunt causae nullae, quanquam in hoc quo¬

que campo luxuriari & delicias quaerere abunde poteramus.

Natura rerum ipsa ente Chymico (quod dicimus corpus naturale mistum operatione spagyro¬

rum industria ad magisterii, essentiaeue extractae experientia & artificum testimonio, vsuque laudabi¬

li comprobatae formam elaborari aptum) proposita, suis se limitibus inclusit, & à caeterarum artiam

commercio segregauit, suaque opera aperta conuenienteque ita distinxit methodo, & eo ordine in

conspe¬