Vide
cap.
de
transmuta¬
tione,
vbi
in¬
venies
alio¬
rum
iudicio.
saniora.
Apud
Pan¬
theum
legi¬
tur
Alchy¬
mia,
Chy¬
mia,
Calci¬
mia,
Calce¬
76
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
I.
conspectum
prodidit,
vt
non
magnopere
nobis
fuerit
desudandum
in
inuentione.
Arguunt
se
species
mutuo,
&
consonantia
sua
suum
ostendunt
genus,
de
qua
re
non
opus
est
multis,
cum
in
medio
sint
artificum
commentarii,
quibus
homogenia
axiomatum
specierumque
potest
comprobari.
Videntur
autem
etiam
minime
rixosis
ingeniis,
peruersisque
nonnulla
aliquid
difficultatis
obiicere,
de
qua
mo¬
nuimus
in
vestibulo
artis.
Sed
&
haec
in
dubium
coniiciunt
artis
studiosos.
Versantur
inter
manus
plu¬
rium
chartulae
Alexandri
Suchthenii,
&
Leonis
Suauii,
scholas
in
libros
Paracelsi
de
longa
vita
medita¬
ri.
Negant
hi
apertis
verbis
transmutationis
metallicae
institutum,
&
ille
quidem
in
allegorias
transfor¬
mat
praeceptionem
totam:
hic
affirmat
lapidis
Philosophici
cognitionem
nunquam
viros
sapientes
prae
se
tulisse;
imo
potius
suis
scriptis
huiusmodi
operationem
damnasse.
Quorsum
ergo
attinet,
in¬
quiat
quispiam,
de
eo
laboriose
praecipere,
quod
&
Chymici
damnant
ipsi,
&
eorum
aduersarii
tam
ex¬
quisitis
argumentis
naturae
artique
impossibile
esse
demonstrant,
&
adhuc
desiderant,
qui
fidem
pro¬
missis
opere
faciat
ipse.
Attigimus
hanc
quaestionem
alibi.
Tantum
hoc
nunc
dicimus,
Suchthenii
pro¬
blema
refelli
&
ipsis
artificum
commentariis,
&
paradoxi
absurditate.
Quae
enim
quaeso
est
illa
Chy¬
mia,
aut
vbi
nata,
quae
plumbum
in
ferrum
mutare
docet,
stannum
in
argentum,
aes
in
aurum,
idque
tropice?
Aut
quae
ratio
est
salis,
sulphuris,
mercurii,
&
lapidis,
qui
solus
transmutatorius
in
ea
quae¬
stione
proponitur,
ad
ista?
Transfigurat
Chymicus
essentias,
Medicus
entia
morborum,
vti
aiunt
per
illas,
sed
nec
res
naturae,
nec
essentiae
Chymicae,
nec
morbi
ista
triplici
continentur
classe,
multo
minus
ista
tria
sunt
fines
transmutationum:
Et
saltem
ferrum
vix
quispiam
quęsiuerit
transfiguratione
artificlosa,
cum
vulgus
quoque
huius
destructionem
moliatur,
&
ad
ens
aeris
ex
eo
contendat.
Contra
Suaulum
nihil
dicendum
est.
Apertum
enim
mendacium
effutiuit,
nec
patientur
eius
effatum
etiam
Chymicorum
aduersarii,
qui
certe
hactenus
cum
laruis
luctati
essent,
seque
ridendos
exposuissent
vel
tyronibus
artis,
si
nullus
prae
se
tulisset
transmutationem
metallorum.
Nos
vnius
rei
diuersos
fines
es¬
se
cernentes,
non
tam
auri
faciendi
causa
dogmata
transmutationis
proposuimus,
quam
veritatis
natu¬
rae
in
multis,
&
medicinae,
quam
inde
policentur
praeclaram.
Certe
ferri
in
aes
conuersio
non
tantum
possibilis
est,
sed
&
magno
cum
lucro
vulgariter
exercetur.
Si
minus
procedit
χρυσοποϊα
vtamur
modè¬
stia
hac,
&
non
negemus
simpliciter
impossibile,
quod
alicui
&
quadamtenus
fieri
non
posse
videtur,
praesertim
cùm
tanto
numero
id
affirment
sapientes,
&
ratio
astipuletur
asserto,
&
hi
qui
arma
in
il¬
lam
artis
partem
sumserunt,
non
ex
propriis,
sed
alienis
certent
principiis,
tam
rudes
aliquando
disci¬
plinae
huius,
vt
ne
vocabula
quidem
intelligant,
nec
vereantur
Physicae
quoque
bellum
inferre,
in
qua
exemplis
variarum
transmutationum
tam
in
simplicibus,
quàm
mixtis,
tantùm
non
obruuntur
absor¬
benturque,
ipso
Physicorum
principe
communi
arti
eam
subiiciente
materiam,
quae
ne
potest
quidem
semper
eandem
formam
retinere,
sed
omnia
metabolis
implet.
Si
in
difficilioribus
id
conspicimus
concedimusque,
in
mercuriali
metallorum
natura
versatili
maxime
&
admodum
affini
elementis
hae¬
remus?
In
priore
tabula
synopseos
Chymicae
requiretur
forte
an
mentio
transmutationis.
Repurga¬
tionis,
reductionis,
arefactionis,
irrigationis,
inhumationis,
incrementi,
decrementi,
praecipitationis
etc.
In
posteriore
desiderabitur
solutum,
reductum,
destillatum,
putrefactum
&c.
Dubitabit
enim
adolescens,
an
non
sicut
extractionis
finis
est
extractum;
quod
&
eius
correlatum
&
efficientis
effe¬
ctum:
ita
debeat
esse
mistionis
mistum,
solutionis
solutum,
sixionis
fixum,
&
sic
in
caeteris.
Sed
scien¬
dum
est,
sicut
in
Dialectica
affirmationis
consequens
est
affirmatum,
idque
in
eadem
parte
Logicae
de
axiomate
affirmato,
cuius
affirmatio
proxime
ex
dispositione
consentaneorum,
quaeque
horum
sym¬
bolum
habent,
profluit:
ita
in
Chymia
esse.
Vbi
fixum
ponitur,
ibi
&
eius
ratio,
quae
est
fixio,
constat¬
que
non
vna
simplici
εγχεια,
sed
fit
plurium
concursu,
quorum
fundamentum
est
in
praeceptione
praecedente.
Ita
de
reductione
non
opus
fuit
tradere
libro
primo,
quod
non
sui
gestione,
sed
aliarum
operationum
adminiculo
absoluatur.
Reducimus
enim
res
fundendo,
eliquando,
destillando,
soluen¬
do
&
similibus.
Par
ratio
est
caeterorum.
Quin
&
cum
magisteria
sint
celebria
qualitatum
elementa¬
rium,
nihil
tamen
de
alteratione
locuti
sumus,
cum
ea
aliorum
operum
sit
comes.
Porro
sperabamus
nos
luculentiorem
dare
posse,
&
exemplis
elegantissimis,
ingeniosissimisque
instructiorem
Chymia¬
conformationem,
ad
quod
etiam
nomine
prouocaueramus,
quos
in
hoc
studio
excellere
audiueramus.
Sed
vix
quisquam
nos
post
Deum
immortalem,
qui
ingenium
viresque,
clementer
suppeditauit,
adiu¬
uit
praeter
Doldium,
nostrum
Sigismundum
Schnitzerum,
Zachariam
Brendelium
quos
de
se
benè
meritos
existimabunt,
qui
horum
commentariorum
doctrina
fruentur.
Deus,
cui
gloria
&
honor
in
aeternum,
per
Christum
Saluatorem
nostrum,
tam
ad
intelligendum
arcana
Chymica,
quàm
industriè
praeparandum,
&
pie
feliciterque
ad
gloriam
nominis
sui,
&
emolumentum
publicum,
valetudinem¬
que
prosperam
multorum
vita
dignorum
vsurpandum,
animos
impellat,
illustretque
nostros.
Sane
quantum
possumus,
syncere
aperteque
de
artis
praeceptis
loquemur.
Studio
hoc
si
quis
ad
impietatem,
fraudesque
abutetur,
&
artem
mirabilium
sapientumque
operum
diuino
beneficio
in
natura
effectri¬
cem
in
perniciem
hominum,
&
scelera
conuertet,
illum
supplicium,
poenaque
sua
sequetur
comes,
CAP.
II.
De
notatione
&
significatu
Alchymiae.
Alchymiae
nomen
scribitur
interdum
sine
aspiratione
Alcymia,
vel
alkymia
(αλκυμια)
putatque
qui
Rosarium
Philosophorum
compilauit,
Graecum
esse,
in
qui
lingua
significet
TRANSMV¬
TATIONEM.
Sed
origine
&
forma
ista
num
Graecum
fit,
dubitamus
neque
agnoscunt
id
eius
linguae
periti,
quanquam
concedi
queat,
irrepsisse
aliunde,
&
audito
artem
transmutatoriam
intelligi,
licet
vox
interpretatione
sua
aliud
designet.
Nonnulli
fuisse
quendam
Alchymum,
seu
inuentorem,
seu
celebra¬