Vide
Pan¬
thei
libellos
78
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
I.
rioribus
potentiis,
quam
licet
difficilem,
possibilem
tamen
statuit,
suoque
iam
tempore
mediocris
emo¬
lumenti
quidem,
sed
quàm
sperent
quidam
indies
amplissimam,
polliceanturque.
Nisi
de
Salomonio
augmento
loquitur,
quid
aliud
habet,
quam
augmentum
istud
Chymicum,
quod
penè
in
omnibus
oc¬
currit
Alchymistarum
tabulis?
Imo
hoc
promisso
apud
nostrates
falsarii
tam
sunt
inuisi,
quam
auri
fa¬
ciendi.
Non
fugiet
Sophia
culpam,
si
quam
eo
nomine
incurrit
Alchymia.
Porro
haec
scientia
nuncupatur
aliquando
etiam
ars
perfecti
magisterii,
&
philosophia
Chymica
(aliis
mystica.)
Aliquando
ars
segregatoria,
seu
separatoria:
nonnunquam
destillatoria,
à
functioni¬
bus
nimirum
eius
praeclaris,
quandoquidem
quae
medicamina
natura
dedit,
ea
ratione
respectuque
vsus
commodi
&
salutaris
videntur
imperfecta,
nec
possunt
plebeis
repurgationibus
fieri
satis
ad
iu¬
uandum
cito,
tutò,
iucunde,
idonea.
Alchymia
separans
inutilia
excrementosaque
ex
ipsa
commi¬
stione
intrinseca,
verùm
medicamentosae,
potestatis
subiectum
extrahit,
&
perfecta
medicaminis
do¬
nat
specie.
Videtur
illud
honorarium
nomen
etiam
metallicae
absolutionis
studio
debere,
idque
po¬
tissimum
ex
inscriptionis
Gebri
de
summa
perfectionis.
Sed
Mesueus
in
oleo
Philosophorum
indicat,
non
particularem
perfectionem
hic
significari,
sed
quandam
toti
arti
propositam
in
mineralibus,
ve¬
getalibus,
animalibus,
vnde
tres
LAPIDES
nonnulli
extruxerunt,
&
huius
artis
amplitudine
inclu¬
serunt.
Philosophia
Chymica
vnde
dicta
sit,
facile
intelligit,
qui
scit;
quo
modo
soleamus
dicere
Philoso¬
phiam
moralem,
naturalem,
&
similes.
Subest
tamen
aliquid
occultius.
Quia
enim
haec
naturalium
corporum
inuestigatoria
est
per
resolutionem,
seu
peculiarem
methodum
vulgatis
scholis
ignotam.
Et
naturae
res
caeteris
artibus
pro
subiecto
ad
elaborandum
proponuntur:
fundamentum
quidam
omnis
Philosophiae
humanae
in
ea
quaesiuerunt,
quasi
parabolis,
aenigmatis
analogiaque
naturae
ab¬
sconditae
iacerent
caeterae,
nec
possent
erui,
nisi
ope
talis
artificis,
qui
sua
facultate
&
labore
in
interio¬
ra
penetraret,
eaque
oculis
subiiceret.
Inde
&
mystica
nuncupatur,
&
arcana,
quia
in
adytis
latentia
scrutatur.
Vocari
tamen
mystica
potest
ex
consuetudine
quoque
disciplinae
Pythagoricae,
&
hieroglyphicae
Aegyptiorum,
vel
magicae
Chaldaeorum.
Olim
enim
vti
&
nostro
tempore
(quod
videre
est
apud
Lan¬
dinatem,
Pantheum
&
alios)
non
tradita
fuit
communi
more,
sed
per
analogismos
Geometricos;
Arithmeticos,
Physicos
etc.
quin
&
Theologicos,
veluti
apud
Lullium.
Imperatum
discipulis
&
silen¬
tium
pythagoricum
est,
vtque
arcerentur
profani,
&
indigni,
multis
perplexitatibus
praecepta
sunt
in¬
uoluta,
allegoriísque
obscurata.
Separatoria
cur
appelletur,
&
destillatoria,
manifestum
est.
Nonnunquam
tamen
istae
voces
non
integram
artem
designant,
sed
eam
facultatem
artisque
partem,
quàm
principaliter
&
per
essentiam
notant.
Risimus
cum
Pancirollo
inspecto,
cognouimus
notari
ea,
quae
de
Thubalcaino
definitioni
Al¬
chymiae
subiecimus,
vult
Autor,
non
posse
ex
illo
textu
amplius
quid
colligi,
quam
qua
ad
Agricultu¬
ram
faciunt
illa
metalla,
seu
vsum
&
in
vniuersum
cognitionem.
Textus
habet
vers.
22.
cap.
4.
Gen.
Qui
fuit
cudens
omne
opus
aeris
&
ferri:
quae
est
definitio
fabri
ferrarii.
Iam
effectu
formaque
artis
data,
ar¬
tem
ipsam
tam
effodiendi,
quam
excoquendi
pręparandique
dari
necesse
esse,
quis
non
videt?
Mat¬
thesius
in
concione
de
ferro
communem
sapientum
opinionem
recenset,
metallum
ferri
&
aeris
à
Thubalcaino
inuentum
esse.
Qui
logico
saltem
iudicio
valet;
quid
ex
dictis
concludi
possit,
conside¬
tet,
&
nostram
coniecturam
facile
à
reprehensione
absoluet.
Quod
autem
excoctio
metallorum
ex
venis
sit
rudimentum
quoddam
Alchymiae
metallicae,
homogenia
rei
comprobat,
vt
non
curanda
no¬
bis
sint
iudicia
exoterica.
Si
nullum
argumentum
nobis
esset
nisi
Alchymia
Gebri,
facile
euinceremus
causam.
Iam
autem
sunt
plurima,
eaque
domenstica
huic
arti
ex
consensu
sapientum.
Sed
haec
facessant,
Annotaueramus
ab
Hermete,
qui
Mercurius
Trismegistus
Graece
dictus
(nota
Aegyptio
homini
&
au¬
tori
Alchymiae
dari
nomen
Graecum,
ne
nos
vexes
in
appellatione
artis)
appellari
vas
Hermetis,
sigillum
Hermetis,
pilulas
&
Hieram
Hermetis.
Accusamur
falsi,
quia
plures
fuerint
eius
nominis,
praesertimque
Arabs
quidam
apud
Mesuen,
cuius
illa
sint
medicamina.
Sed
proferatur
Autor,
qui
demonstret
à
posteris
ista
non
esse
relata
ad
autorem
illum
Chymicum
Trismegistum?
Non
diximus
illum
Autorem
esse,
sed
ex
eo
dici.
Mesues,
In
hiera
Luf,
Compositorem
Hermetem
nominat.
Arabs
is
fuerit
alius
ab
Aegy¬
ptio
(fors
etiam
Arabe)
licet
velit
fuisse
Hier.
Rubeus,
tamen
incertum.
Nos
autem
à
reprehensori¬
bus
nostris
validiora
argumenta
expectamus.
CAP.
III.
Quid
&
quas
res
contineat
Alchymia
&
circa
quid
versetur.
Vvlgari
infamiae
expositam
esse
hanc
nobilissimam
disciplinam,
ob
deprauatum
quoddam
falsa¬
riorum
artis
scientiaeque
Alchymicae
nomine
institutum,
quò
omnia
auri
argentique
policita¬
tionibus
grandibus,
spe
vero
&
euentu
vanissimo
compleuerunt,
non
eget
demonstratione.
Itaque
audito
Alchymista,
de
nullo
cogitatur
alio.
Prudentiores
quanquam
sciunt,
aliud,
esse
impostu¬
ram,
aliud
synceram
professionem,
non
tamen
arbitrantur
in
aliis
versari
Chymicum,
aut
alia
aggre¬
di,
praeter
metalla,
&
si
latissime
extendatur
scientia
ista,
caetera
quoque
mineralia
complecti,
quo
fa¬
ctum
est,
vt
fere
in
vniuersa
medicina
nullum
locum
inuenerit
Alchymia,
sed
extrusa
sit
ex
pharma¬
copoliis
eiecta,
expulsa.
Quid
enim
ad
sanitatem
metallurgia?
Quorsum
attinet
in
mineralibus
ela¬
borare,
cum
sufficiant
res
animalium,
&
vegetalium,
quae
hoc
propiores
sunt
humanae
naturae;
quo
magis