89
De
sceuastica
artis.
&
bene
vti
vasis,
&
diu,
ne
res
familiaris
aliquid
accipiat
detrimenti,
quanquam
aliqua
secundo
in
vsum
venire
nequeant.
Lutum
itaque
Chymicum
est
massa
pastaue
seruilis
mollicie
tractabili,
ad
in¬
strumenta
Alchymistica
contra
iniurias
munienda,
vt
durare
ad
finem
operum
queant,
idque
potissi¬
mum
ex
luto
natiuo
argillaue
constat,
&
arcere
cohibereque
potest
tum
intus
contentorum
spirituum
violentiam,
tum
externorum
incursum.
Praeparandum
arte
est,
secernendumque
à
sabulo
&
lapillis,
caeterisque,
quae
in
natura
sunt
confusa,
nisi
supetat
inde
sat
purum.
Si
quoque
siccius
iusto,
(nam
interdum
durum
foditur,
vel
etiam
instituto
artificis
arefit,
tunditur,
secernitur,
traiiciturque
per
lintea
vt
puluis
euadat
subtilissimus)
diluendum
humore
competente
est,
hoc
est,
muria,
vrina,
alioue
salso,
si
validis
ignibus
inferendum
est;
alias
&
aqua
pluuia,
fluminea,
fontana,
glutinosa,
liquore
ouorum,
vernice
&
similibus.
Quo
pinguius
est,
eo
plus
addendum
glareae
elutae,
vel
puluerati
silicis,
vel
arenae.
Ita
vsurpatur
simplex,
vel
compositum.
Vtriusque
exempla,
&
varietatem
exhibuimus
in
Alchymia,
Sapientiae
ornatur
titulo,
quia
philosophorum,
qui
sunt
sapientiae
studiosi,
instituto
seruit;
vel
quia
ar¬
tis
sapientissimae
sapienter
vsurpandum
est
instrumentum,
&
his,
qui
ad
sapientiam
in
rebus
naturae
abstrusam
aspirant,
ministrat.
Potest
&
lutum
Hermetis
appellari,
&
Chymicum,
vti
solet
foecunda
esse
industria
in
honorariis
titulis
excogitandis.
Tale
lutum
sapientiae
aliqui
artifices
ad
fornaces
vasaque,
illas
quidem
tam
extruendas,
quam
muniendas,
haec
loricanda,
generale
proponunt
hoc,
quod
fit
ex
duabus
partibus
argillae
madefactae
&
tertia
fimi
equini,
quam
tamen
augent,
si
deprehendunt
fissuras
agere
&
rimis
fathiscere.
Miscent
probè
&
aequaliter,
subiguntque
fustibus
ferreis,
cultris
scindunt,
aliena
separant,
vt
omnino
fiat
homogeneum.
Nimium
fimi
non
est
addendum,
ne
combustioni
fa¬
cili
sit
obnoxium;
sed
artificioso
Stochasmo
coniiciunt
ex
argillae
pinguedine,
quantùm
requiratur
fi¬
mi,
minuuntque
hoc,
si
illa
vnguine
luxuriat:
sin
pauper
est,
augent
quantitatem.
Contenti
hoc
poteramus
esse
ad
fornaces
&
vasa.
Non
enim
in
multitudine
ars
consistit.
Sed
me¬
lius
peius
docent
circumstantiae.
Si
luto
fornacario
adieceris
squamas
ferri
in
puluerem
redactas
vali¬
dae
fiunt
fornaces.
In
igni
duraturo
luto
additur
aqua
salsa,
fimusque
iungitur
tomento.
"Elige
argillam
figulinam
quae
in
igne
candescit
aut
coerulea
euadit.
Huic
iunge
squamam
ferri,
lapidem
molarem,
vel
lateres
&
salem":
Fit
mistura
ad
catinos
&
ollas,
fornacesque.
Mica
quoque
sola
adiicitur
argillae
ad
ollas;
vel
lutum
&
si¬
lex
vstus
lotusque
subiguntur
lixiuio.
Ex
Talco
trito,
cerussa
sale
communi
&
albuminum
aqua
(nam
discutiendum
est
ouorum
album
&
in
aquam
resoluendum)
fit
lutum
ad
ignes
validos,
eodem
pertinet
&
haec
mistura:
"Argillae
optimae
pars
vna;
fimi
equini
repurgati
partes
duae:
pulueris
è
lateribus
parùm,
nonnihil
item
squamarum
ferri,
calcis
viuae,
gypsi
itidem
comminutorum:"
contemperentur
cum
aqua
admodum
salsa.
Fiat
pasta
ad
armandas
in
reuerberio
(vbi
aquae
fortes
fiunt)
cucurbitas
similiaque
vasa.
Nonnulli
tali
loricae
praemittunt
pannum
muria
forti
delibutum
&
resiccatum,
posteaque
inductum
ouorum
albo,
&
are¬
factum
denuo.
Hunc
cum
adaptarunt
vasi,
imponunt
lutum,
resiccantque.
Vel
lutum
quo
vtuntur
fabri
aerarii
fusorii,
qui
orichalcum
tractant
siccum,
excussumque
misce
cum
pilis
&
dimidio
capitis
mortui
ex
aquis
fortibus.
Tenuiter
hoc
vitris
illinitur.
vel:
"minii
factitii,
cinabaris
natiui,
vitri
pares
subiguntur
cum
vernice,
&
per
splenia
inducuntur
rimis,
iuncturis,
atque
etiam
vitris
integris
ne
dissiliant
in
igni".
Aliud
ad
vasa
aqua¬
rum
spirituumque
fortium,
&
partes
acesiae
iungendas:
"Luti
lotione
repurgati
&
ad
solem
resiccati
partes
de¬
cem:
cineris
eluti
duae:
fimi
equini
praeparati
(coctione
&
despumatione)
tres,
batiturae
ferri
vna:
pilorum
bubulorum
excussorum
duae:
misceantur
&
cum
sanguine
bubulo,
vel
ouillo
subigantur,
idque
recente
&
calido
adhuc,
si
fieri
potest
baculo
ferreo
probe
tundendo
verberandoque".
Interdum
nonnihil
pulueris
ex
vitro
veneto
ingeritur,
sed
id
pau¬
cùm
esto.
Ad
vitra
destillatoria,
"argillae
praeparatae
adde
farinam
ex
caluariis
animalium,
ferri
scobem,
vitrùm,
salem,
&
caerussam."
Sed
in
igni
sicco
id
erit
vsurpandum.
Ad
fornaces
ferreas
inducendas:
"Cape
luti
argillacei
tres
libras,
orbium
vitreorum,
scobis
ferreae
per
cribrum
excussae,
sauguinis
taurini
an.
lib.
ß.
Farinae
secaliceae
manipulos
duos:
fuliginis
pineae
tantundem,
fuliginis
caminariae
concretae
quartam
vnam:
paleae
ex
stipula
lini,
dùm
frangitur,
&
pilorum
quantum
satis.
Subigè
cum
ferreo
conto,
secundum
artem
adiecta
aqua
pluuia,
aut
fluuiatili."
Lazarus
Erke¬
rus
ad
fornaculam
ita
parat
lutum.
Argillae
bene
subactae
immisceatur
tomentum
laneum,
vel
fimus
equinus:
Item
sanguis
taurinus,
squama
ferri
&
sal
communis.
Hac
mistura
postquam
incrustatae
sunt
fornaculę
ferreae,
&
resiccatae,
illinatur,
quod
constat
"puluere
vitri
veneti,
cinere
ossium,
paucoque
luto
aqua
resolutò."
Tandem
leni
igni
inarescant,
&
fornacula
incensa
peruratur.
Fit
gluten
ferreum
etiam
simplicius
ex
"ferri
squama,
sanguine
tauri,
fuligine
caminaria,
sale
&
vrina."
Hoc
conueniebat
&
tabulis
fornacum
ferrearum
iungendis,
quae
alias
non
admittunt
quodhibet
glutinum.
Id
ipsum
vtile
est
etiam
ad
rimas,
de
quibus
infra.
Spissamentum
ad
solidanda
vasa
porosa
sit
ex
"cerussa
&
minio,
oleo
lini
mistis.
vel
R.
boli
armeni,
creta
albae,
an.
lib.
ß:
squamae
ferri
y
iij.
argillae
bonae
lib.
ij.
saxi
murarij
rubri,
calcis
viuae
an.
lib.
ß.
fimi
equini
praeparati,
vel
pilorum
ex
corio
bubulò
q.
v.
subige
cum
oui
candido.
Fit
&
ex
lutò
exiccato,
sanguine
draconis,
tomento,
bolo
armeno,
argilla,
calce
viua,
albumine,
sanguine
bubulo
vel
ouillo,
mistura
eiusdem
vsus."
Hoc
in
genere
monent
artifices,
vt
vasa
in
igni
duratura
saepius
aqua
salsa
perliniantur.
Vitreae
arenae
&
si
milia
quae
valido
aestu
colliquescunt,
tunc
maxime
cónueniunt,
cùm
quarto
gradu
reuerberii
diu
vtimur.
Ita
enim
illa
mistura
in
se
firmatur,
solidaturque,
vt
pro
vase
esse
queat,
quo
pacto
compertum
habemus
lateres
ex
fusili
arena,
&
catillos
vitrescere
ignium
vehementia.
Alembici
non
facile
liniuntur,
nisi
in
aquarum
fortium
&
spirituum
destillatione,
vt
sint
tutiores
ab
allapsu
aëris
frigidi.
Conceptacula
similium
operum
collo
fundoque
tenus
crasso
inducuntur
luto,
in
qua
re
artis
est
sphaeram
sphaerae
super
a
ddere,
&
non
simul
impingere
loricam
totam,
sed
ordine.
Quia
vero
non
tantum
conceptacula
rerum,
sed
&
furni
fornacesque
fathiscunt
vario
incursu
seu
qualitatum
aduersarum,
seu
atterentium,
seu
rumpentium
colliquantiumque
flammarum,
aut
spirituum
violentia
seu
humorum
acrimonia:
ad
rimas
sarciendas
obstruendasque
&
cautus
ingeniosusque
debet
esse
artifex,
&
satis
in
omne
momentum
instructus.
Sarciuntur
autem
fissurae
vel
remisso
opere
&
frigefactis
vasis,
id
quod
non
raro
res
ipsa
docet,
cum
vasa
sunt
intus
recondita:
vel
etiam
statim,
vt
in
extantibus
forna¬
Ii
2
Lutum
sapi¬
entiae
vel
magistrale.