413
91
De sceuastica artis.
vim inferat. Caetera patent ex Alchymia. Monendus est tyro, ne cum alembici & cucurbitae iunctura
ignem pati debet, eo vtatur glutine, vnde vapor exiens essentiae misceatur eamque corrumpat; Et hoc
cauendum etiam in conceptaculis est. Mobiles commissuras, seu reclusiles ad libitum amurca aut vnguine
axungiaue competente (quae odore foetoreue suo essentiam non vitiet) aut melle, vel oleo ceraque in vn¬
guentum molle compactis, perlini notum est. Debent tamen tunc orae sibi exactè respondere, & altera
in alteram inserta esse, vt sit vna extremitas mascula, altera foeminea, & si fieri potest cum limbo & lacuna.
Cum vas Hermetis seu pelicanum ex duobus iunctis conficere cogimur, commissurae accuratissimè sunt
obstruendae. Itaque eas inducunt primo luto vulcanio ex albumine & farina; postea exiccato illi impo¬
nunt aliud ex argilla tenacissimum. Arefactum obungunt cera quàm irrepere cogunt ferro candente
admoto, si non satis spissè solideque munita iunctura est, repetitur linimentum, vt satis sit constans.
Obturatio foraminum, & orificiorum, tubulorumque & similium plaerumque peculiares habet obices,
valuas, ostiola, conos, opercula, lamellas & similia, in quibus tamen ne iunctura compagesque hians
traiiciat essentias, & ad fugam aperiat viam, aut etiam spiritus, quos retineri par est, transmittat, ex an¬
tecedente elasse petuntur ferrumina. In ampullis arcanorum seruandorum etiam peculiares concinnantur
cerae, quas obturatorias, & signacula vocant, quarum exempla in arte produximus. Istis addi & hae formulae
possunt. "Farinae partes duae: salis, cineris excussi singulae, contemperentur cum liquore ouorum in pastam." Haec obstruere
etiam foramina in opere vulcanio potest. Sed ampullis essentiarum adapta lamellam vitream orificio ad¬
aequatam, & alline iuncturis hanc pulticulam, quae constat "Borace, farina vitri veneti, & succino citrino aequa¬
libus." Haec madefacta nonnihil aqua calida sunt conterenda super Porphyrio. Deinde facta mistura cum
apposita est commissurae, pruna per prunicipem admota afflatur, & colliquescens oras comprehendit.
Loco lamellae Conos vitreos vsurpare potes, quos nos etiam cera iunximus: interdum lacca; sed insida est
haec munitio, illa colliquescente spiritusque admittente, adeo, vt etiam vnguenti instar mollescat: hac hi¬
scente. Vt firmior sit custodia, nonnulli adiiciunt lutum ex muria, cinere & argilla, sed hoc in aëre humido
inut ile est, & ignibus magis competit (nos id etiam in igni fefellit fugitiuo illo omnia huiusmodi penetrante).
Tutius est cum linteo illinere florem tritici vel auenae adiecto albumine, qualem misturam vocant lutum
vulcanium, licet non ausit cum vulcano congredi. "Resina glutinatoria capit resinae citrinae libram, cerae dimidiam
picis rubeae, libras duas & colliquatis immiscet farinae cretaceae quadrantem." Inepta mistura est ex cera & sulphure:
& tamen officinis placet: Aliter: "picis nigrae cerae an. y. j. Calcis viuae laeuoris lateritij. an. y. ß. misce ad calorem."
Molliunt aliqui mastichem, & apponunt; sed foramina non sint patentia nimium. Nonnulli miscent
aequales cerae nouae resinae & farinae laterum, adduntque partem sextam mastichis.
De signatura Hermetis infra verba faciemus, cum de vitris agemus vbi & de dilatandis orificiis, ape¬
riendisque & affinibus. Signaturae vero, de quibus hactenus; quomodo sint remouendae, si modo sunt
tales, vt tolli queant & debeant, facile est, intellectu. Quaedam auelluntur, cultroque abraduntur aut lima
& cuspidibus: quaedam molliuntur aqua calente: aliae soluuntur prunarum calore: nonnullae leui negotio¬
vel ipsa manu dissuuntur, praesertim sicubi vesicae, vincula, panni & similia id officii peregerunt. Maior
industria est, vbi ista simul sunt agglutinata. Nam chartas, membranas, pannos etc. nonnunquam luto
sapientiae linimus, & geminamus pro rei necessitate. Cauendum, ne quid essentiis commisceatur aut
rumpatur vitrum. Sed in hoc negotio maiorem vim habet proaeresis, prudentia, vsus. Officinae vulgares
negligentissimè seruantes aquas, olea, caeteraque studiose munsenda, non quod vtile est sequuntur,
sed quod consuetum. Itaque & monentes meliora, laterem lauamus. Caeterum ne quid subter¬
fugiat futurum Chymicum, docendum & de materia laterum, catinarum, fornacularum & aliorum
ex argilla terraue vasorum est, de qua nonnihil in alchymia. Pertinere hanc tractationem ad hanc discipli¬
nam, abunde docet consensus metallurgorum, & docimastarum quas esse partes Alchymiae, tùm res lo¬
quitur, dum non dubitat de iis praecipere Geberus, confiteri vero etiam apertis verbis Erkerus. Nec
alienum sit cognoscere caelaturarum fundamenta, & typorum materias. Lutum forte fit ex cotis aquariae
lapidis arenarii ramentis arefactis cretis subtiliter incoctisque pice: sed non ad fusoriam. Pro typis mini¬
strat "vna pars pollinis ex lapide calcario, vel marmore, aut alabastro, tres gypsi vsti, quae incorporantur glutine soluto."
In formas infunditur, vt imagines rapiat exprimatque, haec pulticula, quae habet decoctum elimati cornu¬
saepius per colum traiectum & depuratum, postea farinam gypseam. Bilutior fit, vt per linteum calide in ty¬
pum infundi queat. "Cineritium optimum conficitur ex cinere colurno per cribrum excusso, vel clauellato: cinere ossium
potissimum castratorum hoedorum aut arietum: an. P. j. Osse sepiae p. media. Commista irrigantur lotio, & contemperan¬
tur ad modum, qui in catillis cinereis" (quas copellas vocant) "requiritur". Massa intruditur in modiolum, & soli¬
datur, vt est artis. Cum efficta forma catilli est, cretae farina respergitur, paulo crassius iuxta fundum. Tan¬
dem catillus resiccandus. Non rumpuntur margines, si oblinas intus forisque aqua salsa. Aliqui saebum
vitulinum addunt, sunt, qui sola calce ex ossibus cruribusque arietum, hoedorum castratorum, equorum,
canum, vitulorum cochlearum &c. aqua salsa subacta vtuntur. Catillum autem formatum exiccatumque
margine tenus oblinunt liquore, qui constat "ex aquae vna, albuminis discussi duabus partibus & Gummi arabico."
Focos & testas faciunt ex cinere eluto colatoque & vbi peraruit angustè excreto, & reuerberato, iterumque
eluto senis diebus indies quater mutata aqua, vt omnis acrimonia sit subtracta. Resiccatum tostumque
seruant. Aiunt parùm lithargyri facere, sicut calx ossium vitulinorum dicitur calcem testis demere, einis
betullaceus ad argentum facere, colurnus ad aurum. Aliis catillorum materia est Rhus fullonum & cinis
ossium: vel pares cineris lignorum & ossium, quae subiguntur aqua vel oui albo, catilli consperguntur
puluere ossium sepiae vel mandibularum Lucii. Erkerus in sua probatoria sic praecepit: "Duas partes cineris
è lignis mollibus eluti recte & resiccati, vt decet, misce cum vna cineris ossium, ecactissime per cribrum angustum trai¬
ciendo. Postea confice cum cereuisia, vel aqua glutinosa, aut liquore ouorum. Da operam ne nimis humida sit massa:"
Ab aqua simplici catilli facile rimas agunt & dilabuntur possunt etiam ex solo ossium cinere cum cere¬
uisia fieri: vel ex combustis piscium spinis. Sed ibi validius agit ignis, hic lenius, minusque periculoso
exco¬
Ii 3