image
5
99
De
sceuastica
artis.
ca
ri
queat.
Vtuntur
aliqui
etiam
arte
quadam
in
distributione
partium
talis
fornacis.
Diuidunt
enim
focum
à
cinerario
interpositis
cratibus
ferreis
lapideisve,
qua
arte
solent
furni
destillatorii
&
reuerbe¬
ratorii
concinnari.
Itaque
etiam
pręfurnium
trifore
conficitur,
inferiore
foramine
ad
cineritium
pa¬
tente,
&
flatum
submittente,
superiore
halitus
deducente
cum
fumis,
medio
materiam
intromittente
foramine
ad
ignem
moderandum
etiam
valuis,
&
obturatoriis
sunt
instructa.
Multa
huiusmodi
ex
disciplina
Chymica
in
toto
aedificio
possunt
excogitari,
quae
quia
plaeraque
sunt
arbitraria,
relinquun¬
tur
in
magistri
solertia
&
opportunitate.
Caeterum
quia
dictum
est
in
postico
cauedio
ad
septen¬
trionem
posse
locum
dari
nitrariae,
eius
deformationem
ex
Erkero
apponere
placuit,
Halonitraria.
A
anterior
pars
officinae,
in
qua
dispositae
sunt
cupae
doliaque
lignea
ad
lixiuium
capiendum,
suntque
nonnulla
humi
defossa
vsque
ad
margi¬
nem
coagulationis
potissimum
gratia.
B.
Poste¬
rior
officinae
taberna,
in
qua
focus
seu
hypocaustum
cùm
cortina
diluti
coquendi.
Pyriaterium
ex
disci¬
plina
balnearia
dixeris.
Ei
instratum
in
culmine
te¬
cti
est
spiraculum
&
fumarium
litera
E.
signatum.
C.
Lignorum
strues.
D.
cumuli
nitrosę
terrae,
ex
qua
dilutum
adiecta
aqua
extrahitur.
Illi
vero
con¬
stant
tum
olim
exuctis
excoctisque
reliquiis,
In
quibus
seminaria
vis
relicta
nouam
vim
concepit,
iterumque
sale
nitroso
pręgnantem
reddidit
terram:
tum
nuper
egestis
ruderibus
materiarum,
muro¬
rum
cellarumque:
potissimum
vero
si
qua
terra
ve¬
sicę
recrementis
tam
ab
ouibus
caeteroque
pecore
quam
hominibus
diu
est
respersa
&
saturata.
Ad
dere
licet
egesta
fodinarum
venarumque,
quin
&
scoriarum
veterum
pulueres,
quibus
nitrum
subesse,
res
ipsa
loquitur.
Quibusdam
locis
lapides
tam
abundant
nitro
vt
extabescant
tandem
iniuriaque
domestica
diffluant.
Horum
quoque
seu
pulueres
seu
calces
conuehuntur.
Praeterea
est
in
Plantis
seminium
nitrosum,
idque
in
Oriente
adeo
foecundum,
vt
teste
Rhau¬
wolfio
ex
quodam
saligno
genere
halonitrum
in
foliis
ramisque
concretum
colligatur,
&
in
vsus
pul¬
ueris
pyrii
cedat.
Nec
sal
iste,
qui
ex
concrematis
querculus
aliisque
soliditate
praecellentibus
lignis
con¬
ficitur,
sine
nitro
est:
non
cloacae,
non
cineres
bituminum
seu
terrae
ampelitidis,
lithanthracum,
toruena¬
rum,
Darrhyum,
Gagatis,
succini,
lapidis
fissilis,
lyncurii,
&
similium.
Nos
sane
ex
istis
sępe
extraximus,
non
secus
ac
ex
vena
ferri,
&
aquarum
mineralium
coagulo,
luto,
caleulis.
Tanta
copia
vbiuis
est
nitri,
v¬
ti
&
bituminis
sulphurisque,
vt
non
immerito
hinc
incendium
mundi
&
diffractio
fundamentorum
terrę
sit
metuendum.
Quibus
potestas
est
fauillarum
ex
vulcaniis
terrę,
vt
Aethnae
Vesuuii,
Chimerae,
etc.
illis
licet
restaurare
nitri
semina
irrigatione.
Alicubi
aquę
nitrosę
sunt:
sed
vt
Plinius
ait
sine
viribus
densandi.
Hę
aggeribus
tumulisque
affusę
maturescent,
&
tandem
densatile
nitrum
prębebunt.
Sed
de
his
alibi.
Pręcipit
de
nitrariis
&
halonitrariis
abunde
etiam
Agricola
lib.
II.
de
re
metallica,
vbi
&
dia¬
grammata
operum
repręsentauit.
Hic
vna
consulendus.
Est
autem
eadem
fere
ratio
aluminis,
chal¬
canthi,
nitri,
halonitri,
boracis
&
similium
conficiendorum,
quanquam
diuersę
pręparationes
pro
di¬
uersitate
minerarum
sint
adhibendę,
&
nonnunquam
misceantur
res
plures,
vt
in
borace
factitio
nitri¬
dilutum
&
vrina
(quę
&
salis
ammonii
adeo
cognati
nitro,
vt
pars
quędam
sit
putandum
pręsertim
in
Aegypto
&
Aethiopia,
vbi
Nilus
vtrumquem
elambit
ex
arenis
&
in
nitrariis
refundit
vna
cum,
flore
spumaque
nitri
&
halosantho:)
in
sale
petręo
vulgari
calx,
einis
lignorum
solidorum,
&
cumuli
nitrosi,
etc.
ex
quibus
colligere
est
cognationem
inter
salem,
qui
extrahitur
ex
terrę
mineris,
pętreum,
halosa¬
chnem,
nitrum,
salem
crystallinum,
ammonium,
vrinalem,
sthoracem
&
similes,
idque
mysterio
quodam
in
magisteriis
Chymicis
non
facile
aperitur
tyroni,
sed
in
abstruso
magistrorum
latitat,
&
tanta
in
hoc
est
fiducia,
vt
in
sale
fusili
bene
praeparato
momentum
artificii
secretissimi
repositum
esse
persuasum
sit.
Vt
igitur
quam
optime
halonitrum
praeparetur,
non
immerito
non
procul
à
laboratorio
officinam
instruet
magister.
Inde
vero
artificiosi
&
mystici
halonitri
tam
rudimentum
accipere
potest,
quam
ex
mandato
eiusdem
absolutionem
aliquam,
cuius
complementum
postea
in
coagulatorio
&
cella
Chy¬
mica
erit
praesto.
Salinam
extruere
non
iusserimus.
Id
enim
operis
pridem
commendatum
est
ex
tericis,
à
quorum
manibus
accipere
salem
potest
&
amplius
elaborare
pro
vsibus
suis.
Quod
vero
atti¬
net
Chymicos
sales
essentiales,
ad
hos
satis
erit
instructus
fornacibus,
catinis,
abenis
&
caeteris.
CAP.
X.
De
fornacibus
rei
Chymicae
ministrantibus.
Fornax
est
ignis
coercendi,
regendi
recteque
administrandi
super
foco
extructa
capsa,
&
veluti
offi¬
cina
vulcania
in
vsus
ignis
artificiosos
excogitata.
Neque
enim
in
potestate
artificis
calor
esse
potest
nisi
inclusus
&
in
diuerticula
ingeniose
distributus.
Ei
rei
adiumento
domicilium
illud
&
vulcanium
claustrum
est
ex
illaesa
ab
ignibus
materia,
aut
saltem
pro
consilio
&
instituto
durabili
extractum
&
fa¬
bre
factum.
Talis
est
metallica
dura
aeris,
ferrique
&
quae
mistura
simili
constat,
vt
stannea
(ex
aere,
&
plum¬
Kk