100
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
I.
plumbo
candido)
orichalcea,
diphryges
ferrosum,
diphryges
aerosum,
&c.
Inde
lapides
à
succis
fluxili¬
bus
immunes:
argilla
quoque
&
lurum
potissimum
arte
praeparatum,
ex
quib.
vel
continuae
fiunt
for¬
naces,
vel
contiguae,
partibusque
compactiles.
Focus
&
pyriatherium
ex
necessariis
fornacis
est.
Ita¬
que
vbi
hic
deest,
perit
ratio
fornacis.
Ita
quod
non
fouet
ignem,
vel
huius
gratia
factum
non
est,
vt
vt
appellationem
aliquando
sustineat,
iure
sane
&
reipsa
defendere
non
potest.
Fornacis
itaque
necessa¬
riae
&
essentiales
partes,
quae
ideo
&
perpetuae,
sunt
duae
focus
&
huius
ambitus
concaua
forma
parie¬
tibus
eductus,
&
foco
continnatus.
Quia
vero
fiamma
viuere
nequit,
nisi
ab
aëre
nutrita,
&
à
fumis
re¬
solutis
recrementisque
igni
fouendo
ineptis
repurgata:
necessitas
conseruandi
ignis
edocuit
addita¬
menta
spiraculorum
vnius
ab
imo,
qua
aura
subeat,
alterius,
qua
se
recipiant
fumi,
quorum
natura
est
leuitate
sui
sublimia
petere
&
in
auras
euanescere.
Illis
autem
(fumi
enim
vox
est
imperfecte
mistae
rei
nota)
coniuncta
sunt
resolutionis
violentae
elementa,
quae
eadem
via
ad
suas
contendunt
sphaeras
pe¬
titque
coeleste
coelum
spiritus
igneus
locum
ignis,
aër
miscetur
aëri:
quod
vero
terrenum
vna
euectum
est,
&
aqueum,
id
destitutum
vectore
suo
redit
in
locum
grauium
aut
denuo
glutinatum
solidatumque
alicubi
adhaeret.
Terreum
elementum
iam
statim
graue,
&
simili
violentiae
non
obnoxium
vel
attenta¬
tùm
tali,
subsistit
in
foco,
vbi
cumulatum
coegit
administrum
vulcanium
vel
ad
latus
secernere,
vel
e¬
gerere
cineres,
vel
etiam
pro
inueniendi
subtilitate
per
pauimentum
geminatum
subducere,
qua
arte
simul
factum
est,
vt
suspiraculum
in
vnum
coaluerit
cum
cinerum
via,
&
focus
craticula
sit
auctus,
qua¬
si
pertusum
pauimentum
in
subsidium
solidi
sit
excogitatum.
iam
ergo
capsa
illa
fornacaria
non
vni
in¬
cumbit
foco
sed
duplici,
&
hac
occasione
in
duas
cauitates
dispescuit,
vnam
ignis,
alteram
cinerum.
Et
illi
quidem
simul
est
concredita
materia
patiens,
seu
ignium
vi
elaboranda
interuentu
noui
vasis,
si
quidem
non
consultum
apparuit
immediate
committere
vtrumque,
aut
id
non
tulit
destructionis
potentia.
Verùm
id
quoque
ars
in
multis
correxit,
cum
manifestum
esset,
non
per
se
flammas
peti,
sed
ca¬
loris
causa.
Exclusa
ergo
flamma
spiritus
calidus
admissus
est,
idque
variis
modis.
Nam
aut
à
toto
vase
separatur
ignis
interiectis
interstitiis
parietum
tectorumque,
aut
saltem
à
parte
superiore,
ita
vt
nihilo¬
minus
ambiat
ventrem
fundumque:
nec
hoc
vno
modo,
quandoquidem
vel
simplices
sunt
ollae
cati¬
ni,
abena
&
huiusmodi,
vel
geminatae,
&
nonnunquam
etiam
tertii
accessu
ad
maiorem
moderationem
perductae.
Praeterea
non
quovis
calore
quodvis
praeparari
domariue
fine
vtili
experientia
docuit.
In¬
de
natae
caloris
administrandi
varietates,
etiam
varia
adminicula
fornacibus
adiecerunt
veluti
spiracu¬
la
varia,
operimenta,
testudines
&
caetera,
vnde
maxima
fornacum
prodiit
multitudo,
eaque
non
sim¬
plex
tantùm
&
vniformis,
sed
&
compacta
ex
pluribus
speciebus,
siue
operis
ratione
ita
exigente
quam
commodissime,
siue
compendio
laborum
&
sumtuum,
siue
loci,
temporumque
&
rerum
praesentium
consilio.
Quam
saepe
excoquendorum
copia
mutat
fornaces,
quam
saepe
misturae,
&
diuersa
separan¬
di
bonum
ab
inutili
instituta,
commoditatesque
vasorum
segregantium
&
recipientium,
quam
saepe
e¬
laborationis
locus?
Intelligit
ergo
huius
artis
studiosus,
se
omnem
operis
futuri,
rationem
in
explorato
&
ob
oculos
habere
debere,
scireque
quib.
ignibus,
quoque
caloris
gradu
ad
finem
optatum,
queat
per¬
uenire:
&
his
applicandum
esse
conuenientem
fornacis,
caeterorumque
vasorum
modum.
Incredibile
est
quantum
artifex
artifice
intellectu
&
notitia
naturae
rerum,
operis
modo,
&
ingeniosa
vasorum
ap¬
plicatione
additamentorum
quoque
&
ignium
regendorum
scientia
distet.
Perniciosa
enim
est
eorum
opi¬
nio,
qui
modo
concredas
quid
ollis
fornacique,
putant
id
sua
sponte
vulcano
admoto
recte
processurum,
cum
certum
sit,
artis
principium
&
motum
esse
in
mente
perita
voluntateque
artificis,
non
in
natura.
Ab
illo
ergo,
non
hoc
principio
resultat
magisterium,
quanquam
iuxta
momenta
inexistentis
naturae,
&
procliuitatem
cum
non
nouas
naturas
procreare
studeat
artifex,
&
dispositiones
facere,
sed
pridem
Dei
o¬
mnipotentis
verbo
productas
ad
vsum
reddere
habiliores
quae
facultas
industriae
humanae
est
conces¬
sa,
idque
tandem
assequitur
per
imperfectionum
gradus,
&
priores
motus
progrediendo
ad
finem
destina¬
tum.
Inuenit
a.
experientia
plures
fornacum
formas,
easque
ex
dictis
argumentis,
non
pro
numero
sin¬
gularium,
quam
in
praeceptiones
catholicas
per
se
non
veniunt.
Sed
homogeneorum
&
vniformes
elabo¬
rationes,
quanquam
vt
in
aliis,
ita
&
in
his
accidant
subinde
crypses,
&
catachresos
pro
iudicio
artificis,
&
re¬
rum
dispositione.
Ex
materiae
conditione
fornaces
sunt
ferreae,
aeneae
aliaeve
metallicae:
fictiles
seu
soli¬
tariae,
seu
ferro
ligatae
munitaeve,
lapideae,
lateritię
ex
crudis
coctisve
laterib.
Ex
forma
multiplex
est
dif¬
ferentia.
Quaedam
absoluitur,
omnibus
partib.
abundat
alia,
alia
deficit.
Est
teres,
quadrata
aliterue
an¬
gulis
adornata:
Tecta,
aperta,
&
tecta
vel
plano,
vel
fornice.
Est
&
turrita,
canalibus
peruia,
inuersa,
re¬
cta,
&c.
A
fine
operum
destillatoria
dicitur,
probatoria,
sublimatoria,
cementatoria,
ascensoria,
descen¬
soria,
excoctoria,
tostoria,
&
huiusmodi.
Alia
perpetua
est,
alia
temporanea:
Composita
saltem
conti¬
guis
partibus,
vel
etiam
compacta
glutine:
maior,
minor,
fixa,
mobilis,
vigili
studio
curanda,
acesia.
Et
vasorum
diuersitate
&
situ
est
catinaria,
ahenaria,
libera,
affixa
parietibus.
Quaedam
follibus
exusci¬
tatur:
nonnullae
sponte
subeunte
aëre,
quod
vt
facilius
fiat,
locus
&
ventilabra
adiuuant,
Inde
vento¬
sam
seu
anemiam
appellant.
Sunt,
quibus
camera
imminet
ad
fauillas
excipiendas.
Ita
ollae
vel
rectae
vel
inuersae
statuuntur
vel
in
latus
sternuntur.
Sunt
cinerariae,
aquarię,
ex
quo
genere
balneum,
vapo¬
rariae,
&
innumerae
alię.
Aliqui
cacabarias
faciunt,
&
circulorum
ordinibus
fastigiatas,
aliqui
in
coch¬
leam
conformant:
Quidam
nominibus
discernunt
furnos,
clibanos,
fornaces.
Debent
nonnihil
multitudini
etiam
diuersa
studia,
vnde
fornax
lateritia,
calcaria,
figulina,
pistoria,
cereuisiaria,
etc.
Cor¬
tinaria,
miliaria,
etc.
Quidam
furni
subdiales
sunt,
quidam
inclusi.
Sed
non
est,
vt
per
omnia
decurramus
artificia.
Id
addendum
est,
Chymiae
magistros
libentius
in
disciplina
fornacum
sequi
rotundam
teretemque
dispositionem,
quod
ignis
in
his
&
operari
&
regi
perfectius
possit:
Quae
si
in
ipsis
fornacibus
non
possunt
omnino
obtinere,
saltem
vasis
adiunctis
exprimunt
Deinde
in
artificiosissimis
ma¬
ximeque
suae
professioni
propriis
sicubi
potest
cinerarium
ergasterio
&
foco
iungi,
non
ęqualem