108
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
I.
CAP.
XII.
De
cognitione
fornacum
proparasceuasticarum,
&
quidem
pri¬
mum
de
crematoris.
Cvm
instruit
inducitque
architectum
suum
Vitruuius,
vult
in
eo
esse
&
ingenium,
seu
ingenitam
vim
quandam
naturae
sagacis,
&
ad
discipsinam
percipiendam
aptitudinem,
seu
docilitatem,
cum
perfectus
artifex
sine
alterutro
esse
nequeat,
quod
ipsum
in
arte
poëtica
requisiuit
etiam
Horatius.
Ex
disciplinis
autem
non
tantùm
architecturam
ei
commendat,
sed
&
literas,
&
philosophiam,
vt
sit
eru¬
ditus
Geometriae,
Optices
non
ignarus,
instructus
Arithmetica,
historias
plures
nouerit,
Philosophos
diligenter
audierit,
Musicam
sciuerit,
medicinae
non
sit
ignarus,
responsa
Iurisconsultorum
nouerit,
Astrologiam
coelique
rationes
cognitas
habeat,
in
quibus
omnibus
versari
eum
posse
putat,
quia
omnes
disciplinae
inter
se
coniunctionem
rerum,
&
communicationem
habent,
&
quae
Encyclios
dicitur,
ex
his
membris
tanquam
vnum
corpus
est
composita.
Sed
non
ita
in
istis
elaborandum
censet,
vt
in
singu¬
lis
euadat
perfectus.
Verùm
iudicio
Pythii
architecti,
non
quidem
sit
Grammaticus,
vt
Aristarchus,
sed
non
ἀγράμματος,
nec
Musicus
vt
Aristoxenus,
sed
non
ἄμουσος,
nec
pictor,
vt
Apelles,
sed
γραφίδος
non
imperitus,
nec
Plastes,
quemadmodum
Miron,
seu
Polycletus,
sed
rationis
Plasticae
non
ignarus,
&
si¬
militer
non
ἀνιατρολόγητος,
licet
non
Medicus
excellentia
Hippocratis.
Nostrum
chymicum
seu
spagi¬
rum
iisdem
fas
est
cumulare
praeceptis,
eique
similiter
imperare,
vt
studeat
esse
literatus,
&
philoso¬
phus,
&
physiologus,
quamuis
non
sit
aspiraturus
peruenturusve
ad
Aristotelis
admirationem,
&
in
omni
natura
peritiam.
Quanquam
quid
est
in
compositione
naturalium,
&
simplicitate,
cuius
non
de¬
beat
esse
gnarus,
si
dignitatem
suam
&
nomen
velit
defendere
&
tueri?
Tanto
minus
imperitum
ea¬
rum
artium
postulamus,
quae
non
solum
maxima
cognatione
chymiam
attingunt,
verum
etiam
inde
tanquam
ex
primo
fonte
scaturierunt,
quarum
opera
num
recte
legitimeque
praeparata,
per
manus
accipiat,
an
peruerse
elaborata,
iudicare
posse
debet,
&
nonnunquam
etiam
exotericis
disciplinis,
quo¬
modo
effectam
rem
velit,
praescribere,
malosque
excoctores
redarguere:
qua
ipsa
facultate
si
quid
lau¬
dabile
inuentum
vsu
deprehenderit,
vnde
accedere
arti
suae
augmentum
possit,
illud
ipsum
in
sua
transferat,
&
ingenio
acutiore
perfectius,
&
suum
plane
reddat.
Quare
ergo
nonnihil
ex
metallurgia
repetamus,
aliquid
ex
medicina
congeramus,
similiterque
commentando
per
caeteras
disciplinas
de¬
ambulemus,
dicta
iam
ratio
est.
Nam
metallurgiae
&
medicinae
scientiam
aliquam
habere
Chymicum
volumus,
licet
non
sit
metallurgus
aut
Medicus
professione
&
exercitio.
Hac
fiducia
progredimur
in
fornacum
mineralium
exotericarum
proposito,
&
licet
non
omnes,
nec
omnem
varietatem
repraesentemus,
tamen
aliquas
oculis
subiecisse,
operae
pretium
fuerit,
praeser¬
tim
cum
eorum
commentarii,
qui
rem
ex
professo
tractarunt,
multoque
studio
curarunt
depingi
in¬
strumenta,
ex
quibus
est
Agricola,
Erkerus,
&
similes,
non
omnibus,
qui
aliquem
eius
gustum
affe¬
ctant,
sint
ad
manum,
aut
non
vacet
in
transcursu
paginas
reuoluere:
metallicorum
vero
operum
in¬
spiciendorum
non
vbiuis
sit
occasio,
nec
pariter
votis
respondeat
semper
fauor
magistrorum
&
fortu¬
na.
Furni
lateritii,
calcarii,
figulini;
clibani
pistorum,
cortinae
cereuisiariorum,
saponariorum,
&
huius¬
modi
opificum
crebrius
veniunt
sub
aspectum.
Metallurgi
operantur
cautius.
Ab
illis
accipit
Chymi¬
cus
saepenumero,
tùm
alia
mineralia,
vt
salem,
alumen,
atramentum,
chrysocollam,
sulphur,
arsenicum,
stibium,
&c.
tum
metalla,
&
quae
ad
haec
faciunt,
vel
fiunt
ex
iisdem,
vt
cadmiam
fornacariam,
Realgar,
Pompholygem,
lithargyrum,
plumbaginem,
argentum
viuum,
cum
affinibus,
de
quibus
scire
conue¬
nit,
quibus
sint
elaborata
focis,
aut
fornacibus
excocta.
Alumen
quidem
quomodo
paretur,
&
ex
aquis,
terris,
lapidibus,
per
segregationem
extrahatur,
exponemus
in
magisteriis.
Venas
eius
non
raro
opor¬
tet
vstione
praemollire,
cui
operae
destinata
est
fornax,
quam
Agricola
sic
depinxit.
Furnus
vrendae
venae
aluminis.
Non
multum
abludit
à
calcaria
vulgari.
Est
enim
in
quadrum
extructa,
satis
alte
&
ample
ad
copiosam
saxi
alu¬
minosi
materiam
capiendam.
Itaque
etiam
gradibus
ad
eius
craterem
ascenditur.
Focus
in
terra
est,
isque
interdum
ita
depressus
scrobe
ampla
facta,
vt
ad
eum
sit
similiter
per
gra¬
dus
descendendum,
sitque
altitudo
eius
tanto
magis
in
po¬
testate
crematoris.
Veruntamen
ne
ignis
opprimatur
ruina
vel
cumulo
lapidum
cremandorum,
in
fornicatam
testudi¬
nem
eorundem
lapidum
ad
id
operis
aptiorum
congerie¬
redigitur,
cui
fornici
postea
insternuntur
caeteri
ea
arte,
vt
ignium
vim
sat
largiter
sentire
possint,
&
vsque
ad
rubedi¬
nem,
sulphurisque
internecionem
concremari.
Ea
arte
vtuntur
&
ollarii,
calcarii,
laterarii,
maxime
calcarii.
Nam
est
aliquod
dispositionis
artificium,
vt
flamma
aequaliter,
aut
pro
cuiusque
firmitate,
necessitateve
possit
operari:
quo
spectant
&
turritae
concamerataeque
&
fastigiatae
strues,
in
qua
imbecilliora
remotius
à
vi
flammae
collocan¬
tur,
caetera
propinquius,
idque
ita,
vt
inferiora
superioribus
simul
sint
fulcri
&
sustentaculi
loco.
Sed
in
venis,
quibus
multus
puluis,
terraque
aut
lutum
intermistum
est,
superiora
cumulantur
indiscretim,
quali
modo
cremari
consueuit
in
foco
quadrangulo
oblongo
vena
cassiteri
cum
lapidibus,
quae
in
for¬
mam
pytae
componuntur
super
foco
strato,
&
à
tribus
partibus
muri
rudimento
vel
macerie
cincto.
Dispo¬
image
14