image
19
112
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
I.
conferta,
quae
iamiam
ignem
conceperunt,
requiruntque
praesentiam
magistri.
I.
ostia
seu
aditus
sunt,
spa¬
ciorum
quadrati,
per
quae
regitur
opus.
Ea
efformatae
sunt
in
muro
anteriore,
seu
macerie
lutea,
cuius
absentia
angularem
focum
à
sinistra
nudatum
interius
videndum
offert.
K.
murulus
est,
seu
ἀπόστημα
fun¬
damenti
cinerarii.
Itaque
fit,
vt
tota
vstrina
faciem
reddat
cortinae
foco
suo
impositae.
L.
circulus
ferreus
&
modiolus
seu
forma
catini,
cuius
amplitudo
debet
respondere
catino,
&
hic
tantus
fieri,
quanta
est
argenti
ad
regulam
excoquendi
mensura,
quam
postea
sequitur
etiam
fornacis
in
parte
eminente
extru¬
ctio.
Nam
quia
latera
anteriora
ex
luto
constant
mobili,
coarctari
spacia
nonihil
possunt,
quantum
scilicet
patitur
ventilabrorum
dispositio,
quanquam
eius
causa
in
plures
capacitates
furnus
est
distributus,
vt
vel
vna
sola
caeteris
feriantibus
peragi
coctio
possit.
M.
catinus
cinereus
malleo
&
globo
intra
circulum
fat¬
tus
&
addensatus
efformatusque,
&
sic
hoc
quoque
se
habet
instrumentum.
Agricola
in
fine
lib
Io.
den¬
met.
proponit
formam
turritam
cum
aeneis
valuis
foricula
peruiis,
&
tegulam
à
collo
suo
solutam,
quem
po¬
tes
inspicere.
Sed
quod
ad
venas
cremandas
praeparandasque
attinet,
non
negligendi
clibani
sunt
in
se¬
micirculum
super
pedamento
orbiculato,
seu
cylindri
segmento
reducti.
Eos
Agricola
sic
pinxit:
A.
Carnorum
furnus
est,
in
quo
py¬
rites
aurifer,
&
vnà
etiam
sulphure
&
chalcantho
praegnans,
postquam
exhau¬
stum,
hoc
est,
coquendo
macerandoque
crematur,
vt
sulphur
exudet.
Non
quae¬
ritur
hic
tam
venae
mollefactio,
quàm
separatio
adhaerentium
succorum.
Itaque
etiam
separatorius
potius
furnus
est,
quàm
crematorius.
Ideò
enim
in
for¬
nicem
eum
redegerunt,
vt
ait
Agricola,
vt
vtiles
succi
lateribus
&
camerae
for¬
nancis
adhaerentes,
post
segregationem
in
vsum
veniant.
Consilium
itaque
sub¬
limationis
id
est,
quo
chymicus
flores
sulphuris
concinnat.
Fuerant
quidem
viae
compendiosiores
ad
hoc
ipsum
per¬
ueniendi,
quo
modo
aliàs
sulphur
ex
venis
excoquitur
descensoria
arte:
sed
dandum
quid
est
consuetudini
&
venae
vnà
domandae
instituto.
For¬
nix
pertusus
est
spiraculis
ad
fumum
educendum,
quibus
nonnunquam
sulphuris
stiriae
conive
accrescunt,
B.
tostrina
granorum
Cassiteri
est.
Vena
quidem
solet
subdiali
pyra
frangi,
sed
segregata
grana,
cum
nonnihil
habeant
tum
inquinamentorum,
tum
syluestris
materiae
nigrae,
quae
aquis
discerni
non
potuit,
neque
est
seligi
ob
mendacem
similitudinem
(sunt
n.steriles
venae
peregrinaque
mineralia
plumbum
candidum
in
excoction¬
polluentia,
&
asperum
intractabileque
reddentia)
repetita
opera
ignibus
ad
plenum
sunt
cremanda.
"Torrentur",
inqui¬
Agricola,
"si
caeruleus
color
ipsis
insederit,
vel
pyrites
&
lapis,
ex
quo
ferrum
conficitur,
cum
eis
fuerint
permisti.
Caerulei
non
tosti,
plumbum"
(candidum)
"consumunt.
Ex
lapillis
nigris
(schuerl
vocant
materiam
quandam
nigram,
partim
leuem,
partim
gra¬
uem:
illa
eluitur,
haec
ignibus
fathiscens
in
fumum
redigitur.
Est
&
spuma
vel
pilus
lupi
niger,
eiusdem
differentiae
&
artis
in
se¬
parando,
wolffrum
/
wolffschaum:
item,
cadmia
nigra,
stibium,
vel
marcasitha
nigra
virulenta:
lapilli
ferruginei
nigri
[unclear]
rubent
aut
flauent:
pyrites
albus
&
cinerens,
silex
iuber,
albus,
citrinus,
spaht:
bismuthum
ex
generem
arcasitharum,
nodi
schi¬
sti
(glasskoepff)
haec
omnia
intermista
sunt
granis,
cumque
grauitate
praeponderant
aquis
non
possunt
segregari,
sed
ignibus
in
fumum
vertuntur,
idque
saepe
non
sine
iactura
stanni,
nisi
velimus
hoc
non
euadere
speciosum,
sed
maculosum,
durum,
fragile,
aui¬
scorijs
multis
damnosum,
etc.)
factum
plumbum
à
pyrite
&
lapide
ferrugineo
maculatur,
nisi
in
fumum
versa
euanessam."
Caetera
legantur
apud
ipsum
Agricolam
lib.
8.
rei
metall.
pag.
281.
Tostio
ista
durat,
donec
non
amplius
halet
vena.
Si
hęc
ignoret
chymicus,
&
tamen
Paracelso
autore,
primum
ens
ex
vena
parare
instituat,
citius
mor¬
tis
autoramentum,
quam
vitae
praesidium
conflauerit.
Nam
venena
venis
intermista
sunt
potissimum
marcasithis,
quas
ille
temulentus
ad
rauim
non
cessauit
inculcare,
quod
eo
nobiliores
praebeant
efsentias,
quo
plura
mine¬
ralia
comprehendant.
Cum
eo
delirant
vulgares
Medici,
qui
venas
sulphuris
crudas
asthmaticis
propinant
qu¬
sibi
persuasum
habeant,
id
esse
sulphur
apyron
Galeni
&
Dioscoridis,
non
attendentes,
eos
purum
velle,
vti
se¬
paratum
est
naturae
opere
in
suo
ergasterio
vulcaniam
exercentis.
Et
tantum
quidem
de
crematoriis
vstoriisque
furnis.
CAP.
XIII.
De
cortinis
praeparatoris.
VAsa
proparasceuastica
sunt
etiam
lacus,
cupae,
castella,
cortinae,
&
similia,
de
quibus
in
arte
infectoria,
nitraria,
aluminaria,
atramentaria,
salinaria,
etc.
Nos
hic
non
simpliciter
de
cortinis
agimus,
led
forna¬
ces
earum
vnà,
vtpote
in
doctrina
fornacum
proponimus.
Has
cortinarias,
sicut
à
catinis
&
ahenis
catinarias
ahenariasque
appellamus:
&
sunt
sane
cortinae
in
multis
eaedem
abenis,
quemadmodum
ex
Plin.
de
purpurae
apparatu
patet,
θεγμαντηρας
vocant,
generalioris
vsus
voce
ad
specialem
rem
accommodata.
Fiunt
ex
plumbo
vel
ęre
potissimum:
nonnunquam
etiam
ex
ferreis
laminis.
Plumbum
inseruit
mitioribus
focis
&
astrictoriis
rebus,
quibus
vis
ignium
nonnihil
retunditur,
vt
in
alumine
&
chalcantho,
quorum
diluta
non
coquuntur
valde
acriter.
Subiiciunt
aliqui
aeneam
patinam
ad
defendendum
plumbum.
Cortina
purpureae
apud
Plin.
plubea
erat;
sed
vapore
modico
ex
fornacis
cuniculo
torrebatur,
vt
satis
esset
coctioni.
Sali
destinantur
aheneae.
Itaque
cum
aliquando
plumbum
in
id
designaretur,
iactura
temeritatem
facti
redarguit.
Halonitrum
quoque
licet
plumbeis
vasis
(stanneis
magis
ex
mistura
aeris)
possit
praeparari,
potius
tamen
aereis
lixiuium
seu
muria
eius
decoquitur.
Compinguntur
ex
laminis,
&
reducuntur
in
formam
totundam
vel
quadrangulam
fundo
plano.
Adiiciuntur
retinacula,
aut
etiam
trabibus
imponuntur,
&
sustinentur
furni
parietibus.
Ita
accommo¬
dantur
fornaci
rotundae
vel
angulosae,
vt
emineant
sursum,
nonnihil
recedentes
ab
ambitu
murulato
furni,
quo