image
24
115
De
sceuastica
artis.
furnosque
subministrare;
nostri
artifices
eos
construunt
opere
murario:
&
quidem
triplex
aut
quadru¬
plex
genus
esse
potest,
quo
absoluitur
ferri
excoctio
&
elaboratio.
Primum
genus,
quod
venae
mitiori
promptiusque
fluenti
destinatum
est,
focus
potius,
quàm
furnus
aut
fornax
dici
debet.
Itaque
etiam
Germani
suo
idiomate
appellant
Rennherdt
/
hoc
est,
focum
ferri
segregandi
à
scoriis,
&
opus
ipsum
Rennen
/
quae
vox
polysema
quidem
est,
sed
in
hoc
studio
videtur
descensorium
segregatoriumque
arti¬
ficium
designare,
in
quo
scoriae
quasi
per
tubum
deriuantur
subsistente
in
catino
ferro,
quod
inde
appel¬
latur
à
Germanis
catinarium
Zeuleisen
/
(catinum
vocant
ein
Ziegel
/
vnde
vox
corrupta
Zeul)
quod
sua
appellatione
indicat
excoctum
esse
ex
vena
mitiore,
quae
vix
alio
praeter
calcem
viuam,
aut
aquam
li¬
mosam,
opus
habet
additamento.
Quando
vero
vena
durior
&
intractabilior
est,
vtpote
aerosa,
magne¬
tica,
plumbosa,
calcosa.
&c.
fornace
ampla,
&
adiectis
scoriis
ferri,
ferrugine,
lapidei
ferri
fluxili
(apud
Aristotelem
Pyromacho,
aliàs
fluoribus,
etc.)
indiget.
Ea
similis
est
excoctoriae
argenti
ex
vena
solida,
quam
amoebaeam
vel
alternantem
appellare
possumus.
De
modo
excoctionis
quidem
nos
inter
magi¬
steria
disseremus.
Focus
autem
&
fornax
hac
specie
repraesentantur
ab
Agricola.
A.
murus,
cui
adiectus
focus
est
venae
ferreae
mitioris
excoquendae
.
B.
furnus
cum
oculo
clauso,
capacitate
par
crudae,
de
qua
infra.
C.
focus.D.
ca¬
tinus,
in
quem
congeritur
carbo,
ve¬
naque
ferri
calce
mista,
&
excoquitur.
DE.
foramen
seu
canalis,
per
quem
sco¬
riae
decurrunt,
&
à
ferro
secedunt.
F.
praefornium,
quod
recrementa
dela¬
bentia
excipit.
G.
nasus
seu
rostrum
follis
per
muri
foramen
intrusum
di¬
rectumque
in
catinum.
H.
fenestra
cum
manubrio
seu
pertica,
qua
regitur
fol¬
lis,
&
modo
sistitur,
modo
intenditusr
pro
operis
ratione.
Magister
enim
co¬
gitur
saepe
subsistere,
&
excoctionem
moderari
flatu
immisso,
omisso.
I.
prae¬
furnium
fornaeis,
qua
excoquitur
vena
durior
vel
aerosa,
cuius
natura
est
interdum
exilite
è
catino
non
aliter,
ac
in
argenti
vel
aeris
catino
admissa
humiditate
frigida.
K
gradus
ad
venam
in
furnum
infunden¬
dam.
Ea
vero
praeparatione
indiget
varia,
veluti
elutione,
electione,
seu
secretione,
tusione,
etc.
&
nihilo
minus
interdum
recoquenda
est,
indeque
in
foco
ferrario
perficienda.
Eius
forma
vbiuis
fere
locorum
est
obuia.
Est
autem
similis
generi
fornacum
ferri
elaborandi
quarto,
euius
simulacrum
tale.
A
focus
furni
coneameratus,
seu
fornicis
testu¬
dine
instratus,
à
cuius
sinistro
latere
immittuntur
follium
rostra,
nimirum
in
catinum,
qui
ibidem
est
praeparatus
more
excoctorii
seu
praefurnii
ex
pul¬
uere
carbonum
&
luto,
circumpositis
ad
margines
saxis
pro
materia
capienda
&
flatu
coercendo.
A
fronte
huius
foci
in
pauimento
statuitur
truncus
cum
incude,
super
qua
tractatur
ferrum
malleis.
Ab
hinc
in
vicinia
machina
est
cum
malleo
grandi
ad
ferrum
incidendum.
Tales
structuras
adiecit
picturae
suae
Agricola,
ex
quo
possunt
peti,
sicut
&
piscinae
seu
solii
lacusque
efformatio,
in
quo
est
aqua
ferri
restin¬
ctoria
ad
temperamentum
inducendum
pro
cha¬
lybis
ratione.
B.
Caminus
ex
foco
in
altum
edu¬
ctus
in
liberum
aerem
definens.
T.
folles,
quorum
nares
in
medium
eatinum
sunt
directae
&
plerum¬
que
riuulo
impelluntur
tympano
applicato.
CAP.
XV.
De
furnis
aeris
excoquendi
segregandi,
perficiendi.
Vena
aeris
fetè
argenti
quoque
est
ferax;
interdum
&
auri,
aliaque
saepenumero
mineralia
secum
vehit
nimirum
sulphur,
atramentum,
alumen
&
similia,
vt
docent
variae
pyritarum
seu
marcasi¬
tarum
species.
Praeparata
vt
decet
si
pauper
&
copiosa
est,
praesertim
pyrites,
in
panes
lapideos
redigi¬
tur,
qui
praeterquam
quod
separati
sint
à
mineris
rapacibus,
&
ignibus
domiti
mitesque
reddidi,
etiam
locupletati
argento
&
aere
non
raro
inueniuntur,
idque
etiam
studere
solent
officinae.
Pauperiores
ta¬
men
lapides
nihilominus
argenti
venis
adiiciuntur,
vt
inde
assumptum
argentum
plumbo
reddant.
Metallum
enim
metallo
amicum
est.
Itaque
lapides
metallicae
naturae
affines
&
fluxiles
argentum
mi¬
neralibus
caeteris
surripiunt
defenduntque
ab
eorum
iniuria;
plumbo
vero
haud
grauatim
communi¬
cant
propter
homogeniam
&
consensum
maiorem:
quanquam
aliqui
id
fieri
doceant
propter
frigus,
ad
quod
confugere
ab
igni
solent
metalla,
quae
hoc
ipso
monstrant
se
hydrargyri
ingenium
obtinere,
&
sic
cognata
illi
esse
materialiter.
Furni
praeparationum
&
excoctionum
talium
congruunt
plaerumque
cùm
argenti
plumbive
candidi,
aut
etiam
nigri
excoctoriis.
Quapropter
vena
dura
immitisque,
&
tamen
diues
Ll
3
Lib.
9.
rei
metall.
image
25