118
Commentar.
Alchem.
partis
I.
Lib.
I.
A
Furnus,
in
quo
conflantur
recoquunturque
cad¬
miae,
scoriae,
spinae
pauperes,
&c.
B.
foeus
eius
fartus.
C.
praefurnium
in
quod
decurrit
liquatae
matęriae
riuus.
D.
modius
seu
catinus
alius,
in
quem
effunditur
stannum
e¬
liquatum,
vt
fiant
panes.
F.
ostium
officinae,
seu
χαλκουργείου.
G.
Furnus
alter
communi
parieti
E.
à
postico
accomme¬
datus,
in
quo
peragitur
mistura
stannea.
H.
Focus
eius
&
fartura.
I.
Catinus
seu
praefurnium.
Postquam
hoc
modo
stanni
mistura
facta
est
segregatorio
seu
descensorio
pro¬
prio,
vt
dictum
est,
separatur.
Interim
&
hoc
animaduer¬
tendum,
quod
ita
tractentur
aera
argenti
plus
obtinentia
aut
medioeria,
quorum
nimirum
valor
in
centupondio
transcendit
semuncias
septem
aut
octo,
quanquam
non
sine
diuersitate
adiiciendi
plumbi.
Quae
v.
quinque,
sex¬
septemue
duntaxat
semuncias
argenti
habent,
conca¬
merato
furno
recoquuntur,
&
antequam
cùm
plumbo
remisceantur,
argentum,
quod
in
eis
est,
ad
pau¬
ca
redigitur
quo
fit,
vt
aes
ipsum
in
diuersos
panes
diuidatur,
nempe
superiores,
qui
pauperiores,
&
in
feriores,
qui
subsidente
argento
fiunt
locupletiores.
Species
quaedam
haec
est
Chymicae
separationis
per
fluxum
seu
regulum,
quae
tamen
peragitur
beneficio
medicinae
cuiusdam
iniectae,
vt
infra
dicetur.
Furnum
ipsum
ex
Agricola
sic
repraesentamus,
Parùm
abludit
à
fulminatorio
misenorum,
aut
Polo¬
norum
Vngarorumque
quos
exhibuit
ille
li.
10.
pag.
384.
385.
construitur
ex
crudis
lateribus
in
testudinem
reductis,
cli¬
bani
modo,
sed
patente
vertice,
vt
inde
eluctetur
fumus.
Intus
focus
cinereus
est,
vti
in
fulminatorio.
A.
Vertex
pa¬
tens:
Β.
ostium,
per
quod
ligna
immittuntur,
quae
vt
rectius
disponi
possint,
murulus
fornaci
circuducitur.
Γ.
Decursus
eliquati
metalli,
seu
ostium
alterum,
per
quod
&
flammae
emicant
&
riuus
deducitur.
.
Δ.
Praefurnium,
quod
riuum
ex¬
cipit.
Id
profundum
est,
vt
multum
materiae
capiat.
Qui
industrii
sunt,
medicinas
fluxiles
inspergunt,
quarum
vi
de¬
scendit
argentum
&
subsistit
in
regulo.
Superior
vero
pars
depauperata,
seu
argento
spoliata,
exhauritur
in
astantem
à
dextris
catinum,
vbi
in
panes
aeris
pauperes
concrescit.
E.
panis,
Z.
Catinus.
Panes
illi
postea
in
cumulos
componuntur,
donec
recoquantur
&
à
recrementis
purgentur,
seu
ad
regularem
excoctionem
praeparentur.
Graues
vero
seu
argenti
diuites
committun¬
tur
cum
plumbo
&
segregantur.
Haec
ex
Agricola
paulo
pluribus
repetiuimus
propter
Chymicum,
quem
informamus
quadam
προπαιδίᾳ
platonica.
Patet
autem
multa
commodius
posse
elaborari,
si
ac¬
cedat
industria
&
experientia.
Sane
Erkerianae
rationes
sunt
compendiosiores
&
minus
sumtuosę.
Trunci
ęrei,
seu
aes
post
separatum
plumbum
argentosum
collapsum,
exercetur
porro
furno
quar¬
to
(primus
post
pręparatam
&
collectam
in
panes
itidem
domitos
ignibus
venam,
excoctorius
est
se¬
cundus
confusorius
seu
stannarius,
tertius
descensorius)
quem
vstorium,
Tostorium,
crematorium,
la¬
teritium
(a
laterib.
dispositis)
cratitium
(à
conformatione
in
cratem
lateritiam)
perinde
appellare
pos¬
sis.
Simulacrum
inter
proparasceuasticos
crematorios
retulimus.
Nec
finis
laborum.
Transferuntur
enim
postquam
spinę,
squamę
ęris
cinerei,
&
alia
recrementa
malleis
sunt
decussa
effossaque,
in
quintum,
cuius
beneficio
pręparantur
ad
regulam.
Germani
vocant
hunc
ein
Gahrherdt
/
qui
est
furnus
pereocto¬
rius.
Coquitur
enim
aes
ibi
ad
plenum,
quod
idem
est
cum
perfecto
&
regulari,
&
à
scoriis
plane
depu¬
ratur,
Atque
hic
concurrit
elaboratio
ęris
argentosi,
cum
aere
nigro
massali,
quod
argenti
nihil,
aut
mi¬
nus,
quàm
pro
operae
precio
&
sumtibus
continet,
vel
etiam
pridem
alibi
est
exhaustum
&
ad
Germa¬
nos
ad
excoctionem
regularem
missum.
Non
enim
elaborari
vbiuis
ad
perfectum
solet.
Tam
quod
ex
trun¬
cis
aereis
factum
est,
quam
massale
seu
nigrum
recoctum
catino
regulari
in
placentas
diuiditur
tenues,
id
quod
Germanus
vocat
spleissen:
vnde
&
focus
ipse,
Spleißherd.
Est
a.
spleissen
idem
quod
incidere
&
in
tabulas,
bracteas,
laminas,
hastulas,
&c.
diuidere,
alluditque
ad
Graecum
ri
(e.
Sunt
n.
istae
placentae
ni¬
m
it
hil
aliud,
quam
αποσχίσεις
,
vel
σχίδακες
ή
χιδία,
assulae,
tabulae,
orbes
fissi
ex
cati¬
no.
Quando
enim
superficies
ab
aëre
&
aqua
effusa
indurescit,
repulsoque
calore
inferior
liquor
adhuc
fluit,
abrumpitur
inde
eleuaturque
conto,
postea
forcipe
transfertur
in
lacum
aquae,
vbi
restinguatur,
sed
quod
ad
furnos
focosque
attinet,
nonnullam
obseruare
est
variationem.
Agricola
focos
regulares
iungit
duos
sub
vno
camino,
&
operas
quatuor
alternis
conficit.
Furnos
imponit
scrobi
tectae
seu
va¬
potario,
cuius
spiraculum
diuertitur
ad
latus
muri.
Catinum
efformat
diuersae
altitudinis,
latitudinis,
pro
aeris
bonitate
aut
malitia.
"Catinus",
inquit,
"rotundus
&
decliuis
fiat,
atque
si
aes
ex
optimis
panibs
torrefactis:
confici¬
tur,
latus
pedes
duos,
altus
vnum:
Sin
ex
aliis,
latus
cubitum
altus
palmos
duos,
etc."
Is
farcitur,
postquam
carbonum
&
terreo
puluere
addita
aqua
est
euersus,
luto
ex
paribus
carbonarii
pulueris
&
terreni,
adiecta
arena
per
cribrum
angustum
ex
creta,
remistaque
&
aquis
aspersis
subacta.
Fartus
exiccatur
quomodo
docuit
Agricola
pag.
428.
A
fronte
vero
lacuna
relinquenda
est,
vt
per
eam
recrementa
deriuentur.
Ei
insterni¬
tur
lamina
ex
ferro
firmo
subiectis
cubis
lapideis,
aut
si
hi
desint,
canali
quodam
excauanda
inferius
est,
vt
via
sit
recrementis.
A
posteriore
muro
fistula
aenea
per
fenestram
in
catinum
directa
est,
ad
nares
follium
recipiendas
sed,
&
magister
per
eam
contemplatur
opus,
dirigit
panes,
auellit
à
naribus
scorias,
experimen¬
tùm
rapit.
Forma
haec
est.
A.
dexter
image
29
Agric.
pag.
437.
&
408.
Agric.
li.
11.
pag.
420.
&
seq.
Spleissen
hastulas
fa¬
cere
ex
fissili
in
rectum
li¬
gno,
vel
in
as¬
sulas
disrum¬
pere
fibris
re¬
ctis.
Agric.
lib.
II.
pag.
432.
Pag.
29.
image
30