413
image 31
image 32
119
De sceuastica artis.
A. dexter focus cum suo catino. B. sinister. C. lacuna, seu corriuiuum .D. lamina ferrea oblique
recta. E. fulcrùm eius ligneum. Subiectus laminae lapis est ad sinistram vt ei innitatur. F. aditus follium,
seu fenestra postica. G caminus communis. Idem furnus minus operose construitur, & simplicius depingitur.
Furnus aeris regularis.
Talibus fornacibus aes argento priuatum simul re¬
purgatur, & ad regulam excoquitur, quanquam dissimi¬
liter. Nam quo purius nobiliusque est, eo citius absolui¬
tur, fiuntque placentae subtiliores tenuioresque, sangui¬
neo vultù resplendentes. Tardius perficitur deterius &
impurius, fiuntque inde ουσχίσεις crassiores: Et saepe nu¬
mero hoc recoquendum est, vna cum panibus primis
no vel altero pro impuritate, qui inquinantur vicinitate
scoriarum & sordium ex camino & aliis. Quod si ferri
nonnihil iniectum fuerit aut aes ferrosum fuerit, tardissi¬
me procedit opus. Sub finem magno numero ex catino
subuolat, quem florem aeris appellamus. Is repulsus te¬
studine recidit in catinum & pauimentum focumque.
Pars cum halitibus per caminum sublata etiam in tecto¬
rum canalibus, quo tum delabitur, tùm pluuiis abluta resi¬
det, inuenitur, indeque detracta ad fornaces reducitur,
Sed à dictis nonnihil diuersa est Erkeri ratio. Quod aes
nigrum massale vocant, quale plaerumque in Germaniam
aliunde inuehitur, dissmnili excoquitur furno. Is foco constat latiore, in quo amplus catinus à lateribus &
tergo muris circumdatur, quibus caminus concameratus innititur magna ex parte, quanquam Erke¬
riana pictura caminum non ostendat. Foco deest canalis seu lacuna corriuii. Magister vero rutabulo &
scopis seu verriculo detrahit sordes. Massae magno robore imponuntur anteriori margini super lami¬
na ferrea è regione fistulae follium, vt igni eliquatae in catinum, deferantur, Ilmenoae vidimus crasso
altoque muro adiectum, ita, vt à postica parte follium nares capsa aerea munitae in catinum pertinerefnt
fenestra iustę amplitudinis. Ex illo muro prominentes lapides cameram sustinebant, per quam caminus
in auras liberas fumos euehebat, & cum his vnà etiam flotem cupri & cadmiarum halitus, quanquam
plurimum eius obiectu testudinis euolare prohibeatur. Foco catinus rotundus aheni instar vtrinque
muris lateralibus cinctus, & satis profundus inhaerebat. Tabula ferrea à fronte & margini & carboni¬
bus prunisque (nam vtrisque catinus est refertus) ad medium vsque sui imponi solet, vt massas excoquen¬
das sustineat. Non a. solae massae nigri aeris imponuntur, sed adduntur orbes seu placentae aeris fluxiles,
quae nimirum residuę sunt ex opere praecedente, & non penitus purae, quas etiam Agricola doce¬
bat recoqui, donec absoluantur. Istę primo loco fluentes massas quoque eliquantur, & secum in ahenum
praecipitant. Eius rei gratia vitri quoque recrementa aut vitreus puluis, similiaque massis inspergi
solent, Ignis follibus exercitus cęruleam emittit flammam interlucente viridi, iam electri puritate, iam
rubedine sanguinea seu punicea. Carbones accumulantur ita, vt, massam tegant excepta parte poste¬
riore, qua ferreę lamnę incumbit. Ita coquitur explorante aliquando magistro scoriarum praesentiam
rutro ligneo easque remotis prunis detrahit. Bacillis a. ferreis à tergo experimentum rapit. Aes bonum fa¬
cile haeret colore nigro, sed qui post restinctionem in rubrum mutatur. Si facile frangitur sub malleo
gregieque rubet, aut ent orichalci instar aureum est, iudicatur perfectioni proximum esse, de quibus signis mo¬
nuit ent Agricola. Mirum tamen est fractionis facilitatem in bracteolis experimenti signum perfectio¬
nis esse, cum tenerrimum optimumque cuprum dilatari percussum debeat absque fractura aut crepatura ri¬
misque.
Rudimen¬
Pag. 431.