image
40
124
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
I.
excipiens
plumbum
cum
seoriis,
quae
mox
detra¬
huntur
rutabulis,
plumbumque
effundi
&
diuidi
in
scrobes
vel
catillos
potest.
F.
Fenestra
postica,
qua
aura
inspirat.
G.
Camini
principium.
H.
Camini
collum.
Deformatio
itaque
haec
non
multum
dif¬
fert
à
Carnorum,
vti
patet.
Est
autem
opus
simile
excoctioni
argenti
furno
alternante,
der
arbeit
vbern
stich.
Vena
immitis
cremanda
prius,
quaeque
alienitatibus
multis
remiscetur,
eluenda.
Verum¬
enimuero
quae
abundat
syluestribus
mineralibus,
Pyritis
immitibus,
galena
sterili
sulphure,
stibio
&
similibus,
atque
adeo
metalli
puri
parùm
continet,
Goslariensium
indiget
industria,
ferrique
squama
&
recrementis,
quibus
antimonii,
quod
plaerumque
est
cum
vena
plumbi
(Galena
pyrite,
molybdena,
lapide,
etc.)
rabies
compescitur,
caueturque,
ne
quid
nocumenti
inferatur,
tam
plumbo,
quam
ar¬
gento.
Constat
autem,
quod
ferrum
in
se
vertat
vim
stibii,
&
sustineat
eius
impetum,
donec
sese
subducant
metalla
caetera.
Agricola
volebat
ferri
naturam
esse
plumbi
nigri
coactricem,
sed
id
ex
ac¬
cidente
fit,
dum
interim
colligitur
&
subtrahitur,
cum
stibium
cum
ferro
colluctatur.
Est
autem
in¬
ter
hęc
duo
quaedam
conuenientia
naturae,
qua
af¬
fecta
sunt
ad
se
mutuo
petendum,
veluti
magnetica¬
quadam
cognatione.
Dispositiones
quidem
singu¬
lares
exprimere
ad
amussim
non
possumus:
Veruntamen
experientia
docuit,
alia
aliis
ad
agendum
patien¬
dumque
esse
aptiora.
Cum
ergo
stibium
inuenit,
id
quod
praesentius
vim
suam
exerat,
cum
hoc
confligit,
&
huc
suum
diuertit
impetum.
Ita
sulphur
in
plumbum
violentius
agit,
quam
in
aurum
vel
argentum:
Aquae
fortes
in
ferro
&
stibio
longe
exercentur
feruentius,
quam
argento,
&
in
hoc
magis,
quam
au¬
ro.
Hanc
ob
causam
squama
ferri
etiam
catinorum
luto
adiicitur
in
nigri
plumbi
foco,
&
alias
pro
ad¬
ditamento
est
ferri
scoria,
si
constat
venam
stibii
feracem
esse
(tunc
autem
plaerumque
etiam
argen¬
tum
habet,
cuius
index
est
stibium,
&
plumbum
cinereum,
quod
marcasitam
vocant.)
Rationem
ve¬
ro,
qua
vena
talis
apud
Goslarienses
excoquatur,
paucis
attigit
Agricola,
pluribus
descripsit
depinxitque
Eberus,
qui
&
solo
hoc
artificio
putat
pauperem
Galenam
pyritosam,
&c.
Posse
elaborari.
"Vena
plumbi
nigri
(inquit
Agricola)
excoquitur
in
propriis
fornacibus,
sed
non
minus
saepe
in
tertia,
cuius
os
semper
patet.
Focus
&
catinus
conficiuntur
ex
puluere,
in
quo
paruae
quaedam
squamae
ferri
portio
inest,
recrementa
ferri
talis
venae
plae¬
rumque
additamentum
sunt,
etc.
Si
molybdaena
vel
lapis
plumbarius
excoquitur,
moxè
fornace"
(crudam
intellige)
"in
catinum
effluit
plumbum,
quod
recrementis
detractis,
cochleari
haustum
effunditur.
Si
vero
Pyrites
(plumbifer
ex¬
coquitur)
vt
Goselariae
videre
licet,
in
catinum
defluit
liquor
quidam
candidus
argento
inimicus,
etc.
Deinde
ex
for¬
nace
in
catinum
defluit
stannum
seu
mistura
plumbi
nigri
cum
argento,
de
quo
primo
detraehuntur
recrementa,
ali¬
quando
candida:
Postea
panes
pyritae"
(Spahrstein)
"Si
quos
habet,
iíque
aeris
participes,
sed
exigui.
Ex
stanno
in
catillos
ferreos
effuso
fiunt
panes
furno
fulminatorio
diuidendi
in
argentum,
lithargyrum
&
molybdaenam,
quae
in
plumbum
depauperatum"
(hartt
oder
frisch
Bley/G])
reducuntur.
Haec
fere
Agricola.
Sed
quia
fornacis
Gos¬
lariensis
rationem
tacuit,
expedienda
ea
est
ex
Erkerianis
commentariis
teutonicis.
Ita
is
Latio
dona¬
tus
loquitur:
"Venae
plumbi
pauperes,
quae
elui
aquis
&
separari
ab
alienis
non
possunt,
siue
pyritosae
sint,
siue
Galenae
sterili
refertae,
aut
aliis
mineralibus
non
facile
segregabilibus
remistae,
cum
earum
copia
praesto
est,
itidem
excoqui
&
elaborari
possunt,
sed
non
artificio
furni
alternantis
vel
obliqui
catini,
vbi
rapacia
indomitaque
&
sulphurea
recremen¬
ta
plumbum
consumunt
facile,
vt
ferè
nullum,
vel
saltem
longe
minus,
quam
pro
fornaculae
indicio
obtineatur:
Verum
solum
modo
Goslariae
vsitata
arte,
etc.
Vena
plumbea
fodinarum
Goslariensium
plaerumque
est
cinerea
nigrescens,
vel
pyrites
ex
albo
cinereus
pyrite
aeroso
permistus:
abundat
Galena
sterili,
quae
tamen
aspectui
non
patet,
sed
inter
excoquen¬
dum
in
scoriis
liquido
animaduertitur.
Huius
venae
lectissimae
centupondium,
nisi
Galena
conspicua
inest,
non
continet
plus
sedecim
libris
plumbi:
Communis
autem
&
pyriteabundantis
(qui
separari
ab
ea
nequit)
centum
librae
septem
aut
etiam
pauciores
praebent.
Nonnunquam
etiam
remisti
silices
dispositique
in
ea
cernuntur,
&
confusi.
Vena
hac
ma¬
gnis
tostrinis
vritur
ternis
vicibus,
&
tunc
plumbi
quinae
librae,
cum
argenti
drachma
in
centupondio
continentur,
vt
plurimum,
idque
vti
puto
propter
inaequalitatem
venarum,
quae
in
foco
tostorio
cumulantur.
Accommodantur
vero
vni
tympano
&
axi
duae
fornaces
(quanquam
iudicio
artificum
conueniebat
singulis
adiici
singula
tympana
follesque
ab
illis
agitari
vt
dirigere
quilibet
excoctor
in
opus
suum
quam
commodissime
posset
flatum,
quandoquidem
magna
vi¬
magnoque
numero
vena
est
conflanda.)
Per
fornacem
Rotae
viciniorem
plus
venae
traiicitur,
&
plus
plumbi
cum
mine¬
re
prunarum
copia
conficitur.
Sequitur
fornacis
descriptio.
Extruuntur
fornaces
Goslariensium
altitudine
interna
duorum
laterum
murariorum
cum
dimidio,
amplitu¬
dine
duorum.
Anticum
tegunt
clauduntque
tabulae
ex
lapide
fissili
tenuiore,
altae
duos
cubitos
&
dimidium:
Ideo
verò
non
crasso,
vt
effringi
Cadmiae
accrescentis
causa
possit.
Lapides
vero
istius
regionis
durant
in
igni.
Sub
fornacibus
in
planta
earum
sub
foco
lacuna
vaporaria
deprimitur
decussatim
duorum
cubitorum
profunditate,
ita
disposita,
vt
versus
folles
declinet,
ibique
emissarium
protendat.
Quidam
extendunt
eam
in
casam
tympanariam,
sed
inconsulto,
quandoquidem
inde
humorem
trahit
excoctioni
noxium.
Aqua
enim
illapsa
focum
humectat,
facitque
vt
exiliat.
Tan¬
ti
est
lacunam
illam
recte
disponi,
&
neque
profundiorem
iusto,
nec
tenuiorem
fieri.
Praeterea
canalis
formaqueo
suffla¬
toria,