127
De
sceuastica
artis.
talia
excoqui
solent
argenti
auspiciis,
&
officina,
quanquam
singulari
ingenio.
Quando
vero
ex
suige¬
neris
vena
argenti
vel
nihil,
vel
quod
non
facturum
sit
operae
precium
continente
eliciendum
est,
non
alia
quidem
indigebat
fornace,
quàm
plumbea,
nisi
quod
ob
halitus
virulentos
circumspectio
debeat
esse
maior.
Veruntamen
vsus
etiam
hic
nonnihil
peculiare
obtinuit.
Quocirca
referente
agricola
ali¬
qui
scrobes
in
rotundum
deprimunt,
easque
farciunt
carbonum
pulvere,
postea
lignorum
segmenti
decussatim
compositis
superiniectam
venam
flamma
facta
per
descensum
agunt
in
scrobem,
indeque
marcasitam
extractam
ad
purum
recoquunt
catinis.
Displicuit
taedium
laboris
repetiti
in
tam
vili
me¬
tallo
(Stibium
&
Busmutum
ob
mercurialem
naturam
prope
accedunt
ad
metalla,
eisque
non
iniuria
accenseri
possent,
sed
cum
additamento
nothorum
seu
spuriorum,
quasi
degener
metallorum
foetus
forent,
vel
si
mauis,
immatura
dicito
quorum
congelatio
anteuertit,
intercepitque
motum&
alio
diuer¬
tit.
Non
enim
sex
metallis
tam
pertinaciter
inhaerendum
est,
etiam
his
iudicibus,
qui
Bismuthum
putant
esse
stannum
celticum
Aristotelis,
qui
aes
Indicium
eiusdem
&
ferrum
chalybicum
fossile,
pro
certis
me¬
tallorum
speciebus
habent,
quique
nauigationibus
adiuti
apud
nouos
populos
metallum
quoddam
à
no¬
stris
diuersum
plane
conspexerunt,
quodque
nec
argentum
esset
nec
aes,
nec
ferrum,
sed
mistura
aut
me¬
dium
istorum,
cum
inter
excoquendum
non
separent:
ita
est
de
orichalco
fossili,
electro
fossili
anti¬
quorum
&
tanta
varietate
aeris
Corinthii
aliorumque
mistorum.)
Quare
inuenta
ratio
magis
industria
est,
&
depressus
in
foueam
tumulus,
cuius
foueae
latera
lapidum
strue
concinnata
luto
metallico
farciun¬
tur,
ne
sorbeant
metallum.
Inde
in
decliue
informatur
catinus
interior,
eique
producto
canali
iungitur
exterior,
in
quem
ex
illo
defluat
marcasitha
pura,
&
possit
in
pastillos
ex
haustu
cochlearis
perinde
vt
plumbum
nigrum
dispositis
patinis
ferreis
digeri.
Recrementa
in
lignis
&
fouea
subsistunt,
croceoque
colore
placentia
tinctoribus
pictoribusque
inseruiunt,
alicubi
etiam
reuerberii
furno
exercitata
in
La¬
zurium
figulorum,
vitrariorumque
&
similium
transmutantur,
titulo
Zapharae
(fors
ex
Germanorum
safran,
quo
crocum
indigetant)
prostans.
Et
ne
mireris,
croceum
mutari
in
coeruleum,
disce
ex
Vitru¬
nio
Ochram
in
purpureum
abire
vstione,
sicut
ex
aere
tam
viror
colligitur,
quam
rubedo
&
ianthinum.
Minus
operosa
est
excoctio
in
lintribus
pineis
supra
scrobem,
catini
specie
efformatam
collocatis,
in
pronum
altero
extremo
perfosso,
vt
pateat
via
liquori
in
scrobem.
Ita
simplicis
ingenii
est
super
pulpito
egestae
terrae
tabulis
coercito
eliquare
venam,
&
ex
foco
postea
deterso
colligere
concreti
metalli
por¬
tiunculas,
ex
quibus
recoctis
poenitentia
faciat
pastillos.
Vento
committitur
regimen.
Is
qua
spirat
ea
vertitur
tumulus,
vt
virulentos
halitus
depellat.
Itaque
aliqui
pulpitum
istud
mobile
vel
versatile,
sta¬
tuunt
super
axe
ligneo
recto,
&
tabulis
compactis
loculum
coagmentatum
arenis
farciunt,
quibus
late¬
re
coctili
in
dorso
stratis
imponunt
cratem
ferream,
atque
ita
admotis
lignis
&
iniecta
vena
venti
flati¬
bus
opponunt
rogum
incensum.
Putat
Agricola
hanc
excoquendi
rationem
huic
metallo
esse
vtilissi¬
mam,
quod
minime
comburatur.
Sed
actum
tamen
repetita
fusione
digestioneque
denuo
est
agen¬
dum.
Nos
praeferimus
artificium
descensorium,
quo
in
superiore
foco
eliquata
vena
reddit
metallum,
quod
surripitur
statim
canali
in
decliuiorem
catinum
ducente,
vbi
admotis
paucis
prunis
ipsi
catino
liquidum
seruatur,
repurgatur
vberius,
&
transfunditur
simul
in
scrobes
minores.
Quin
&
similis
ra¬
tio
institui
potest
ei,
quae
in
furno
Goslariensi
est
exposita,
praesertim
si
bismutho
coniuncta
sunt
mi¬
neralia
peregrina,
silices,
&
similia;
Verùm
ita
accommodato
artificio,
vt
quoniam
hoc
metallum
faci¬
le
fluit,
&
nonnunquam
etiam
in
suis
doliis
concepto
ex
fermentatione
calore,
colliquescit,
ignis
fla¬
tusque
sit
longe
imbecillior
lentiorque.
Prępatari,
vero&
vena
tusione
elutioneque
solet,
sicut
&
ramen¬
ta
per
tabulas
planas
elu¬
ta
ad
excoctionem
veniunt,
quę
tunc
prunis
peragitur,
alioquin
&
lignis
aridis,
Agricola
representauit
fornacem
ferrariae
similem,
quae,
nisi
malumus
sequi
plumbi
nigri
industriam,
sufficere
artifici
potest.
Ea
sic
est:
Furni
ferrarii
speciem
ponit,
qui
peculiariter
est
accommodatus
ad
exco¬
quendum
bismuthum
Cad¬
mię
venenatae
expers,
sive
vena
confracta
assit,
siue
elutum
eius
sabulum
A.
For¬
nacis
fornix
in
arcum
re¬
ductus
B.
Catinus
extem¬
poraneus
ex
luto
metalli¬
co.
Super
spiraculum
follis
foueamque
pauimenti
seu
foci
extructus,
&
foramine
pertusus,
T.
Canaliculus,
seu
via
ex
oculo
catini
in
catinum
ferreum
inferio¬
term
tendens,
deriuansque
metalli
liquorem.
A.
Catinus
inferior.
Appinxi
Praeterea
&
flammas,
&
cadum
Mm
3
image
42