413
132
Comment. Alchem. Part. I. Lib. I.
se accingit magister, non aliter ac in opere maiore, cuius illud simulacrum est & praeludium. Quod
hic est testa & catinus cinereus, id ibi focus: imo & praefurnii vicem patella fictilis sustinet. Effundi¬
tur ibi plumbum argentatum in catinas seu patinas ferreas (Dioscoridi κογλους σιδηρους): his in scrobe¬
culas laminae ferreae. Caetera patent ex superioribus. Si fornaculae parcere lubitum fuerit; Catinum
intra circulum super foco aurifabrorum extruimus, & eodem modo materiam excoquimus. Aliqui
vtuntur & fictilibus ollis triangulis, & ad has accommodatae sunt fornaculae ventosae aut fusoriae ar¬
tificum stannariorum, quae follibus inspirantur. Chymicus quoque noster in eum vsum statim
sicubi res postulauerit, expresserit exemplar propositum simulacro paruo; focumque ex luto fa¬
ctum laterculis dispositis; & limo compactis, similiter instruxerit, ita tamen, vt loco praefurnii catinus
intra furnulum secessum quendam habeat, quo se recipiat materia eliquata plumboque recepta,
quam absoluta coctione pariete extemporaneo rupto repurget. Sed vsus satis instruet solertem
magistrum.
Ne quid dissimulemus, fiat mistura ex luti terrei parte vna, & duabus carbonarii pulueris. In¬
trude in circulum ferreum iustae amplitudinis, & effinge foueam, quae in medio rotunda sit, vt matu¬
la; hinc amplior instar paropsidis non altae. Huic catino circumpone ollam fundo carentem (qua¬
lis solet parari in excoctione sulphuris ex pyrite descensoria) ita vt tangat catinum aequaliter, eique
insistat. Exicca lutum diligenter prunis additis. Ollae quoque imprime foramen iuxta catinum per
quod inserere follis narem possis. Imple eam carbonibus & prunis ignem folle excita, & venam pau¬
latim per partes immitte, donec eliquata impleuerit carinum. Affla, donec prunae consumtae sint,
Tunc abstrahe ollam: carbunculos & cineres deterge: affunde frigidam? scorias decute. Ita potes
decem libras excoquere vno opere. Quòd si diuitis venae (quae non sit argentum rudè plumbeum
libras 50. vel 100. velis excoquere, compinge fornaculam ex tribus parietibus lapideis. In eius foco
pone catinum: vel etiam adde praefurnium, in quod liquor excurrat. Forma seu fistula sit laminae re¬
ducta; Anterioris parietis loco applica laminam, quam possis inter excoquendum apponere, & re¬
mouere opere peracto. Iniectis itaque carbonibus & incenso igni submitte materiam, & perge se¬
cundum artem, cum excocta vena est, laminam tolle; carbones semoue: scorias abstrahe, plumbum
effunde in catinum ex metallurgico exiccatum. Hoc peracto, repone laminam, & repete opus in vena
noua, idque quandiu libet. Plumbum argentatum fulmina. Potes vna vice excoquere materiae libras
quindecim, quae constat ex vena & additamentis, omnibus in puluerem redactis: Addimenta sunt
molybdaena, lithargyrus & salis manipulus.
Affinitate vero istius furni gaudent plures, atque etiam vrgente necessitate vicarias operas prae¬
stare possunt. Posuimus supra furnum ferrarium, & aliquos plumbi nigri diuitis, quorum os in cati¬
nis si obturaueris pro operis ratione, caeteraque peregeris ex artis more; quid ni voti compos in tu¬
multuario, aut breui opere possis? Vstrina quoque argenti non denegauerit suam operam; siue sub
testu sine nudo foco super cinereo catino instituere excoctionem velis; Et videntur huc maximè face¬
re exemplaria Agricolae, quae exhibuit in rei metallicae lib. 10. Ea sunt huiusmodi:
Quatuor vno schemante exhiben¬
tur fornaces. Saturnus Vstrina argenti est
absque tegula: Jupiter eiusdem vsus
fornax nuda, paulo tamen aliter ef¬
formata. Mars fusoria capsa popularis
intus luto crasso farta, & in catinum
efformata. Fit ex bracteis & armil¬
lis ferreis tripes; & aura inspiratur
desuper follibus. Sol Ventosa est, seu
anemia ad effigiem furni cineraris
extructa alias confusioni seu com¬
mistioni stibii & auri destinata apud
probatores: eaque fit ex argilla ope¬
re figulino duabus partibus sibi mu¬
tuo adaptatis, quarum superior cir¬
ca limbum sustentacula habet ad su¬
stinendam cratem ferream. Foris
additi sunt globi manubrii vel ansarum loco. Ducitur satis crasso luto atque etiam vt firmior sit, crati¬
cula immissa intus sarcitur pollicari aut ampliore crassicie. Fit & ex ferri laminis vna vel duabus parti¬
bus, quae intus in ergasterio sunt exasperandae ad lutum accipiendum. Parantur huiusmodi fornacule
etiam absque ostiolo ergasterii, prunae enim imponuntur per orificiun in summo patens. Forma fa¬
cile intelligitur, ex pictura, si induxeris ostiolum superius. Agricola quadratum schema habet, quod
adiecimus. Ita Erkerus excoctorium aeris depinxit, vt facile possit pro hac anemia esse, atque etiam in¬
seruire praesenti consilio. In furno primo litera A. Catinum in foco prunis plenum designat, in quas
à tergo follis. E. inspirat. B. ansa depacta in focum est ad trabis ferreae pedatae; quam elementum.
C. notat cuspidem recipiendam. Huic fulcro ligna imponuntur, vt eo luculentius ardeant. D. Valuae
ferreae vel aereae, quarum obiectu magister ab aestu defenditur. F. catinus secundae fornacis inanis.
G. aurae per folles incussae foramen. H. testudo sub foco. Sub testu coctionem singularem suprà
ex Erkero promsimus, estque ea forsitan alienior, aut saltem remotior ab affinitate cum furno per
puncturam. Sed quam formam Agricola exhibuit, ea propius accedit vti & caementatorius Venetus
Panthei: vtriusque species sic depingi & oculis sisti potest:
Mercurius Ca¬
image 45