Praefurnium.
vohrtiegel.
G.
Schoepf¬
tiegel:
cati¬
nus
humilis.
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
I.
134[sic]
itinere
sibi
occurrant
duo
exitus,
fiatque
canalis
(ein
gang.
vnde
Germani
dicunt
die
gang
arbeit)
cae¬
cus,
per
quem
continuo
aestu
ex
foco
se
proripiat
fluxus
&
regurgitet
in
catino
exteriore:
quod
vt
commode
fieri
queat,
intelligendum
est
ex
foco
altiore
in
decliue
vergere
canalem,
sitque
exitus
eius
humilior
principio,
sic
Arethusa
tacito
itinere
ex
Graecia
sub
mari
in
Siciliam
penetrat,
ibique
in
diem
erumpit.
Dum
iste
lapsus
apparatur
curuaque
via
struitur,
bacillus
teres
inseritur,
&
manet,
donec
so¬
lidata
sit
compages,
caeteraque
absoluta.
Notandum
tamen
est,
si
facile
liquescit
vena,
altius
deprimi
baculum,
&
sic
profundius
locari:
fin
difficulter,
minus
alte,
vt
sic
illa
citius
elabatur,
haec
moretur
diu¬
tius
&
ignem
experiatur
validius.
Secundus
oculus
in
latus
sinistrum
deorsum
tendit;
&
exitum
per¬
ducit
in
catinum
humilem.
Hoc
os
clauditur
luto,
donec
opere
vno
perfecto
subtractis
scoriis
tempe¬
stiuum
sit
misturam
metallicam
emittere.
Tunc
aperitur,
&
lutum
reuellitur
conto
praepilato.
No¬
tandum
vero
neque
hunc
catinùm
medium,
neque
imum
sine
calore
&
plumbo
esse
tanto,
quantum
exigere
videntur
diuitiae
minerae,
&
societas
mineralium
infestorum,
vel
blandorum,
aut
etiam
pro
ra¬
tione
additamentorum,
quandoquidem
tam
vena,
quam
additiones
saepenumero
non
vacant
plum¬
bo.
Catinus
tertius
humi
stratus
est
à
latere
dextro
vel
sinistro,
&
potius
scrobis
nomen
iure
obtinet,
quam
catini.
Hic
excipit
liquorem
à
scoriis
repurgatum,
&
praebet
lapidi
pyromacho
concrescendi
copiam,
qui
etiam
concretus
crustatim
inde,
tanquam
opere
aposchistico,
tollitur,
&
in
placentas
seu
panes
diuisus
suo
reponitur
loco.
Mistura
stannea,
quae
est
plumbum
argentatum,
vel
auratum;
distri¬
puitur
haustio
in
conchas
ferreas.
Vltima
haec
materia
exhauritur,
cùm
prima
ex
catino
superiore
de¬
fluxisset.
Grauis
enim
quia
est,
fundum
sequitur.
Inter
excoquendum
si
folles
lucidae
fiunt
iuxta
nares
in
fornace,
percocta
materia
est,
&
si
altera
duntaxat,
hic
absumta
vena
intelligitur;
Itaque
supple¬
mentum
mittendum.
Hac
excoquendi
arte
minus
absumitur
plumbi:
metallum
minus
miscetur
as¬
sistitque
cadmiis:
argentum
minus
comburitur:
plus
venae
traiicitur
vno
opere:
sumtuum
fit
compen¬
dium.
Quin
&
cum
saepe
argentum
aurumque
mollius
sit,
&
argento
viuo
propinquius,
vel
etiam
eo
perlitum;
grauiores
aestus
&
acriores
ignes
non
sustinet:
sed
commode
tali
fornace
excoquitur
&
pro¬
pius
respondet
indicio
docimastae.
Veruntamen
durae
immitesque
&
diuites
venae
rectiùs
elaboran¬
tur
per
puncturam.
Matthesius
in
sua
Sarepta
tres
illos
catinos
peculiaribus
dignatur
nomenclaturis:
Nam
interiorem
vocat
das
spoht
im
ofen:
exteriorem
primum
zahrtiegel:
humilem
den
vndern
tiegel.
Est
autem
spoht
nihil
aliud,
quam
catinus
in
metallurgico
hoc
negotio
seu
Dioscoridis
voce
πιθάκνη
πλατύστομος/GR].
Vnde
&
spohystein
dicitur
pyromachus,
qui
ex
fornace
in
praefurnium
seu
catinum
luteum
ante
furnum
procurrit,
ibique
concreuit
in
crustam
lapideam
sub
scoriis
stabulantem
nuncupatur.
Hahrtiegel
itidem
vas
est
stillatim
excipiens
liquorem,
ad
lachrymas
guttatim
cadentes
allu¬
dendo.
Opere
peracto
decutiuntur
cadmiae,
quae
cum
recrementis
tum
his,
tum
aliis
eadem
fornacè
recoquuntur:
Ita
se
habet
fornax
Rhetica
seu
caeca.
Norica
parùm
differt.
Nam
in
ea
inter
duos
ca¬
tinos
sublata
via
est,
&
confinia
rupto
interstitio
iuncta,
&
sic
factus
vnus
ex
duobus
catinis,
qui
actu
quidem
vnus
est,
sed
potentia
duo.
Nam
cum
ampliatus
sit,
productusque
intra
fornacem,
medium
intra
parietes
in
foco
est,
medium
foras
propendet,
eo
situ,
vt
ex
illo
in
pronum
prolapsus
sit,
&
de¬
fluere
metallum
vergerequè
in
margines
exteriores
queat.
Hic
ergo
lacus
fit,
cuius
os
clausum,
vt
in
priore;
caetera
quoque
similiter
se
habent.
Excoquunt
hac
&
pauperes
&
mediocres,
venas,
plum¬
bumque
catinis
adiiciunt.
Picturae
harùm
fornacum
nudae
sunt
huiusmodi:
Furni
Rhetici
(hypocleptae
de¬
scensorii
primi,
caeci
à
baculo
dicti,
ραβδιαιου,
ύπερξυιου,
λοξου
curui)
ef¬
figies.
Sol
clausum
habet
focum,
&
vtrumque
catinum
plumbo
eliqua¬
to,
vel
si
opus
feruet,
mistura
mine¬
rali
&
metallica
instructum.
luna
exhi¬
bet
apertos
vacuosque
catinos,
&
an¬
ticum
foci
effractum.
A.
paries
fron¬
tis;
B.
paries
lateris
sinistri.
C.
re¬
cessus
foci,
vsque
ad
parietem
posti¬
cum.
D.
catinus
foci
cum
foramine,
per
quod
subterfugit,
quod
eliqua¬
tum
est.
E.
exitus
catini
for
nacis
in
praefurnium:
Et
haec
est
illa
via
seu
ductus
curuus,
quae
inserto
ligno
effingitur,
&
nomen
quod
tam
fur¬
no,
quam
operi
apud
Germanos
imponit.
F.
fundus
seu
planta
praefurnii
ex
aggesto
luto
furnali.
G.
hu¬
milis
catinus
seu
scrobs,
in
quam
editiore
catino
impleto
detractisque
scoriis
fit
punctura,
&
prosilit
liquamen
metallicum:
vbi
etiam
lapis
consistit
&
finditur
in
panes;
stannumque
plumbeum
argenta¬
tùm
vel
auratum
exhauritur
in
patinas
ferreas.
I.
Foci
anticum
ex
luto.
Farturam
appellamus
in
furno
clauso.
K.
catinus
secundus
editior,
qui
contiguus
est
fornaci,
vt
inde
simul
incalescat,
fiatque
metal¬
lica
mistura
purior.
Materiam
quidem
intelligitur
continere,
qua
occultatur
viae
exitus;
sed
infra
marginem,
ob
detracta
recrementa,
&
quia
nondum
absoluta
est
excoctio.
L.
catinus
humilis
late¬
ralis
plumbum
fusum
habens,
quod
vt
liquidum
maneat,
prunae
adiici
solent.
M.
murus
posticus
com¬
munis,
per
quem
folles
inspirant.
For¬
image
47