413
image 55
141
De sceuastica artis.
lignat, Y. eius cameram item lapidib. compactam, cum possit & tota lutea esse vt alicubi elibani pani¬
ficum. Z. Operculum hiatus verticalis. A. Ergasterii aditus, B. Ostium lignorum imponendorum, quod
statim adstat, cum alioquin è regione, vel saltem remotius statui soleat. T. Alae ergastici. A. Foriculae
respirantes.
Caeterum plurimum solertiae est in instruendo foco & cineritio. Itaque etiam hic haeret potissima
pars magisterii. Reuerberantis ignis domicilium non ita arduae est operae aut scientiae. Quoniam autem,
vt probe segregetur argentum in cineritio, certant inter se artifices, plura sunt producenda eius forman¬
di documenta: Dictum est accurate cauendum esse, ne humor vaporvè à terra attractus catinum cine¬
reum labefactet, & ideo adiectas esse cauitates foci pedamento, quae certe emittunt euomuntque etiam
virulentos spiritus desuper per focum penetrantes, ita vt nonnunquam in labris consistat cadmia quae¬
dam sulphurea & arsenicalis, quam Realgar & climiam vel cachymiam vocant barbarie gaudentes Fa¬
racelsici. Sed & prouidendum, ne qua panis mica, aut pinguedo vel acrimonia sit in cinere. Mica enim
vti & humor labefactant compagem & resoluunt: acrimonia suffuratur argentum. Caueant sibi domi¬
ni à fraude ingestorum surculorum, vt supra monuimus, quanquam alii etiam aliis artificiis ptocurant
istud scelus, illapsumque in rimas & foramina argentum surripiunt. De cineritio vero artificiose parando
ita praecipit quidam: "Capè (ad duo plumbi argentati centenaria) cineris eluti modium vnum" (quatuor centupon¬
diorum alias est in venis) "arenae igniariae bene repurgatae mensuras triginta; duas luti per cribrum exacti, satisque lenti
& ignem tolerantis. Remisce haec affusa aqua, & subige diligenter, vt fiat massa tenax." Cum instruere cineritium in¬
stituis, focum luto fartum cineris diluto perlue, & probe frica. Deinde massam prioris misturae ac¬
commoda, addensa tundeque & adaequa: Hinc catinum efforma, tandemque cinerem siccum asperge¬
& prunis omnem humorem exhauri, vltimo iterum perlue diluto cineris. Si cineritium istud solidare
placet, & durare (den test zu harten) albumina ouorum per spongiam in aquam redige, ea resolue pul¬
uerem thuris masculi, vel myrrhae. Soluto obunge catinum, & torrefacito rite. Aliud: "Liquoris ouorum
libra, medullae bubulae (ex iuuenco) librae duae recentis. Eliqua & commisce, & ter quaterve perline testu. Deinde ful¬
men procura." Potes & calcem aspergere loco medicaminum liquidorum; & plus educitur argenti, quàm
vulgari modo; valor item vberior est. Haec artificia etiam agnouit Agricola, & ad nos venerunt ex Tau¬
tiscis Germanico idiomate. Quod si quis velit plura colligere, is probatoriam consulat, & quae expo¬
nentur suis locis in ergalia & magisteriis excoquendarum venarùm, & purgandorum metallorum. Ne
haec ignota debere esse Chymico contendas Geberum ausculta, qui discipulis suis, & tyronibus Alchy¬
miae haec pridem inculcauit. Ita loquitur: Cinerem cribellatum (Elutum intellige & arefactum tosturaque
& per cribrum traiectum) "aut calcem aut puluerem ossium animalium combustorum, omnium aut aliquorum
misturam analogam aqua consperge, & massam effice manibus subigendo, premendo, elidendoque. Fac super foco stra¬
tum firmum, solidumque, & in huius medio scrobem orbicularem compactam densatamque. Ei insemina vitri puluerem
& resiccata impone metallum probandum, iniectis desuper carbonibus &
prunis, folliumque spiritu immisso forti igni eliqua, eliquatis submitte
massulas alteram post alteram donec quiescat. Caetera alibi recensebi¬
mus." Ex dictis apparet Geberum ad hoc opus abusum fuisse fo¬
co fusorio, quem in repurgatione per pastillos depinxit,
cuius forma haec:
Anemiam dicas. Non repugnamus, eamque nos fusoriam
Geberianam existimamus fuisse, Sed si crati imposueris ferreum
orbem luto inductùm, & super hoc extruxeris cineritium vsque
ad plenum, quanquam desit operculum, nonne legitimum ful¬
minarium construxeris? Poscis pileum? Non quidem necesse
est hoc vti in parua, quantitate fulminandorum. Veruntamen
si omnino flammam reuerberantem desideras, efforma ex lu¬
to figulino, fornicem concameratum, vt in Athannore Philo¬
sophorum, eumque ostiis & foraminibus peruium redde: Ex¬
cinde etiam marginem foci vna atque altera parte; & farci
commissuras, rimasque. Experiere vim artis, si modo in caeteris nihil peccaueris.
) : crux] : (
Quod autem etiam illa ratio, quae nudo foco absque testudine vtitur, alicubi valeat, Agricola docuit,
nempe
Nn 4
N. B.
Calx argenti
in cineritiò
argentum
ministras
vberius.
image 55