image
69
152
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
I.
ibi
effinget
officinae
rudimentum,
&
opus
Chymicum
peraget,
&
quidem
quod
fornacum
disciplinam
attinet,
natura
interdum
ipsa
cauitates
in
solo
firmo,
saxeoue
exhibet,
quibus
pro
fundamento
vti
li¬
cet:
alioquin
prębet
lapides,
componendos:
ars
lateres
coxit,
ex
quibus
suscitetur
planta
furni:
ei
inster¬
nitur
craticula
(si
quidem
hoc
est
opus)
sequitur
structura
foci:
cui
transuersas
trabes
ferreas
imponi¬
mus
ad
suffinendum
catinum,
si
hoc
vtemur:
aut
saltem
intra
fornacem
murulos
facimus
saxeos.
Inde
Ergasterium
ex
eodem
lapide
concinnatur,
adaptaturque
catinus
pro
operis
futuri
ratione.
Iungimus
etiam
à
luto,
&
spiracula
efformamus.
Ita
nos
saepe
fornaces
moliti
sumus,
easque
opere
peracto
iterum
dissipauimus,
seruata
in
necessitates
materia.
Si
opus
fuit
catinis,
ollas
conuenientes
arripuimus,
potissimum
πλατυσταμκους,
qualibus
vtuntur
hor¬
tulani
in
pensilibus,
quibus
peregrinas
plantas
aiunt,
transferuntque
aut
qualibus
lac
seruant
rusticae.
Si
trabes
ferreae
defuerunt,
forcipes,
prunicipes,
manubria
cochlearium
ferreorum,
vincula
forium,
etc.
iussimus
nobis
ministrare,
quae
ut
eo
minus
detrimenti
caperent,
luto
armauimus.
Sane
consilium
ex
tempore
capiendum
nonnunquam
est
&
saepe
post
incessum
vestigia
turbanda,
ne
quis
te
sentiat
ea
pro¬
diisse.
Imponit
nobis
non
raro
necessitatem
etiam
penuria
alimentorum
ignis,
quae
cogit
nos
arctius
contrahere
fornaces,
&
in
eam
figuram
conformare,
quae
pauco
igni
iustum
foueat
calorem,
veluti
cum
candelarum
opera
aliquid
exequimur,
aut
materia
tenui
straminea,
sarmentitia,
etc.
Videndum
quoque
multumne
fumi
praebiturum
sit
fomentum,
an
parùm:
magna
flamma
arsurum,
an
parca:
frigida
sit
con¬
stitutio,
vel
calida
aut
mediocris:
ventosus
aër
an
silens:
locus
apricus,
opacus:
nociturum
opus
viciniae,
vel
nihil,
siue
id
fumis
fiat,
siue
flammis,
siue
halitibus,
etc.
Aequum
enim
est,
vt
Chymicus
sit
vir
bonus,
qui
prosit
omnibus,
noceat
nemini,
nec
sua
commoda
quaerat
cùm
alterius
detrimento.
Non
vtetur
terra,
luto,
lapidibus
citius
vitium
facturis,
quam
opus
sit
expletum:
aut
si
minitentur
tale
quid,
indu¬
stria
queat
succurrere.
Sed
innumera
sunt
huiusmodi
&
plaeraque
vsu
fingularique
exercitatione
discen¬
da,
cùm
comprehendi
praeceptis,
ob
nimis
vagam
amplitudinem,
&
mutabilitatem
nequeant.
Quod
si
spectare
Tyro
aliquas
fornacum
formas
&
exemplaria
velit,
tametsi
propaedia
multa
suppeditauerit,
tamen
non
grauabimur
etiam
hic
ei
nonnulla
subiicere,
&
qualitercunque
describere,
Gemini
Furnus
Catinarius
Cilindro¬
des,
cuius
ima
pars
conisterium
bifo¬
re:
media
pyriaterium
seu
hypocau¬
stum:
summa
ergasterium.
Huic
ada¬
ptare
vel
abenum
potes
pro
balneo,
vel
vesicam
pro
stufa
sicca,
vt
appellant,
vel
catinum
cinerariùm,
aut
arenarium.
si
item
placet,
solidam
continuamquè
fac
totam
&
fixam
ex
latere
secto
in
circulum:
vel
opere
figulino
partibus
diuisam.
Non
opus
est,
vt
admonearis
trahe
ferrea,
aut
murulis,
aut
paxillis
ferreis
muro
insertis
discernendum
esse
ergasterium,
ab
hypocausto,
vti
nec
crate
separandum
conisterium.
illud
obseruant
magistri,
vt
ouali
figu¬
ra
paulatim
ergasterium
stringatur,
&
capacitas
vtraque
(etiam
pyriaterii)
in
eratulam
angustam
desinant,
sicut
supra
vidisti
in
ichnographia
fornaculae
Fachsianae,
&
infra
alicubi
repraesentabitur.
Nonnulli
cinerarium
spacium
geminant.
Sic
enim
calor
validior
subministratur,
foueturque
diurius.
Itaque
hi
quatuor
partes
fornacis
habent.
Addunt
aliqui
quintam.
Includunt
enim
totum
opus,
quod
alias
sub
dio
est,
coelo,
seu
testudine
concameratae,
de¬
fensionis
gratia,
&
vt
calor
eo
felieius
operetur.
Sed
in
plaerisque
hoc
coelum
actu
non
differt
ab
erga¬
sterio,
cum
eius
sit
tegumentum.
Caeterum
ista
fornax
rectis
vasis
potissimum
est
accommoda:
praeter¬
ea
et
inseruire
potest
operis
apertis
pro
anemia,
vt
fusionibus
decoctionibus,
etc.
Sed
pictura
altera
Leo
incisuram
habet
pro
retortis,
siue
nudo
igni
committendis,
siue
cinerario,
aut
arenario
interuenientibus?
&
potest
vtraque
ent
quadrata,
vel
quadrangula
specie
construi,
nec
vni
saltem
vasi,
sed
pluribus
communis
fieri,
siue
ea
singularibus
catinis
sint
donanda,
siue
vno
amplo
communique
comprehendenda.
Ea
sic
potest
fieri:
Amant
image
70