image
85
image
86
image
87
Non
opus
est
explicatione
proli¬
xa:
intelligit
quilibet,
cumiculum
prominere
extra
laconicum
magis
minus
ve
posse,
atque
etiam
in
illud
similiter
immitti.
De
fenestris
&
ia¬
nuis
occludendis
admonet
quem¬
piam
res
ipsa:
&
luxuriantia
inge¬
nia
omnia
excogitabunt
vberius
magnificentiusque,
veruntamen
non
vltra
fuliginariam.
Ianuae
pos¬
sunt
esse
angustiores,
vti
&
fenestrę
quarum
foramina
valuis
ligneis
po¬
tius
obstruuntur,
&
pannis
obtu¬
rantur,
quàm
vitro,
aut
lapide
spe¬
culari.
Cum
opus
est
lumine,
deter¬
sa
prius
fuligine
possunt
aperiri.
istas
maiores
structuras
medicami¬
num,
colorumque
praeparatores
expresserunt
simulacris
&
exemplis
minoribus,
quomodo
parant
ru¬
stici
fuliginem
in
suis
coenaculis,
accensa
taeda,
cuius
fumus
concipitur
operculo
ex
tecto
dependente.
Vtuntur
autem
ista
loco
candelarum,
&
fuliginem
excipiunt
obiter.
Sed
Dioscorides
etiam
artis
dispo¬
sitionem
tradit.
Ita
enim
fieri
ex
pice
fuliginem
docet:
"In
lucerna
noua,
quae
ellychnium
habeat,
nonnihil
picis
Lib.
I.
c.
79.
incendito,
lucernamque
fictili
vase
in
clibani
speciem
conformato,
superius
in
angustum
fornicato,
inferius
perforato,
vt
clibani
esse
solent,
operito,
&
adoleri
sinito,
consumptoque
liquore
nouum
infundito,
quoad
sufficientem
vsui
fuliginem
collegeris."
Ita
interpres.
Sed
Graecus
euidentior
est:
εἰς
λύχνον
καινὸν
ἐλλυχνιασμένον
δούς
τι
τῆς
πίσθης
ἅψον,
καὶ
πωμάσας
τὸν
λύχνον
καινῷ
ἀγγείῳ
κεραμεῷ
κλιβανοειδεῖ,
ἄνωθεν
μὲν
περιφερεῖ
καὶ
στενῷ,
κάθωθεν
δὲ
τρῆμα
ἔχοντι,
καθάπερ
οἱ
κλίβανοι,
ἔα
καίεσθαι,
etc.
vult
lampadis
vasculum,
quod
sychnum
vocant,
instruere
funiculo,
vel
turunda
ex
bombace,
quod
dicitur
Ellychnium,
deinde
addere
picem
liquidam:
postea
operire
lych¬
num
fictili
nouo
formam
clibani
habente,
vtpote
in
parte
superiore
concamerato
in
formam
oualem
angusti
verticis,
quasi
metam
fingeres;
sed
inferius
perforato
ad
instar
clibanorum,
qui
ostiolum
ha¬
bent.
Inde
accensa
resina
comburi
sinitur.
Intelligimus
nimirum
talem
ipsi
formam
placuisse:
A
Operculum
fictile.
B
Lychnus
ex
argilla.
C.
Ostiolum
ad
lychnum
inserendum.
D.
Cacumen
angustum
rotundatum.
De
thuris,
myrrhae,
styracis
&
resinae
fuligine
similiter
praecipit:
αἰθάλην
λιβανωτοῦ
ποίει
οὕτω·
λαβιδίῳ
καθ'
ἕνα
χόνδρον
τοῦ
λιβάνου
ἅπτων
πρὸς
λύχνον
ἐπι¬
τίθει
εἰς
κοῖλον
λοπάδιον
ὀστράκινον
καινόν.
εἶτα
περικάλυψον
χάλκωμα
ἔγκοι
λον,
τετρημένον
κατὰ
μέσον
καὶ
ἐσμηγμένον
ἐπιμελῶς.
ὑποτίθει
τε
κατὰ
τὸ
ἕτερον
αὐτοῦ
μέρος,
ἢ
ἀμφότερα
λιθάρια
ὕψει
τετραδακτυλιαῖα
πρὸς
τὸ
διαφαίνειν
εἰ
καίεται,
καὶ
ἵνα
χώρα
ᾖ
ὑποτιθέναι
ἑτέρους
χόνδρους
ἀεί,
πρό
τοῦ
τὸν
πρῶτον
χόνδρον
ἀποσβαθῆναι
παντελῶς;
καὶ
τοῦτο
ποίει,
ἕως
ἂν
αὐτάρκη
λιγνὺν
δόξῃς
συναγηοχέναι.
συνεχῶς
μέν
τοι
σπόγγῳ
ἐξ
ὕδα¬
τος
ψυχροῦ
περίμασσε
τὰ
ἐκτὸς
μέρη
τοῦ
χαλκώματος.
οὕτω
γὰρ
προσκαθίζει
πᾶσα
λιγνὺς
μὴ
ἄγαν
αὐτοῦ
πυρουμένου,
ἐπεὶ
ἀποπίπτουσα
διὰ
τὴν
κουφότητα
μίγνυται
τῇ
τοῦ
λιβάνου
σποδῷ.
ἀποψήσας
οὖν
τὴν
πρώτην
λιγνὺν
ποίει
τὸ
αὐτὸ
ἐφ'
ὅσον
ἂν
δοκῇ.
τὸν
αὐτὸν
τρόπον
σκευάζεται
καὶ
ἐκ
τῆς
σμύρνης
καὶ
ἐκ
τῆς
ῥητίνης
καὶ
ἐκ
τοῦ
στύρακος"
etc.
Iubet
grana
sin¬
gula
thuris
forcipula
prehendere,
&
ad
candelam
accendere;
postea
in
catillum
testaceum
nouum
im¬
ponere,
&
ei
insternere
aereum
operculum
concauum
in
medio
perforatum,
diligenterque
extersum,
subiectis
margini
ad
vnum
vel
vtrumque
latus
quatuor
digitorum
altitudine
lapillis,
vt
num
ardeant
grana,
cognosci
possit,
&
simul
occasio
sit
submittendi
granula
alia
semper,
cum
fere
priora
fuerint
consumpta,
id
quod
faciendum
est,
quousque
videatur
sat
fuliginis
collectum.
Ipsa
vero
enea
concha
foris
continuo
permulcenda
est.
Spongia
aqua
frigida
madefacta,
vt
tota
fuligo
adhaereat,
vase
non
ni¬
mis
calefacto.
Quia
vero
propter
leuitatem
(volaticam
&
raram
compagem)
delapsa
fuligo
miscetur
cineribus
combusti
thuris:
prior
abstrahenda
est
detergendaque,
&
postea
pergendum
repetito
ope¬
re,
donec
sufficiat.
Pari
modo
paratur
fuligo
ex
myrrha,
resina
&
styrace.
Hactenus
Dioscorides,
A
Catilli
fictiles,
quibus
imponenda
grana
thuris
B
Calices
seu
conchae
aereae
paulisper
eleuatae,
subie¬
ctis
cubis
lapideis.
Foramina
in
medio
vel
vertice
ad¬
iiciuntur,
vt
spiritus
inflammato
thure
consurgen¬
tes
relicta
parte
magis
terrestri
subterfugiant.
Aliàs
coerciti
illi
in
concauitate
prohibent
fuliginis
ascen¬
sum
&
adhaesionem.
Fuligo
aliter
paulo
ex
butyro
excipitur.
Praeparatio
eius
ita
describitur
à
Diosco¬
ride:
"Butyrum
in
lucernam
nouam
ingestum
(εἰς
λύχνον
καινὸν
ἐγχέας)
accende,
&
operi
vase
fictili,
quod
superne
in
siphunculi
speciem
declinat
(σωλεινοειδεῖ
στενῷ
κατὰ
τὰ
ἄνωθεν)
&
infima
parte
cuniculos
clibani
modo
habeat
τρήματα
ἐκ
τῶν
ὑπὸ
πόδας
ἔχονι,
ὥσπερ
οἱ
κλίβανοι,
forami¬
na
in
planta
seu
podamento
more
clibanorum)
sineque
ardere:
&
cum
prius
butyrum
consumptum
fuerit,
aliud
suffun¬
de,
repe¬
P
3
Lib.
I.
c.
79.
Vide
Bulca¬
sin
de
forma
comburendi
clibanum,
&
colligendi.
tumum
eius.
Lib.
2.
c.
66.