image
89
165
De
sceuastica
artis.
Sed
syluicolae,
qui
rasas
resinas
soluunt,
fingendi
sunt
super
scrobe
in
decliue
vergen¬
te
componere
ligna
decussatim:
&
imponere
resinas
cum
corticibus.
Postea
frondes
lutumque
ingerere
&
sic
cumulum
loricare,
quo
facto
i¬
gni
circulari
è
liquata
materia
defluit
in
subie¬
ctas
foueas.
Quomodo
Chymicus
in
pauca
ma¬
teria
id
imitetur,
suo
loco
exponetur.
Plinius
parcus
est
verbis.
"Pix
liquida",
inquit,
"in
Europa
è
taeda
coquitur
naualibus
muniendis
multosque
ad
alioo
vsus.
Lignum
ejus
concisum
furnis
vndique
igni
extra
circundato
terra
crematur,
vt
primus
sudor
aquae
mo¬
do
fluat
in
canali.
Hoc
in
Syria
cedrium
vocatur,
etc."
Sequens
"liquor
iam
crassior
picem
fundit.
Haec
rur¬
sus
in
cortinas
aereas
confecta
aceto
spissatur
&
coagu¬
latur
Brutiae
cognomen
accepit,
doliis
duntaxat
vasisque
caeteris
vtilis,
lentore
ab
alia
pice
differens,
colore
item
rutilante,
&
quod
pinguior
est.
E
taeda
omnia
illa
fiunt.
Epicea,
resina
feruentibus
coacta
lapidibus
in
alueis
validi
robo¬
ris:
aeut
si
aluei
non
sint,
struis
congerie,
velut
in
carbonis
vsu.
Haec
in
vinum
additur
farinae
modo
tusa,
nigrior
colore.
Ea¬
dem
resina
si
cum
aqua
leuius
decoquatur,
coleturque,
ruffo
colore
lentescit,
ac
stillatitia
vocatur.
Seponuntur
autem
in
id
fere
vitia
resinae
corticisque.
Alia
temperies
ad
crapulam.
Namque
flos
crudus
resinae
cum
multa
hastula
tenui
breuique
a¬
uulsus,
conciditur
ad
cribrum
minuta,
deinde
feruenti
aqua,
donec
coquatur
perfunditur.
Hujus
expressum
pingue
prae¬
cipue
resina
fit,
atque
rara.
Resinae
albae
congium
in
duobus
aquae
pluuiae
coquunt.
Alij
vtilius
putant
sine
aqua
coquere
len¬
to
igni
tota
die,
vtrique
vasis
aeris
albi,
etc."
Hęc
Plin.
qui
lib.
23.
cap.
I.
picem
nuncupat
combustae
resinae
fluxum
qui
locus
ex
isto
declaratur.
Tres
modos
proponit
picis
ex
resinae
faciendae.
Primus
est
Theophrastęus
&
Matthiolanus.
Vtrique
enim
indifferenter
potest
accommodari,
quanquam
vulgata
litera
sit
distor¬
ta
&
manca.
Chymicus
tamen
putet
descensorium
opus
igni
foris
circumeunte
designari,
cùm
ait
igni¬
extra
circumdato,
&c.
nec
imus
inficias
stipides
seu
schidias
ita
quoque
extrahi
posse.
Sed
sic
resina
tan¬
tum
fit,
quae
si
recoquitur,
in
picem
coit,
quomodo
syluicolae
collectam
scrobibus
recoquunt
densantque
in
picem.
Plin.
id
peragit
aereis
cortinis
addito
aceto,
vt
minus
expiret
citiusque
coeat,
nec
inardescat,
quod
alias
facile
euenit.
Secundus
modus
piceas
adoritur
&
vel
resinam
ab
eis
auulsam
in
picem
resol¬
uit,
vel
hastulas.
Resina
roboreis
alueis
includitur,
&
lapidibus
feruentibus
cogitur
diffluere
relicta
sor¬
de,
quam
ent
ipsi
retinent
lapides:
sed
purus
liquor
canalibus
sese
surripit.
Segmenta
v.
in
struem
coaptan¬
tur,
vt
in
taeda,
similiterque
sudare
coguntur
foris
vel
intus
admotis
ignibus:
stillatitiam
cum
nominant,
proculdubio
innuunt
per
descensum
factam
fuisse,
idque
ex
resina
impuriore,
sordida
&
corticibus
mi¬
stis
vitiata.
Recoquitur
&
haec,
cum
aqua,
vel
sine
aqua
igni
prouido
&
lento
ne
inflammetur,
fitque
pix.
Tertius
modus
est
peculiaris
flori
resinae,
seu
puriori
concretioni,
quae
seorsim
abraditur,
&
cum
mul¬
ta
hastula
tenui
breuique
conciditur
ad
cribrum
minuta,
vt
loquitur,
quae
verba
difficilia
sunt
intelle¬
ctu.
Solet
sudor
concrescere
purus
absque
vulnere
&
ramis
adhaerere.
Videtur
Plinius
velle
cum
illis
caedi,
&
per
cribrum
repurgari,
vt
ab
ipsis
hastulis
tusis
comminutisque
secedat:
Deinde
adiecta
aqua
coqui
in
mas¬
sas,
vt
sic
eliquatione
non
indigeat.
Et
tantùm
quidem
de
pice,
Cum
inspissationis
mentionem
faciant,
vt
ex
resina
pix
coalescat,
non
omittendum
olei
compen¬
dium
est,
quo
modo
potest
etiam
ex
petroleo
nigro,
dum
cortinis
spissatur,
purùm
oleum
excipi.
Id
per
vellera
expansa
super
abeno
fieri,
pridem
annotatum
est
à
multis:
Et
Euonymus
exhibuit
administra¬
tionis
typum,
quanquam
aquae
potabilis
ex
sordidis
lacunis
extrahendae
consilio.
Quilibet
fingat
suo
iudicio
optima.
Nobis
non
aliena
haec
dispositio
videtur.
Fornacem
extruimus
ad
instar
balnei:
Ei
impositum
ahe¬
num
est.
Cum
resina,
vel
pice
liquida
vel
bitumine
Ambitus
canalem
habet.
Margini
inter
canalem
&
oras
interiores
furni
impositae
furcillae
colligantur
in
vertice,
itaque
disponuntur,
vt
testudo,
vel
cameratus
fornix
repraesentetur.
Furcillae
vestiun¬
tur
foris
velleribus
densis
relicto
saltem
ad
inspiciendum
fora¬
mine,
quod
&
ipsum
claudi
potest.
Dum
itaque
lento
igni
cau¬
te
coquitur
pix,
vel
bitumen
liquidum,
halitus
excipitur
velle¬
ribus,
quae
saturata,
si
stillant,
in
canalem
deponunt
sudorem,
qui
inclinata
nonnihil
fornace
decurrit
in
excipulum.
Quod
relinquitur,
expressione
separatur.
Sic
obiter
fieri
pisselaeum
&
flos
bituminis
potest.
Ingeniosior
ratio
etiam
ex
inspissatis
olea¬
eliciendi,
in
essentiis
Chymicis
recensetur.
Et
hactenus
par¬
erga.
CAP.
XXXII.
De
Athannore.
Apud
Bulcasem
lib.
2.
vbi
de
aceto
stillatitio
agit,
vox
Athanoris
fornacem
Chymicam
indiscretim
si¬
agnificat.
Qui
in
arcano
lapidis
versantur,
eam
peculiariter
accommodarunt
furno
suo,
in
quo
hydrargy¬
rum
praparatum
in
lac
virginis
conuertunt,
seu
soluunt,
coagulant
&
perficiendo
exaltant.
Hic
arcanorum
furnus,
seu
fornax
Hermetis
&
philosophorum
(magnificis
enim
&
in
admirationem
rapientibus
auditores
delectantur
vo¬
cabulis,
Pp
4
image90