413
image 92
167
De sceuastica artis.
structura, estque mobilis, & potest continua ex ferro fieri, proque quantitate materia maior, mior. A¬
liqui secum peregrinari quoque voluerunt in aliquo Rhedae secessu, quomodo monetarum adulterina¬
rum conflatores in itinere suos circumuehunt focos & conflatoria caeteramque supellectilem. No¬
ster Chymicus non erit hirundo vaga & fraudum captator. Itaque etiam fixam construere poterit. Sed
audiamus etiam & contemplemur alios modos.
Alia species Athannoris, cylindrodes quidem, & V¬
ranisco tecta, sed cuius pedamentum vsque ad focum po¬
test fieri, forma quadrata, vel angulosa alia. A. Cinera
rii spacium cum suo ostiolo. B. focus item cum ostiolo.
His parata sunto sua obturatoria & valuae. C. eminens
murulus super foco cum foraminib. graduatoriis, seu
ventilabris, quę obstrui solent conis, ex luto, & aperiri,
cum res postulat. D. Sedes est pauimenti, seu tabulae fi¬
ctilis aut ferreae, quae diuidit focum & Ergasterium. In
eius medio foramen fingitur quarti gradus. Cum v. cę¬
teros requirimus, peculiares tubi excogitati sunt, qui
isti foramini appositi suos gradus ministrant. Eorum
figura & rudimentum adiectum est lateri fornacis litera.
L. sed elementum E ergasterium monstrat, quod lit. F di¬
uiditur. Ibi trabes ferreae locatae sustinent patellam cum
tripode & caeteris. Fundus patellae pertusus foramini¬
bus est, vt directus in eum calor penetrare possit. Eum
fundum ambit fistula seu tunica ferrea, in qua est tri¬
pos cum catino, qui continet vitrum. Aliquando tamen
non est opus tali structura: Sed catinus cinerarius tripodi locato in patina perforata omne explet offi¬
cium. I tunica ferrea super patina, cui subiecti bacilli. K. phiala hermetice clausa. M. Catinus Cinereus
N. eius operculum, O. tripes, P. cymbium vel schapha Hermetis, qua aliqui vtuntur pro phiala seu ge¬
tanio. Constat duplici calice mutuo adaptato, ita vt medius habeat foramen. Sed ad alia:
lodocus Greuerus presbyter vult fornacem Athannorem eundem ferme esse cum sublimatorio
in quo argentum viuum sublimari consueuit, nisi quod Athannori imponatur capella (catinus) cum
cineribus, vel arena; in qua collocatur Bocia vitrea (cymbium, vel geranium Phiol) cum materia, &
desuper clauditur alia capella vacua (concha concaua) ne ventus vel aër tangat vitrum. Ita ille. De subli¬
mationis furno videbimus suo loco. Notat a illas formas concamerato operculo tectas, quas iam reprae¬
sentauimus. In secretis nostris talis extat deseriptio: "Inter focum & ergasterium" (paulo supra ostiolum py¬
riaterii) "fictile locetur pauimentum, quod vndique attingat fornacis latera, crassum digitum. Id in medio pertundatur
foramine octauam cubiti seu vlnae partem amplo (fere nummi Vallensis modo.) Sint & praesto circuli ex argilla grada¬
torij, quibus foramini impositis calor subministretur pro operis ratione. Exaduersum desuper imminet foramini fundus
vitri & recta accipit ascendentem ex foco spiritum calidum, sed non nude. Nam tripodi catinus cinerarius incumbit, vi¬
trumque amplectitur, & suo ambitu claudit sepultum cineribus. Hi dense stipantur, & inter fundum vitri catinique inter¬
cedunt duorum digitorum altitudine. Fornax vranisco seu concamerato operculo, dimidij ve globi segmento clauditur,
habetque regulam nummi semuncialis amplitudine, in cacumen fastigiatam, cui operculum insertum est. In hujus verò
vertice foramen est ciceris instar, aut tantum vt culmum pennae seu calami scriptorij colem admittat ad explorandum
caloris gradum, atque etiam regendum balnei calorem. Et ideo non est simpless foramen, sed duplex: primum in ipso tubo,
secundum in operculo. Catinus quoque ipse instratus suo operculo est, nempe concha fagina, qua exacte claudatur, praeser¬
tim in principio. Ignis fouetur arena & ligno tiliae." Sed plura de haec scribere, religio est, & intelliguntut plae¬
raque ex superioribus picturis. Quidam vetustus autor hoc habet: "Furni figura teres esto. Ponatur substractio di¬
midium pedem alta, cùm ostiolo. Foci hic est locus ad succendendos carbones. Focus tegatur lamina ferrea non contigua
lateribus, sed nonnihil abscedens. Itaque inniti debet quatuor fulcris ex lateribus fornaculae prodeuntibus. In medio esto per¬
tusa ad regendum calorem. Surgant inde latera aequaliter circinata, & post sex digitos collocentur trabes cum lamina,
cui insistat tripus altus duos digitos. Tripodi imponatur pantina intus tribus dentibus seu fulcris instructa, quae sustineani
vitrum obsignatum hermetice, vndique cineribus aggestis. Claudatur hemispherio, seu dimidio globo, ad expressam effigiem
oui physici a Rupescissa repraesentati (nam patinae seu concha eius inferior pars est.) Tandem tota fornax testudine operi¬
tur." Sis ille. Aliqui balneum fimo iunctum in Athannore volunt. Sed mystica hęc locutio est, quo modò
& Teruisanus senem balneo lauat soluitque, quia non tantùm lacte virgineo & menstruo hermetico per¬
luitur, nutritur, soluitur, sed & calore balnei simique, qui est putrefactorius & solutorius fouetur. Vin &
Gallum quendam auscultare? "Locus fornacis", inquit, "erit Camera secreta, ne ventus, aër, & pluuia magisterium de¬
prauent. Non sit nimis amplus, sed mediocris. Sit in eo etiam fenestra super furno (imminens in fornacem ad immitten¬
dum directe lumen quo operis progressum contemplemur, & perspicuum sit, cùm imponimus materiam, furnumque clau¬
dimus aut adornamus) vt cùm necesse est, queas videre actiones, & colores in opere apparentes. Inferior pars quàdrata
sit, vnum pedem alta. Ponatur craticula ferrea rotunda in medio. A foco quatuor spiracula decussatim fingantur, vt ad
craticulam desinant. In vno angulo, fornacis ponatur tubus, seu canalis pro carbonibus in craticulam deuehendis, vt in
pigro Henrico. Alitudo ejus quinque pedes plus minus pro forma furni. In circuitu craticulae disponantur quatuor capellae
terreae, & in medio vna similis, sed eleuata in aërem. Nam priores quatuor sunt in pauimento, ad formam alembicorum.
Orificium furni sit è regione foraminis quo tubus ingruit. Sint & instrumenta mundatoria craticulae, quibus cineres de¬
moueantur, (pyragrae, rutabula, ventilabra.)" Haec istè. Quid sibi velint istae quinque capellae seu catini, di¬
uinet, qui potest. Verba vero fors expresserimus sequenti pictura:
ln i¬