413
Lib. 2. artis
Chym. ca. 3.
image 93
168
Comment. Alchem. Part. I. Lib. I.
In ista Athannoris diuersitate, quaesiuerit aliquis sartean, quae nam probabilior, commodiorque
ad magisterium sit dispositio. Considerandum illi primum proponimus magistri ingenium, peritiam
vigilantiam, quibus praesidiis facile est ad vsum conuenientem accommodare instrumentum istud ex¬
ternum. Rite comparatum debet esse agens internum in materia, & deinde calor operis moderator a¬
ctuumque expressor & prouocator externus, qui cum aliqua capsa indigeat, certoque regimine, pro¬
huius modo efformanda fornax est. Sed & simul externae circumstantiae non negligantur. Quocitca si
ista forma ameliae recte concinnata fuerit, non erit in postremis. Ita & Dornaeus suae acedię tripodem ar¬
canorum adytumque mysticum adiunxit. Nam calor administrari secure & ad libitum potest, vt inte¬
rim artifex etiam sui non obliscatur. Si placet imitare tricaminam acediam & vnam fornaculam assigna
primo ignis gradui: alteram secundo, tertiam tertio. In prima putrefacies & solues: in secunda coagula¬
bis, in tertia figes. Quod si omnino contenderis, vt aduersarius quidam noster, in vna fornace totum o¬
peris processum perfici, delectare sane ista tua pertinacia, & constiue tibi sublimatorium furnum ad
exemplum Geberiani. In hoc vbi sublimando praeparaueris lapidem, solue eundem, sed interna dispo¬
sitione mutata in putrefactoriam cameram, qualis balnei vel fimi est. Hoc quoque absoluto, infer cati¬
nos cinerum, & tandem arenae, gradusque ignis ex arte procura: Et sic obtinebis vnius fornacis, sed ca¬
tinis ignisque gradibus mutatis, & adiecto operimento votum. Vide tamen, ne tibi opus sit claue & men¬
struo Lulliano per crebras destillationes circulationesque parato, & an non hoc sit Galli istius consiliu¬
de quinque capellis. Neque enim simul omnes locum habent in Ergasterio, sed altera alteri submiti¬
potest, in praeparando nimirum humiliore situ: sed in decoquendo perficiendoque altiore & aëreo. Au¬
gusto Alueldo placuit fornax, quae à pedamento erecta sit duos pedes, cylindri forma. In hoc foco pru¬
narum ignem Ellychnii calore accendit, attenditque vt capacitas iusta sit intra craticulam & catinum
ne hic ab igni tangatur. Foco imponit laminam circularem quatuor foraminibus pertusam non in me¬
dio, sed in ambitu, vt transeat halitus à foco. Inde ponit catinum cum arena vel cinere, in quo vas mate¬
riae latet. Catinus operculo tegitur commissuras luto diligenter obruendo. Ita vero ponitur, vt circun¬
detur calore quatuor foraminum sitque in medio eorum. Hinc capsa induit haec vasa, & sic ergasterium
constituit calore intus coërcito. Est autem illa capsa testudinata in summo, sed foramine relicto, tan¬
quam tubo inuerso, cui imponitur concha alia in vertice pertusa, vt fumus inde secedat. Vult nimirum
& hic in Athannore debere esse conisterium, focum, ergasterium & Vraniscum: sed à caeteris dissen¬
tit quatuor foraminibus in ambitu pauimenti quod est inter catinum & focum faciendis. Nescimus,
an hoc modo velit sua verba accipi etiam Gallus iste, de quo ante, dum ponit quatuor spiracula ad fo¬
cum decussato situ.
CAP. XXXIII.
De structura recta plurium fornacum coniunctarum, vel etiam
potestate plurium operum in vna.
Vxuriant nonnunquam inuentionum singularitate varietateque ingenia, nulla rei cogente neces¬
sitate: Nonnunquam penuria, aut parcitas compendia quaerit, nec animaduertit non semper vna
fidelia duos dealbari posse parietes, nec fieri recte omnino, quae plura simul vni curae ignique commit¬
tuntur. Praeclarus artifex nec prodigus est, nec parcus impensarum. Sua suis exequitur instrumentis,
Suis coquit perficitque seorsim fornaeibus, quanquam videt & carbonibus & spacio id constaturum
vberiore, vel etiam tempore requirere prolixiora. Veruntamen si cui libet multa vno labore tractare,
vnoque igni, is autorem habet Dornaeum, qui eodem tempore, iisdem prunis, cura eadem & loco an¬
gusto dispositione recta, non per acediae compositionem, destillari posse docet tripliciter, per ascen¬
sum nimirum balneo, cinêre, arena: per inclinationem vase retorto, & descensionem. Nec difficile fue¬
rat laxata fornace ampliatisque vasis in libero loco destillare simul stufa sicca, balneo mersorio, balneo
rorido, cineribus arena, & sic πάντα ἐπὶ καὶ περὶ πάντων aggredi, ingentemque simul deuorare bolum,
quem vix Vulcanus recte concoxerit. Talem autem pingit structuram:
Erigit