413
image 107
image 108
178
Comment. Alchem. Part. I. Lib. I.
tudo. Ad numerum secundi mobilis septem orbibus aptantur orbes; aut addito quoque primo
mobili, nouem vel decem. Vltimus solidatur muria. Rimae quoque farciuntur, & firmantur saebo,
cera, resina aliqua &c. Nonnunquam cum dimidia crassities est, interponitur charta. Aliquando
pannis papyroquè, pulte inductis commissuras tegimus, aut proxime vitrum linteis muria vel lixiuio
madidis circundamus: postea lutum addimus. Sed haec non in omnibus locum habent. Quibus im¬
ponendum operculum est, in illorum collo margo limbusque efformatur, seu ante, seu post adaptio¬
nem. Nihil enim refert.
Lutum salsum facile a¬
uellitur vaporibus, vel a¬
quis calidis immersum,
Quoddam coaluit cum vi¬
tro, aut lapidea ampullas
Si linteum, aut charta in¬
tercessit, vel vnguen len¬
tum in non validis igni¬
bus, non est operosa reuul¬
sio. Plaeraque est cum iactura vasis vitrei. Neque enim hoc acri materia, & violenta flamma exagi¬
tatum resistere deinceps potest ignibus; & denuo in opus venire. Sed & capita mortua non semper
illaeso vase eximi possunt. Vasa fistulata rostrataque non semper ad artificis arbitrium fiunt, vti & ori¬
ficia caeterorum. Ne ergo haereat opus deficiente vitraria, (nam de metallicis & lapideis alia est ratio)
Vulcanus adeundus: focus pertusus, aut olla instruenda, in qua prunis sensim admotis collum, aut can¬
na rubescat mollescatque, quo facto dilatari, cogi, torqueri, corrigi potest ad libitum. Sed cauendus fri¬
gidi affluxus, & praematura festinatio. Si angustius est orificium acutiusque, quomodo in vitrariis con¬
flantur cucurbitae rectae, molestusque est dilatationis labor, praefringitur pars, idque varia industria,
Apud Vlstadium id peragitur filis sulphuratis seno vel septeno ambitu circumductis, incensisque, cir¬
culo. Ita incalescit descriptus prius smiride locus, cumque adhuc feruet, frigida gutta immissa, vel for¬
cipe prehensum orificium facile dissilit & sequitur. Alia ratio est per circulos aeneos aut ferreos, qui¬
bus candefactis collum, qua abscindendum est, stringitur vt feruefiat, & gutta frigida disrumpatur,
Proponuntur istorum formae variae, angustae, amplae pro vitrorum varietate. Sed & fieri potest vna,
forcipis instar declinantibus à se mutuo dentibus, nec mordentibus: alia hiante circulo, qui queat ex¬
pandi ampliarique, vel coarctari.
Aliquando cum in vicinia
est fenestrarius, huius vti¬
mur opera, aut ipsi forcipu¬
lis dentatis praemordemus,
radimùsque extremitates, do¬
nec placeat amplitudo; tan¬
dem margines exasperatas
aequantes lima. Sed vitanda
oscitantia est, & praecipitatio cùm iracundia, ne limitem praesignatùm exuperet fractura, totumque
pereat vitrum.
Alicubi pertusurus vitra, & foramen facturus, quin & tubulum immissurus, iuncturusque fi¬
stulas vtere, arte hermetica. Arma vitrum luto excepto ambitu, qua foramen fieri debet. Adde pru¬
nas, donec molescat. Tunc intrude spiculum ferreum candefactum, & amplia foramen pro libitu.
Sin iungere fistulas, vel tubulum inserere placet: labra labris compone, & asperge fluxum vitrarium,
seu puluerem, qui sua liquatione & ignitione acrimoniaque etiam vitrum fluere faciat. Ita dextre co¬
aptata orificia iungentur. Sicubi hiatus relictus est, ferrumine illum obstrue. Aliquando etiam glu¬
tine commissurae ferruminantur, perinde, vt fragmenta lapidum integrantur. Sed si quis exercitatus
est in illo genere, laudabilius iungit. Excogitandus autem focus est pro rei aptitudine. Congruit hoc
artificium ferè cum hermetice stringendi industria, qua fistularum orificia & labra continuamus. Id
fit dupliciter: compressu vel obturatu. Compressio sic peragitur: Foco descensorio subiectum vi¬
trum emineat per medium foramen ea parte, qua est comprimendum: Admoueantur prunae circu¬
lariter per gradus, paulatim propius aggerendo, donec vitrum calori assuescat, iamque incipiat molle¬
scere, & inclinari. Tunc praesto sit forceps ignitus tenui luto perlitus dentes, qui debent esse recti
seu extensi. His correptum iam mollefactum collùm comprimitur, & reclinatur, vel etiam torquetur,
Cauendum; ne quid per focum hiantem delabatur in vitrum. Quocirca qua eminet collum, farcitur
lutò foramen; vel etiam vitrum loricatur, relictò nudo collo. Si dentes forcipis non inducti sunt me¬
dicamine pultaceo, coalescunt plaerumque cum vitro, & difficulter auelluntur, pereunte, vt plurimum
oleo & opera cum vitro. Vt autem sensim aggestae sunt prunae, ita vicissim paulatim detrahantur, ne
rumpatur vitrum. Aliqui fornaculam ventosam à latere perforant, ibique inserunt collum; desuper
immisso forcipe. Nos ita adornauimus ollam sictilem. Potest & catinus à latere excisus, vel circulus
eidem negotio inseruire. Quando torquendum collum est, ab vno ollae latere inserendum id est, ab
altero oppositò forceps adaptandus. Fundus luto crasso obducitur. Prunae administrantur desuper,
nec opus est folle. Nam per se gliscunt prunae, & suspirando excitantur per aerem subeuntem per
foramina. Itaque olla talis, vel catinus, vel circulus longè commodior est; quam focus descensorius.
Sed ponantur Icones.
A. focus