413
image 109
179
De sceuastica artis.
A. focus descensorius capsa circunda¬
tus cum fenestra laterali, & testudine
suffurnali. Forceps desuper inditur vt
inter prunas excandescant eius dentes.
Vitrum per cameram inseritur, vt attin¬
gat fenestram eius altitudo, qua est com¬
primendum. Locus insertionis farcitur
luto. Prunae apponuntur. Cum incan¬
duit ferrum & vitri collum, per fene¬
stram inserto illo hoc comprimitur, vni¬
turque. B Focus descensorius nudus, sed in medio habens foueam pertusam, catini metallicorum in¬
star: Et est eiusdem vsus. C olla super foco ad torturas collorum aptior. Idem praestat & catinus. D lo¬
co huius ferreum circulum licet vsurpare ad stricturam tortilem, vel planam pro arbitratu.
Secunda ratio signaturae hermeticae tam fistulis, quam aliis orificiis, modo non nimis sint ampla
(quanquam & haec ita queant solidari adaptatis tabulis vitreis) communis est, fitque per conum vitreum
respondentem foraminis amplitudini. Accommodandum vitri collum est foco plano descensorio.
B ita vt per foramen prospiciat, maneatque stabiliter firmato vitro suis fulcris, & argilla cretaue munito.
Deinde indendum operculum vitreum capitatum, ne delabatur. Postea aspergendus puluis fusorius,
qualis est, qui constat ex Borace aurifabrorum, vitro Veneto & felle seu recrementis vitri: vel etiam
atramento albo, sale nitri & vitro purò etc. omnibus in exactum puluerem comminutis contritisque cir¬
cumponatur ista mistura crassitie calami straminei. Deinceps prunae in circulum dispositae accendan¬
tur, admoueanturque paulatim proprius, donec ex vicinia caloris excandescant vitri labra cum obtu¬
ratorio, & extremitates vi pulueris cogantur colliquescere. Et potes tunc ferrea spatha candefacta
coarctare iungereque seu linere oras, vt eo melius cohaereant. Cum voti compos es factus, iamque
conus minitatur consessum & inclinationem, catinum oblongum candefactum inuersumque impone¬
vt sub eo vitrum paulatim refrigescat absque ruptura. Tunc prunae amouetur, relinquiturque opus,
donec eximi queat. Ita quaelibet vasa, ampullas, phiolas, alembicos etc. potes obstruere. Cucurbitas
ampliores difficilius lamina sic iunxeris, nisi forte curaueris tibi massam vitream spissiorem ad modum
coni obturatorii conflari. Nam periculum est ne tabellae diffluant, & diffiliant. Consultius fuerit tunc
allinere glutinum saxorum, quod rasa prius & exasperata labra duricia lapidea iungit firmatque. Et sic
interdum autores sumus, vt nobilium oleorum aquarumque receptacula muniantur, sed plaerumque
surdis narratur fabula. Neque enim recedunt pharmacopolae à legibus antiquae & inolitae inertiae, sicut
nec fenestrarii senes dediscere possunt consuetum modum; licet millies meliorem proponas. Sed de
his supra quoque sermo est habitus. Vasorum metallicorum iuncturae ferruminantur per fluxus, ad¬
iecta eiusdem metalli scobe, perinde vt aurifabri solent. Aliqua iunguntur etiam plumbo candido,
vel nigro; vel stanno. De his sua est praeceptio inter magisteria Chymica. Caeterum huius loci sunt
admonitiones, & cautelae à Cardano repetitae "in decimo variorum de destillationibus", vbi iubet cauere, ne
acria destillentur in locis foecundarum arborum: corrumpuntur enim eorum spiritibus flores, vti &
vinearum: De hydrargyri fumis quoque admonitio non est inutilis, praesertim si sublimatum tractatur,
ex quo cum ille pharmacopola Venetus suum fecisset lapidem, negligentiae poenas dedit, vitae miserae
emancipatus. Cauendae & rupturae feruente opere. Vidit Cardanus Galeazium Rubeum notis com¬
punctum Chymicis ex imprudentia: sed ita lasciuientes, superbientesque discipulos interdum docent
destillare concluso sale ammonio vel petraeo incorrecto magistri. Est & circumspectio in operum re¬
clusione, qua fere enectum exanimatumque astu Paracelsi scribit Oporinus: Et eiusmodi insidiae tenduntur
etiam curiosis, nimisque gulosis & deliciarum assectatoribus. Itaque qui furtim explorare operas sa¬
tagit, damno suo intactas relinquere discit, sicut ille sacchari liguritor vnguendum deglutiendo pro si¬
rupo Cautius Cupedias affectare docebatur.
Quomodo repurganda sint vasa supra diximus. Lato amploque collo, qui sunt, aut sectilia, facile
emundantur. Sicubi capita mortua ex solubilibus constant, aquae feruentis ministerio vtimur. Ita dra¬
conini ductus eluuntur aqua bacillo stuppa vel linteolo praefixo euerruntur perfricanturque, fere, vt sclo¬
petos solent repurgare milites, donec aqua transiens clara exeat. Id fieri solet propter oleorum reliquias
& ramenta, quin & croco calceque in metallis per acres spiritus provocato. Alias turbantur olea suc¬
cedentia. Quae vasa terrea seu post opus primum, seu alias etiam ab officina recentia transmittunt hu¬
morem, intus perluuntur tenui cera, vti & alembici terrei; foris saebo bubulo. Debent autem prius
in furno incalescere; deinde infusa cera agitari; superfluum effundi: postea foris illini saebo,
atque iterum in furnum inferri, vt impleantur meatus.
Ita coercetur humor.
FINIS LIBRI I.
D. O. M. A.