181
De
Pyrotechnia
&
affinibus
sciet
materias
lectissimas
ab
eo
peti,
quaeque
naturae
primum
robore,
postea
coelestium
fauore
quam
absolutissimae
euaserint,
&
tota
sui
natura
perfectae,
quantum
eius
rei
fieri
potest,
prodierint.
Quid
de
radiorum
solarium
subsidio
dicam?
Quid
de
lunarium?
An
non
illi
inseruiunt
destillationi¬
bus,
exaltationibus,
separationibus
&
huiusmodi?
An
non
hi
putrefactionibus
successus
possunt
largiri
commodos?
Verum
cum
ista
ponamus,
nec
negemus
etiam
aliquid
occultius
ad
inferiora
à
coelestibus
peruenire;
id
tamen
homini
incomprehensibile
esse
plurima
conuincunt
documenta.
Varie
mouen
tur
in
coelo
astra,
seque
aspiciunt
mutuo
rectè,
oblique;
procedunt,
retrocedunt,
decli¬
nant,
iunguntur:
iam
vicina
in
nos
dirigunt
radios,
iam
remotius
contra
nos
aliquid
iaculantur.
Tur¬
bant
aerem
efficaciter
eundemque
iterum
in
tranquillo
&
sereno
ponunt,
Sed
non
sola
in
medium
mundum
acceperunt
vires.
Immittit
interdum
Deus
angelos
gladiis
pestilentiae,
caritatis
annonae,
bellorum
&c.
accinctos,
idque
praeter
omne
siderum
institutum,
quod
patet
ex
remotione
caussae
2.
Reg.
24.
4.
Reg.
6.
&
19.
Dan.
3.
&
10.
etc.
Aliquando
sua
vi
mare
commouetur
&
aer,
vnde,
coelo
saepenumero
tranquillo
&
sereno,
omniaque
policente
tuta,
subeunt
tempestates,
&
subtexuntur
paruae
nubeculae
in
summo
aere
nubibus
ex
terra
marique
emergentibus,
sicut
&
venti
plures
non
coelo
veniunt,
sed
ex
voraginibus
terrarum
&
maris,
praeter
omne
meritum
siderum,
quin
sole
toto¬
que
coelo
in
istis
turbis
dissipandis
omnes
radios
viresque
consumente
frustra.
Mare
certe
commo¬
tum
immittit
aquas,
halitusque
per
cuniculos
&
cauernas
terrae;
vnde
aquae
&
nebulae
repentinae?
contrario
vero
motu
aut
tranquillitate
vicissim
oboriuntur
dispositiones
contrariae.
Ex
terrae
spira¬
culis
sole
flagrante
nos
frigora
rigere
faciunt:
ex
Charoneis
antris,
Vesuuiique,
Chymaerae,
Aetnae
etc.
incendiis
aerem
inficiunt
pestes,
saepeque
μιασματα
contagione,
&
proflatu
in
longissimos
immit¬
tunt
tractus,
phoebo
nequicquam
in
coelo
sagittas
suas
in
pythones
serpentes
eiaculante.
Taceo
cae¬
teras
effectuum
circa
nos
πρφασεις.
Sidera,
nisi
disposita
sit
materia
patiens,
nil
memorabile
procu¬
tant.
Sunt
enim
actus
agentium
in
disposito
patiente:
Et
si
quid
agunt,
id
tamen
in
mobili
incon¬
stanteque
subiecto
non
est
stabile,
nec
impressionem
diu
relinquit,
sicut
videre
est
sub
Zona
torrida,
vbi
aestuantissimi
dies
permutantur
frigidis
noctibus;
quo
dementiores
sunt
astrologi,
qui
aspecti¬
bus
&
Ecclipsibus
non
tunc
cum
sunt
actu
vires
asscribunt,
sed
cum
pridem
enanuerunt,
&
mille
variationes
caeli
&
elementorum
&
voluntatis
humanae,
Deique
&
angelorum
actiones
interuene¬
runt,
quique
vaticinando
subinde
magis
magisque
in
fabulam
vulgi
vertuntur:
&
nihil
veri
pro¬
ferunt,
nisi
immotae
naturae
leges
id
etiam
indoctis
persuaserint,
aut
forte
euenerit,
quorum
praesagia
saepe
etiam
in
sacris
ariolorum,
chaldaeorum,
magorum
nomine
damnantur,
&
vanitatis
arguun¬
tur.
Nil
valent
istorum
rationes
sub
Zonis
intemperatis;
nil
in
mari:
nihil
in
India,
Aegypto,
Cy¬
pro
etc.
Iam
audimus
tempora
ingressuum
solis
in
quatuor
cardinalia
puncta
exacti
haberi
non
pos¬
se:
nec
horas
&
minuta
esse
certa,
nec
constare
ex
Ephemeridibus
&
tabulis
motuum
resolutis:
Et
tamen
contendunt
omnibus
viribus,
in
vno
puncto
maxima
rerum
momenta
versari,
adeo
vt
Esau
&
lacob
ob
exile
discrimen
natiuitatis
contrarias
sortiti
sint
affectiones.
Si
maxima
vis
est
solis,
vt¬
pote
qui
traditur
caeteris
stellis
lumen,
&
proculdubio
cum
hoc
etiam
vires
aliquas
conferre,
nec
certa
est
eius
cum
punctis
cardinalibus
coitio,
quid
de
caeteris
sperandum?
Quotus
quisque
Ca¬
lendarum
scriptor
est,
qui
non
saepissimè
mentiatur
in
manifestis,
ita
vt
rusticis
in
ea
re
maior
sit
fi¬
des.
Quid
de
occultis
sentiendum?
Nouiluniorum
puncta
certa
esse
scribunt.
Cur
non
&
caetera¬
rum
phasium?
Atqui
in
his
quoque
inuenimus,
qui
sub
eodem
climate
&
eadem
poli
eleuatione
aliquot
punctis,
ne
dicamus
horis
dissentiant.
Cum
vana
persuasio
subieeit
aspectum
hunc
illum
esse,
quem
quidem
non
ipsi
computant,
sed
ex
aliorum
laboribus,
vt
ignaui
fuci
suffurantur,
iam
ex
superis
&
inferis
coaceruantur
res
gestae,
omniaque
facta
ad
illos
regeruntur
siue
homogenea,
siue
heterogenea.
Quid
ni
enim?
Stellae
in
coelo
tantum
agunt.
Speciales
actiones
quaecunque
sint,
siue
confor¬
mes
actioni
earum,
siue
contrariae,
simpliciter
illis
subiiciuntur.
Par
vanitas
est
promittere
diuina¬
tiones
ad
hunc
illumue
eleuationis
gradum,
&
tamen
ab
antipodibus
nostris
in
nostros
vertices
Ec¬
clepsium
effecta
inducere.
Non
defuerunt,
qui
natiuitatem
Saluatoris,
totumque
redemtionis
cursum,
&
Ecclesiae
principia,
incrementa,
decrementa,
quin
&
superstitiones
&
Idolomanias
de¬
mumque
vltimi
iudicii
horam
ex
coeli
cursu
supputare
non
erubuerunt.
Reprehendit
Cardanus
priscos
astrologos,
eosque
etiam
nebulones
&
mendaces
alicubi
vocat,
ipse
mendacissimus
omni¬
um.
Atqui
huius
regulae
illinuntur
diariis.
Non
ita
pridem
quidam
molitor
totam
astronomiam
accusabat
errorum,
&
deprauationis,
tantasque
prae
se
ferabat
correctiones,
vt
horrorem
terro¬
remque
incussurae
essent
caeteris
astrologis,
qui
etiam
pontificem
cum
suo
Calendario
salse
irride¬
bat.
Haec
inter
se
professores
ipsi
agitant.
Quid
nos
statuere
par
est?
Scimus
quosdam
Chymiae
deditos
parùm
à
magis
distare,
&
vt
ille
impius
Paracelsus
ex
siderum
motu
&
constellationibus
magica
specula,
gemmas,
globos
multaque
similia
ad
futuros
euentus
explorandos,
morborumque
momenta
vaticinanda
concinnare.
Sed
fatuitas
tam
latè
se
extendit,
vt
nec
à
Chymia
abesse
queat,
estque
in
nobilissimis
artibus
eius
conatus
maior,
quandoquidem
ad
nobilia
maxime
aspirant
ho¬
mines,
sique
non
possunt
genuinos
in
illis
fructus
assequi,
adulterinos
foetus
introducunt.
Nos
astris
suas
vires
relinquimus;
sed
tum
singulares
directiones,
effectusque
&
dispositiones
in
pluri¬
mis
sint
incerta,
&
incomprehensibilia
homini,
iubemus
Chymicum
contentum
esse
certis,
&
haec
venari
solicitè.
Non
erit
huic
inconsultum
solem
&
lunam,
quae
luminaria
annum
men¬
sesque
gubernant,
diligenter
obseruare,
notareque
constitutiones
hyemis,
veris,
aestatis,
au¬
tumni
&
euenientium
siue
à
superioribus,
siue
inferioribus,
siue
aliis
caussis
tempestatum
conditiones
&
effecta.
Sat
auspicata
habuerit
illud
sidera,
quod
sat
feliciter
&
efficaciter
est
ena¬