191
De
Pyrotechnia
&
affinibus.
etiam
purgantibus
medicamentis:
hinc
aliquid
expectare
potest.
Ita
ad
se
trahit
magnes
ferri
scobem
ex
ramentis
&
sabulo
eluto:
Ita
hydrargyrus
assumit
aurum,
in
calidis
amalgamatis
(alii
dicunt
ab
auro
trahi,
vti
à
caeteris
metallis
si
calor
interueniat,
&
cutem
detergens
liquor
acris
vel
alia
medicina.)
Sed
fiunt
haec
nonnunquam
etiam
sine
manifesto
calore,
quomodo
charyophylli
&
sericum
sitiens
ex
vase
in
medio
collocato
etiam
citra
contractùm
ex
distantia
omnem
humorem
exugunt:
Et
quomodo
fari¬
na
recens
à
mola
asperginem
pauimenti
sorbet
(solent
id
facere
molitores,
cum
pondus
addere
volunt
&
fraudare
dominum,)
item
hordeum,
triticumque
ex
hydropicorum
tumoribus
exugunt
liquorem.
Sane
ita
potest
institui
separationis
artificium
quoddam
&
similia.
Eleuatio
vero
plurimum
habet
in
tota
Chymia
momenti;
&
perficitur
subtus
adhibito
calore
mediante
resolutione
in
spiritus
leues
sursum¬
que
euolantes:
qui
tamen
aliquando
per
vim
etiam
in
latera
vel
deorsum
pelluntur.
Et
tantùm
quidem
de
caloris
effectis.
CAP.
VI.
De
voce
Ignis,
&
num
solum
sit
Chymici
instrumentum.
RVsticus
ille
apud
Virgilium
in
aliqua
beatitudinis
parte
ponit,
Quando
sese
ipsi
vltro
offert
suus
ignis
Amyntas:
Et
in
amatoriis
saepe
est
Venus
in
vinis,
ignis
in
igni,
vt
sic
amasius,
amor,
vinum
ignis
vocabulo
à
poëtis
aliquando
designentur,
quod
ipsorum
licentiae
non
est
inuidendum.
Apud
Aristote¬
lem
in
2.
de
sensu
odoratus
est
igneus
odorque
ignis
propter
halitus
calidos
siccos.
Platoni
vero
id
pręrogati¬
uae
habet
visus,
cuius
instrumento
ignem
includunt,
&
vulgus
inde
percussu
insilire
ignem
dicit,
qui
est
lucidus
spiritus;
imo
potius
affectio
&
fulgor
ex
instrumenti
parte
nitida,
qualis
ignis
est
&
in
squamis
piscium
fungis,
&
similib.
viscidis
laeuibusque
nec
non
albis,
quibus
calor
spirituosus
tribuitur
in
5.
de
Gen.
an.
6.
Vbi
&
plus
aëris,
quam
aquę
assignatur
calidis,
vt
&
in
doctrina
de
semine
albo
&
spumoso.
Vide¬
tur
ergo
ignis
vox
in
his
significare
spiritum
aëreum
calentem.
Vt
enim
est
in
3.
de
longa
&
breui
vita,
aër
ad
alia
ignis
est.
Platoni
vero
magis
est
spiritus
mundanae
animae,
&
animalis
in
homine
&
bestiis.
Poetae
quoque
antiquorum
Philosophorum
imitatione
ignes
vocant
astra,
&
putantur
lucem
intelligere,
cuius
similitudo
est
in
igni
flammeo.
Supra
indicatum
est
ita
aliquando
&
calorem
dici,
praesertim
si
intensus
sit
ad
gradum
igneum,
veluti
in
febricitantibus,
&
qui
igni
sacro
laborant.
Hęc
si
colligantur,
pręter
poeticas
metaphoras,
nomine
Philosophorum
indicant
ignem
modo
esse
sydera,
modo
lucem
in
illis,
modo
spiritum
sydereum
&
animalem
in
magno
paruoque
mundo:
aliquando
lumen
ex
luce
propagatum
(vtrumque
et¬
iam
flammulae
nomine
vocant,
vnde
spiritus
animalis
flamma
definitur
in
scholis
vulgaribus:)
interdum
aereme
non
raro
calorem.
Quod
si
ingrediaris
in
acroat
eria
Physica
&
Meteorologica,
non
tantum
audies
Anaxagoram
(i.
Meteor.
3.)
&
Timaeum
Platonicum
cum
aliis
priscis
aetherem
igni
eundem
facientes,
Pli¬
niumque
illis
astipulantem
(lib.
2.
6.
5.
vnde
stellę
ignes
aeterni
Poetis)
sed
&
Aristotelem
quartum
elemen¬
tum
(praeter
primum,
qui
est
mundus
superior
&
quinta
natura
2.
Meteor.
3.)
ex
consuetudine
ignem
vo¬
cantem,
qui
alias
nihil
dicitur
esse
aliud,
quam
spiritus
calidus
siccus,
Pliniana
voce,
qui
aerem
appellat
spiritum,
seu
pars
aeris
superior
astrorum
latione
calefacta,
quo
contendunt
&
ignes
in
imo
accensi
propter
spiritus
calidi
sicci
leuissimique
cognationem:
pręterea
alium
ignem,
cui
per
se
competat
id
nomen,
pro¬
sitentem,
qui
sit
excessus
calidi,
&
feruor
ignis,
&
hic
meteoricus
vocari
potest,
culus
natura
leuis
in
alto¬
suspensa
manet,
si
à
pabulo
pendeat,
cuius
amore
&
cognatione
creditur
in
mistis
retineri
indeque
sem¬
per
in
altum
tendere
alio
amore
&
desiderio
loci
proprii
vbi
sit
in
sua
forma,
perfectione
&
quiete.
Non¬
nunquam
&
Democritus
disputat
animam
esse
ignem
quendam
&
calorem,
in
I.
de
an.
tex,
20.
Hinc
igneus
in¬
tellectus,
qui
&
radius
scintillaque
veluti
à
lumine
coelesti
prodiens,
modificate
licet,
dicitur,
tametsi
il¬
le
de
suis
atomis
rotundae
figurae
garriat,
eaque
similiter
ignes
appellet.
Alias
&
artes
ignes
Promethei
vocantur
&
ignea
mobilitas
ad
effigies
formandas
apud
Plinium.
In
sacris
literis
Angeli,
apparent
ignis
specie:
Vti
&
spiritus
sanctus
in
Apostolis.
Paragraph
De
affectu
amoris
&
irae,
deque
calido
insito
&
simili¬
bus
ignis
vocabulo
aliquando
à
Philosophis
indicatis
plana
res
est.
Neque
enim
si
aliquando
visus
est
ignis
ex
draconum
exagitatorum
faucibus
&
oculis
emergere
aut
calor
feruens
exire,
statim
confunden¬
da
doctrinae
perspicuitas
est,
vt
neque
cum
ardent
phrenetici,
&
qui
aliis
febrib.
laborant.
Est
aliquid
in
istis
seu
vsib.
seu
abusionibus
Chymico
fiduciae.
Non
.nim
succensere
debent
illi,
qui
de
Aristotelsca
doctrina¬
plenis
buccis
gloriantur,
philosopho,
Chymico,
si
&
ipse
loquatur
suae
disciplinae
conuenienter,
vt
sit
obscuritas
inde
emergens
non
in
artifice,
sed
imperito
isto,
qui
se
alienum
ab
Alchymia,
sua
ruditate
im¬
portunitateque
demonstrat.
Deinde
cum
olea
sua,
aquas,
spiritus,
sales,
&
similia
ignes
vocat,
atque
etiam
id
vocabulum
essentiis
quintis
tribuit,
habet
sibi
pręlucentem
Platonem,
Democritum,
Anaxagoram,
Plinium,
Aristotelem
&
alios
priscos,
cum
quibus
vere
sentire
ipsum
non
pudet.
Insuper
inter
ignes
peripateticos
&
Academicos
inuenit
etiam
suum
instrumentum,
siue
Solis
radios
intelligas,
siue
ignem
meteoricum,
siue
calorem,
de
quo
supra.
Sed
videamus
quo
ęstimet
ille
suos
ignes,
&
quos
in
arte
professioneque
sua
agnoscat.
In
arte
Chymistica
Dornaei
tres
recensentur
ignes
instrumentales,
externus,
tribus
gradibus
di¬
stinctus,
violentus
&
internus,
qui
est
cuilibet
substantiae
proprius,
&
naturaliter
insitus.
Sed
&
violen¬
tus
externus
est.
Itaque
ad
duo
reuocatur
distributio.
Et
haec
quidem
populariter
disseruntur.
Alii
arti¬
ficialem,
&
naturalem
ponunt
intellectu
non
arduo.
Naturalis
enim
est,
quem
natura
per
se
exhibet,
sed
artificialis,
quem
artifex
ad
opus
perite
accommodat,
gradibusque
distinguit,
vt
non
faciat
opus
per¬
se
naturae
suae
vi,
sed
artis,
à
qua
gubernatur,
principio.
De
hoc
Autor
libelli
de
spiritu
cap.
5.
Vbi
diuersum
facit
pro
artium
vtentium
discrimine,
quod
tunc
sane
admitti
potest,
cum
facultas
artis
simul
intelligi¬
tur.
Hic
in
magisterio
Philosophorum
nouem
differentiis,
titulo
famaque
totidem
ignium
describitur,
de
quo
nos
suo
loco.
Sed
sciendum
est,
agnoscere
Chymicos,
non
tantùm
elementarem
ignem,
qui
Aristoteli
est
vel
pars
aëris
calida
sicca,
vel
feruor
caloris
&
siccitatis
atque
adeo
excessus
caliditatis
(2.
de
ortu
.c.
3.
tex.
21.
qui
tamen
locus
conferendus
est
cum
altero
in
meteorologicis,
vbi
inter
ignis
elemen¬
tum
&
feruorem
istum
meteoricum
discernebat)
eumque
gradibus
discernere,
&
mediis,
vt
cum
vocant
ignem
1.
De
color.
ea
neque
ignis
sunt
neque
species
ignis
licet
lumen
fa¬
ciant.
Ignis
exarsio
calidi,
&
sicci.