199
De
Pyrotechnia
&
affinibus.
est
quaestio
popularis.
Cibum
enim
coquas,
&
hypocaustum
calefacias
lignis
aut
stipula,
fortasse
parum
refert:
quanquam
propheta
deprecabatur
panis
per
stercus
humanum
coctionem,
Deo
permittente
ei
fimum
bubulum,
etiam
hunc
in
poenam:
nec
consentaneum
est
cibos
orientalium,
quos
fimo
camelo¬
rum
coquunt,
nihil
trahere
oleti,
perinde
vt
apud
nos
triclinia
sapiunt
materiam
pyriaterii,
vti
&
cami¬
ni,
cerdonumque
vaporaria
coriorum
segmentis
succensa
non
olent
Sabeam
messem:
Sed
experientia
do¬
cuit,
non
aeque
bene
omni
fomento
fieri
opera.
Aristot.
in
3.
de
Gen.
an.
1.
videri
ait
ignem
semper
formam
non
propriam
habere,
sed
in
alio
corpore,
quia
quod
ignitum
est,
aut
aër,
aut
fumus,
aut
terra
esse
videa¬
tur:
ex
quo
dicto
duplex
extructa
est
opinio,
ignem
accidens
esse,
aut
si
substantia
sit,
informari
principio
a¬
liquo
ex
materia
existente,
vt
sic
formam
suam
actumque
tunc
nanciscatur,
cum
res
ardens
ei
suppeditat
ma¬
terialem
partem.
Verùm
ille
non
affirmat
hoc,
&
potius
ignem
apud
lunam
quęrit,
estque
longe
generali¬
us
axioma,
quam
vt
Chymicę
informationi
conueniat.
Quis
nescit,
interdum
ardere
terras
&
terrea:
inter¬
dum
aërem:
nec
raro
fumus
in
caminis?
Imo
&
aquas
inflammari
notum
est,
vt
constat
de
incendiis
ma¬
ris,
quanquam
non
in
proprio
corpore
aqueo:
Ita
aquas
ardentes
facit
Chymicus
&
olea
inflammatilia.
Nec
quaeritur
ad
opus
artificiosum
tam
inconstans
materia,
sed
quę
regimini
artis
sit
subiecta.
In
2.
de
par.
an
2.
apposite
admodum
pro
Chymico
disserit
philosophus.
Quaedam
vult
esse
calida
per
assotiationem,
af¬
fectionemque
seu
passionem,
quale
quid
fortasse
sit
&
ignis
natura,
cuius
subiectum
vel
fumus,
vel
carbo
&
similia,
quorum
ille
calidus,
hic
cum
extinctus
est,
frigidus,
vti
&
oleum
&
taeda,
licet
alio
modo
tam
adusta,
quam
haec,
quae
celeriter
in
actum
ignis
mutari
possunt,
sint
calida.
Ignis
ergo
per
se
sui
semper
similis,
associa¬
tione
&
subiecto
fit
alius
atque
alius,
sicut
&
calor
in
ferro,
alius
est,
quam
is,
qui
in
aqua
est
feruente,
&
flam¬
ma:
&
rursus
alius
flammę
exiguae,
quam
magnae:
alius
lapidis
&
ferri,
quam
arundinis
vt
praeclare
tum
ibi,
tum
Sect.
3.
prob.
5.
philosophatur.
Ignis
nimarundinis
propter
materiae
imbecillitatem
infirmior
est,
quam
qui
à
ligno
praestatur,
de
qua
obseruatione
etiam
alii
monuerunt.
Macrobius
non
tantùm
materiae
den¬
sitatem,
raritatem,
robur,
imbecillitatem
&
similia
considerat,
sed
magis
qualitates
caeteras,
easque
acti¬
uas
quoque.
"Esse
in
igne
diuersissimas
qualitates,
nullam
secum
habentes
societatam
inquit,
rebus
manifestis
probatur.
Au¬
rifices
ad
formandum
aurum
nullo
nisi
de
paleis
vtuntur
igni,
quia
caeteri
ad
producendam
hanc
materiam
inhabiles
vi¬
dentur.
Medici
in
remediis
coquendis
magis
sarmentis,
quàm
ex
alio
ligno
igne
requirunt.
Qui
vitro
soluendo
firmande¬
que
curant
de
arbore
cui
Myricae
nomen
est,
igni
suo
escam
ministrant,
calor
de
lignis
oleae
cum
sit
corporibus
salutaris,
perniciosus
est
balneis,
&
ad
dissoluendas
juncturas
marmorum
efficaciter
noxius
est."
Haec
Macrobius.
Ita
Plinius
lib.
33.
c.
5.
"pineis
optime
lignis
aes
ferrumque
funditur:
sed
&
Aegyptia
papyro:
paleis
aurum."
Diligentior
nimirum
tunc
erat
ignium
ratio,
quàm
nostro
seculo,
quo
prunis
nullus
non
studet
pene
artifex,
nec
curant
Medici
sarmenta.
Indi
nonnihil
istius
disciplinae
retinent,
cum
persuasum
habent,
patinas
Magolicas
dictas
non
sulidari,
nisi
igni
genistae.
Salinatores
experiuntur
solida
ligna
salem
exhibere
firmiorem,
quam
stipu¬
las.
Non
erit
Chymicus
noster
imprudentior
istis
mechanicis,
qui
de
bituminum
igni
&
materiae
non
immerito
quaestionem
mouent,
saepeque
coguntur
penuria
aptioris
aliquid
facere,
quam
feriari.
Quę¬
siuit
a.
de
isto
igni
ad
metallica
etiam
Erkerus,
nec
dubitauit
pronunciare
bitumineis
seu
carbonibus
seu
glebis
non
posse
commode
excoqui
venas
tum
propter
spiritus
furaces,
tum
recrementa
grauiora,
quanquam
calci
vrendae
&
fabrilibus
operibus
ex
ferro
fors
minus
noceat.
Belgę
sane
&
cibos
coquunt
glebis,
&
corpora
calefaciunt,
prohibentque
ab
iniuria
frigorum,
quos
poenitere
videtur
natalis
soli,
quod
effossum
exurunt.
Sed
vt
delectum
habet
Chymicus,
cuius
studium
non
in
vna
re
occupatur,
percurrenda
materia
est,
qua
ignes
suos
possit
instruere
&
conseruare.
Cum
a.
rerum
genera
distribuant
ur
in
coelestia
&
ele¬
mentaria,
coeleste
pabulùm
non
est
in
potestate
artificis,
nisi
quo
sensu
putat
in
mistis
latere
essentiam
aetheream,
quae
inde
extracta
flammam
puram
concipere
queant
quam
etiam
tam
synceram
esse
posse
in
vini
spiritu
seu
quinta
natura
aliqui
philosophi
statuunt,
vt
ipse
per
se
simpliciter
conflagret
sine
sub¬
iecti
laesione,
vtpote
lintei
madefacti
isto
spiritu,
quàm
tenuitatem
arbitreris
est
diuina
virtute
accepis¬
se
ignem
furni
babylonici
in
quo
tres
Iudaei
absque
vlla
noxa
ambulabant,
nisi
emergens
ex
cauo
flamma
cu¬
ratores
sui
combussisset.
Nobis
sane
ista
disputatio
de
subtilitate
ignis
in
vini
essentia
quinta
est
suspe¬
cta,
cum
constet
in
optimi
spiritus
notis
esse
contrariam,
nimirum
non
tantum
totum
conflagrare
&
nihil
post
se
relinquere
humoris:
verum
et
linteum
incendi,
quod
cum
non
fit,
iudicio
est
non
perfectum
fuisse
spiri¬
tum,
sed
humorem
aqueum
tradidisse
linteo,
quo
defendatur.
Cui
alias
ignotum
est
plagulas
siccas
leui¬
negotio
comburi?
Si
quis
tali
igni
manum
admouerit
vim
tam
subtilem
non
sentiet:
sicut
&
inde
potest
candela
accendi.
Meminimus
solis
radiis
conflagrare
incensas
syluas
&
ignem
inde
satis
vrentem
peti,
et,
ne
quid
corpulentioris
materiae
ei
substernas,
per
specula
&
orbes
vitreos.
Olea
spirituosa
maxime,
ardent
violente:
Et
qui
dicunt
aliquos
ignes
ex
terris
bituminosis
exeuntes
tam
subtiles
esse,
vt
non
nisi
noctu
videantur,
imbecillemque
flammam
habeant,
sicut
&
illi
meteorici,
qui
lambunt
crines
citra
no¬
cumentum,
ex
alieno
argumentum
petunt.
Aliud
est
non
videri
oculo
occupato
maioris
actus
euidentia:
aliud
non
vrere:
&
antennę,
vela,
crines,
ne
laedantur,
auxilium
ab
humore,
quem
combiberunt
penitus,
experiun¬
tur,
halitu
inflammatili
in
superficie
leniter
haerente.
Si
tamen
artifex
noster
tam
leni
igni
opus
habeat,
a¬
lio
modo
eum
procurare
potest,
vt
non
sit
necesse
promethei
ausu
coelum
spoliare.
Qui
v.
ignis
à
sole
pe¬
ritur,
is
in
aliam
materiam
transfertur.
In
parabolis,
caloris
nomen
&
rationem
retinet.
Ea
est
ignis
natura,
vt
flammam
in
nullo
simplici
videatur
exercere,
Itaque
nec
soliciti
erimus
de
isto:
sed
omne
eius
pabulum
di¬
cemus
esse
mistum,
imperfecte,
perfecte.
In
imperfectis
parùm
spei
&
subsidii
est
artifici.
Est
enim
eorum
na¬
tura
inconstans,
nec
paret
regulis
scientię,
vt
videre
est
in
meteoris
ignitis,
vbi
&
diuturni
maxime
com¬
etae,
aut
alio
modo
fulgent,
aut
si
igniti
sunt,
ex
imo
suggesto
fomite
conseruantur,
quod
imitari
homo
non
potest
intra
artis
terminos
manens.
Mista
perfecte
vel
ab
arte
vel
natura
sumuntur
in
hoc
negotio.
Natu¬
rae
sunt
mineralia,
vegetabilia,
animalia.
Ex
prima
classe
ad
opus
igniarium
Chymiae
transferri
possunt
sulphu¬
ra
&
bitumina,
quam
sunt
illa
ęterna
materia
Plinii,
qua
sine
damno
sui
ardent
tot
terrarum
rogi.
Nèque
vero
illa
Ss
3
7.
Saturn.
in
fine.