200
Comment.
Alchem.
Parc.
I.
Lib.
II.
illa
per
se
simpliciterque
intelliguntur
tantum,
sed
&
in
mistione
tali,
quae
non
prohibeat
flammae
actum.
Raro
v.
per
se
adhibentur:
rarius
si
terrea
materia
sunt
remista.
Nisi
artificialem
compositionem
expe¬
riantur,
materia
potius
&
subiectum
artis
sunt,
quam
instrumentum
fomentumque
procurandi
ignis.
Cum
a.
sulphura
&
bitumina
nominamus,
per
species
multas
diuidenda
cogitatio
est.
Viuum
sulphur
aliud
est,
idque
syncerum,
aut
lapidosum:
aliud
igni
elaboratum:
aliud
liquidum,
aliud
concretum,
etc.
Ita
bitumina
sunt
varia,
vt
in
tertio
volumine
fingularium
comprobauimus,
maximeque
commoda
ad
opera
nonnulla
pyrotechnica
est
Maltha,
bitumen
speciale,
lithanthrax
tenerior,
Toruena,
Darry,
&
Naphtha,
&
petroleum
non
absque
Ellychnio
regi
possunt.
Quocirca
ars
composuit
tum
sulphura,
tum
bitumina,
certasque
faces
&
alia
concinnauit:
sed
&
has
ad
alios
vsus
potius,
quam
opera
Chymica.
Mineralibus
ac¬
censere,
quis
possit
et
mella
&
mannam,
tametsi
aliqui
solicite
disputent
ex
imperfecte
mistis
esse:
aliqui
trium
generum
communia
faciunt:
Et
nos
quidem
in
principio
ante
separationem
aquositatis
&
va¬
poris
misturam
illam
imperfectam
haud
aegre
concedimus:
sed
non
post
maturitatem
&
coagulatio¬
nem,
nisi
adhaec
residui
sint
spiritus
volatici,
qui
tamen
non
faciunt,
vt
res
sit
in
censu
imperfectorum,
nisi
multa
fragrantia
eodem
referre
velis.
Non
quidem
solent
ista
incendiariis
annumerari:
sed
tamen
potentiam
habent
talem,
vt
manifestum
est
in
cera,
&
capite
mortuo
vtriusque:
quin&
spiritus
ex
illis
fla¬
grans
potest
educi.
Plantarum
genus
pyroticis
operibus
quam
maxime
fauet.
Nam
&
oboedientem
flam¬
mis
materiam
habent,
&
pinguedine
ex
terra
&
aquis
attractam,
excoctamque
&
remistam
probe,
vt
nec
nimis
absit,
ab
ignis
natura,
nec
nimis
ei
familiaris:
vnde
temperandorum
ignium
legibus
plaeraque
ex
ve¬
getabilibus
materia
est
conuenientissima,
tametsi
non
negemus,
inueniri
&
disparem,
&
aliquas,
quam
sint
ignis
valde
rapaces,
aliquas
eiusdem
contemtrices,
aliquas
mediocres,
in
quib
tamen
magis
minusve
aptis
reddendis
plurimum
potest
humana
industria,
qua
et
inuentus
modus
est,
quo
flagrantia
nimiusque
flam¬
marum
motus
coerceri
queat,
halitibus
nimirum
nimis
volaticis
partim
eductis,
partim
strangulatis,
ne
vltra
magistri
placitum
vagetur,
saeuiatque
ignis.
Vix
a.
inuenias
ex
genere
plantarum
vllam
seu
totam
seu
partem
illius,
quae
non
sit
ignis
ardori
obnoxia,
si
propriam
cuiusque
&
per
se
naturam
spectes.
Mul¬
tae
quidem
in
mari
rubro
dicuntur
lapidescere,
&
nominatim
de
coraliis,
quaeque
commercio
aquarum
mi¬
neralium,
ealcosarum,
aluminatarum,
atramentosarum,
aut
metallicum
aliquem,
succum
vehentium
insi¬
nuantiumque
eum
plantarum
interioribus,
pene
in
lapidem
indurescunt,
atque
est
lapidifactae
dicuntur,
a¬
perta
res
est.
Sed
aliud
iudicium
est
sibi
relictae
plantae,
aliud
à
succis
peregrinis
affectae.
Laricem
olim
scripserunt
ignibus
resistere:
Sed
id
deperlita
alumine
similibusque
succis
intelligendum
est,
sicut
&
alie¬
na
ab
ignibus
concipiendis
fit
alnus,
quercus
&
aliae
sub
aquis
duratae,
&
mineralibus
succis
fartae.
Mul¬
tum
quoque
ars
potest
in
talib.
ingenio
simili
veluti
cum
lixiuiis
calcosis,
salsisque
incoquuntur,
aut
asbe¬
stina
marmore
aut
calce
liquoribus
acribus
contemperata:
solutionibus
item
ferri,
talci
&
similium
plantarum
animaliumque
partes
macerantur,
cogunturque
cum
humore
ramenta
ignibus
resistentia
bi¬
bere,
&
quàm
proxime
ad
mineralium
ignes
respuentium
naturam
firmitatemque
accedere.
Sed
haec
non
ignorat
Chymicus,
vti
nec
ineptas
esse
iis
alendis
quaecunque
plus
aquę
ignibus
aduersissime
continent.
Inter
plantas
a.
experientia
cognitum,
ignes
alere
quasdam
primo,
quasdam
secundo,
quasdam
tertiò
censu.
Quaedam
n.
ea
sunt
duritie,
vt
aegre
incendantur,
&
incensa
gliscant
potius,
micentque
quam
arde¬
ant,
vt
lignum
quernum,
&
maxime
vetus
ex
annosis
arboribus,
quodque
aërem
diu
sensit:
postea
Ebe¬
num,
Buxus
&
similia.
In
aliquibus
radices
aegre,
sed
ligna,
foliaque
&
sarmenta
facile
incenduntur,
nisi
humor
elementaris
aqueus
obsistat.
Aliquando
&
contra
se
habet.
Flammam
prompte
suscipiunt
pin¬
guia
aridaque
&
consistentiae
rarioris
ligna:
nec
minus
facile
flagrant
aridae
arundines,
sarmenta
vitium
labruscae,
smilacis,
clematum,
&
similium:
Insuper
ρραμα
seu
ignaria,
(alias
Cremia)
&
stipulae,
sca¬
pi,
stramina,
cum
caeteris
eiusdem
naturae:
Idque
celerius
quo
attenuata
sunt
magis
vt
stuppae
&
fila,
quaeque
ex
his
fiunt
lintea
&
aliae
telae,
quae
sunt
vulgaris
notitiae.
Medium
locum
habent
nec
nimis
rara
nec
nimis
arida,
nec
pinguiora
iusto,
qualia
sunt
ligna
colurna,
betulacea,
querna
iuniora,
fagina,
&
huiusmodi.
Vulgus
legit
conos
abiegnos,
nucesque
pineas,
&
Echinos
faginos,
castaneaeque:
aliqui
&
arborum
fungos:
nonnulli
euersarum
arborum
pinguium
radices
colligunt
eradicantque.
Quae
pingui
abun¬
dant,
vt
pini
larices,
Terebinthi,
taedae,
abietes,
laurus,
olea,
iuniperus,
pinaster
&
quae
sunt
huius
gene¬
ris,
vberem
praebent
flammam,
quidem
maxime
vrticibus,
quibus
adhaeret
resina,
&
frondibus
aridis,
recrementis
quoque
rasae
&
excoctae
pinguedinis:
Sed
ob
nimiam
volatilitatem,
incommodum
operi¬
bus
ingeniosis.
Nam
&
inconstantia
&
inaequalitas
certis
dispositionibus
artis
incommodat.
Succurrit
istiusmodi
incommodis
Carbonaria,
quae
ex
arborum
ramorumque
&
stemmatum
earum
truncis,
ta¬
leisque
carbones
parat,
in
quibus
maxima
sunt
ad
ignes
artificiosos
momenta.
Acerui,
inquit
Plinius
"confer¬
gis
taleis
recentibus
luto
caminantur,
accensaque
strue
contis
pungitur
calix
durescens
atque
ita
sudorem
emittit."
Chymi¬
cus
eos
etiam
obiter
facit
descensoriis
vasis,
du
mliquorem
oleumque
quaerit.
Sed
&
dum
pix
exco¬
quitur
ex
lignis,
carbones
possunt
comparari
eo
modo,
quem
supra
exposuimus
ex
Matthiolo
&
Theo¬
phrasto.
Hi
differunt
non
tantum
materiarum
natura,
sed
&
modo
confectionis,
&
affectionib.
externis.
Ex
solidis
lignis
carbones
fiunt
solidi,
vt
ex
quercu
&
fago,
etc.
"Solido
vtuntur
Carbone,
inquit
de
quercu
Plinis,
aerariorum
tantum
officinae,
compendio,
quoniam
desinente
flatu
protinus
emoriens
saepius
recoquitur.
Idenè
nouellis
melior,
etc."
Vult
in
solidis
ex
quercu
carbonibus
compendium
esse
aerariis
officinis,
praesertim
si
ex
nouellis
sint
arboribus
quia
flatu
cessante
extinguantur,
possintque
saepius
in
vsum
venire,
nec
scintillent,
sicut
ii,
qui
fiunt
ex
lignis
mollioribus
Quocirca
&
pessima
halipheon
carbonibus
dixit
esse,
propter
raritatem,
&
strepitum
in
i¬
gnibus.
"Evite
carbones,
inquit
scaliger
exerc.
57.
celerrime
recipiunt
ignem,
celerrimo
abijciunt.
Querni
è
contrario,
multo
vero
magis
etiam
iuniperini."
Vide
&
Cardan.
in
17.
subtil.
Rari
quidem
fiunt
etiam
ex
taeda,
pinastro
&
similibus:
Et
Cardanus
ê
lignis
vallium
putauit
praestantiores
fieri,
quam
ex
montanis:
Sed
no¬
ster
Chymicus
compescere
strepitum,
eosque
indurare
potest
humidis
cryptis,
&
nonnunquam
affu¬
sa
aqua,
id
quod
fabri
ferrarii
&
metallurgi
in
more
habent
duplicem
ob
causam.
Quia
enim
non
semper
pla¬