201
De
Pyrotechnia
&
affinibus.
placent
carbones
querni
ob
duritiam,
nec
semper
molles
vel
ob
nimiam
flagrantiam
imbecillemque
ignem,
vel
ob
crepitus:
aptiores
reddunt
molles
maceratione
aquarûm,
aut
perfusione.
Tunc
enim
so¬
lidantur,
&
ille
spirirus
intus
coercitus,
qui
disrupta
per
vim
compage,
exilit,
veluti
figitur
&
compesci¬
tur,
vt
sic
non
sint
simpliciter
optimi
carbones
molles.
Ad
certa
tamen
opera
&
calorem
mitem
etiam
molles
faciunt,
quales
sunt
ex
ligno
tremulae
(quam
populum
Lybicam
vocant)
ex
tilia,
salice,
quin
&
iunipero,
qui
mediocres
esse
solent,
&
diu
ignem
moderatum
exhibere.
Nec
improbantur
ex
fraxino,
acere,
genista
arborescente,
caeterisque
eiusdem
classis.
Fungi,
qui
annascuntur
nucibus
&
pyris
carbonem
praebent
operibus
exactis
valde
commodum.
Indi
etiam
carbonem
parant
ex
putamine
duro
nucis
In¬
dicae,
ad
aurifabrorum
vsus:
&
quibusdam
operis
valde
conuenit
cortex
durus
nucis
iuglandis
in
carbo¬
nem
versus.
Possunt
&
ex
aliis
corticibus
nucum
arborumque
fieri:
&
vt
aliàs,
ita
hic
quoque
magis
minusve
vri.
Quidam
enim
carbones
peruruntur,
quidam
propius
ad
ligna
arefacta
accedunt,
aliqui
mediocriter
se
habent.
Et
sane
nihil
obstat,
quin
lignosos
dicas
titiones,
eosque
arefactio
lignis
fere
accenseas;
quorum
in
vitraria
magnus
est
vsus.
Ita
vicissim
putria
ligna
exiccata,
&
truncos
ex
quercù
veteres,
nucesque
pi¬
neas,
cupressinas,
&
similes,
parùm
à
carbonibus
differre
dixeris;
nec
minus
ligna
aquis
diu
macerata,
quaeque
locis
vapidis
marcorem
contraxerunt,
&
à
teredinibus
sunt
exesa.
Omnino
videndum
est,
siue
li¬
gna,
siue
carbones
adhibeas,
non
tantùm
quam
latam,
vagam,
amplamque
praebeant
flammam,
aut
quàm
repressam;
sed
etiam
quibus
spiritibus
halitibusque
sociatam.
Non
omnis
ignis
luculentus
amplusque
da¬
mnatur;
&
figuli,
calcarii,
balneatores,
etc.
abiegna
vrunt
libentius:
vitrarii
quoque
requirunt
flagrantem
flammam,
sed
ex
lignis
arefactis,
nec
pingui
fuligine
opera
vitiantibus.
Figuli
non
curant
multum,
ex
pi¬
nu,
pinastro,
abiete,
&
similibus
sumpta
sit
materia:
plaerique
enim
neglectius
operantur,
&
si
qua
fuscedò
contracta
est,
eum
redditis
igni
vasis
obliterant.
Sed
qui
puriora
subtilioraque
fabricant,
illis
&
de
hoc
di¬
ligens
ratio
est
ineunda,
vt
ante
de
patinis
magolicis
dictum
est.
Non
videmus,
quid
vtilitatis
operi
chy¬
mico
afferre
queat
flamma
copiosa
ex
taedis,
nisi
fuliginem
colligere
instituat,
aut
clauso
vase
materiam
continente
in
reuerberio
operetur,
aut
ignibus
apertis
circularibus;
vel
aliis
quid
procuret,
vnde
nihil
damni
accedere
queat
magisterio.
Potest
quidem
talis
flamma
per
cuniculos
&
media
item
dirigi:
sed
cum
meliora
sunt
praesto,
studeat
horum
copiae
absque
sordicie,
si
modo
liberaliter
in
artè
versari
velit.
Quod
itaque
ad
plantarum
familiam
attinet,
Chymicus
ad
opera
sua
inde
in
lignile
suum
conferat
ligna
querna
vetera
&
recentia:
fagina,
betulacea,
tiliacea,
populnea,
saligna,
colurna,
acerna,
fraxinea,
etc.
item
sarmenta
vitium,
hederae,
genistae,
etc.
Abiegna
quoque
&
oleae,
&
lauri,
pyri,
nucis,
pyrastri,
pomi,
pruno¬
tum,
cum
similibus
non
contemnenda,
si
non
deficiat
ars
recte
vsurpandi.
Sint
in
promptuario
etiam
nucum
cortices,
nuces
pineae,
coni
abiegni,
&c.
praeterea
fungi,
&
putria
ligna
arefacta.
In
carbonario
tam
molles,
quam
duros
carbones
repositos
habeat;
molles
autem
etiam
praeparatos,
si
sint
ex
pingui¬
bus
lignis.
Caetera
ex
dictis
assequi
poterit,
atque
etiam
experientia
singulorum
operum
cognoscere.
No¬
lumus
enim
eius
facultatem
adeo
angustis
includere
carceribus,
vt
inde
nequeat
eluctari
ingenio
&
va¬
rietate
igniariorum
luxuriari,
modò
ab
arte
non
aberret.
Si
ex
carbonaria
non
potest
earbones
adipi¬
sci,
ex
signo
congruo
faciat
taleas
quantitatis
arbitrariae,
prout
operi
conducere
intellexerit.
Eas
dispo¬
nat
in
olla
ampla
loco
camini
calicisque
carbonarii.
Ore
in
terram
verso,
vt
in
descensoriis
lutùm
addat
testae,
&
porro
igne
circulari
per
gradus
cogat
ligna
in
carbones
fathiscere,
quod
fit
citius
tardius
pro
firmitate
ligni,
&
administratione
ignis.
Si
non
vult
ollam
perdere,
crustam
ex
luto
insternat;
vt
in
vera
carbonaria;
cumque
liquor
exudat,
rara
tellure
excipiatur;
vel
deriuetur
fossa.
Si
non
satis
vsti
sunt,
repetat
opus.
Si
molliores
iusto
&
crepitantes
deprehenderit,
maceret
aqua
per
aliquot
dies,
aut
saltem
horis
24.
posteaque
ad
Solem
siccet,
vel
etiam
aqua
perfundat,
postquam
flammam
conceperunt.
Eo
modo
fun¬
gos
quoque
praeparare
potest,
&
funes,
caeteraque,
quae
tum
fomitem
praebent,
tum
ignibus
teneris
pa¬
bulum.
Caeterum
contorquent
aliqui
stramina,
&
libros
arborum,
aut
vimina
flagellaque
fruticum
tene¬
ra,
vt
fiant
restes
vel
funes,
qui
arefacti
prunisque
accensi
ignem
exhibent
lentum,
&
aliquo
vsque
fouent
Castra
sic
vruntur
funibus
&
stuppa
linea,
canabina,
vel
simili,
praesertim
lixiuio
nitroso
decoctis
&
re¬
siccatis.
Intelligenti
satis
dictum.
Animalia
pinguedines
potius,
quae
aliis
iunctae,
vt
corpus
accipiant,
ar¬
dent,
suppeditare
consueuerunt,
quanquam
partès
habeant
item
cremias,
si
nonnihil
praeparentur.
Re¬
spondent
autem
illae
arborum
resinis,
pici,
oleis,
liquaminibusque
pinguibus,
suntque
adipes,
saeba,
medul¬
lae,
cremores
pingues
ex
lacte,
qui
in
boum
genere
butyrum
vocantur.
Elicitur
pinguedo
etiam
ex
car¬
nibus,
ossibus,
&
similibus:
nec
non
ardere
solent
cum
suis
fibris
ad
quandam
moderationem
redactae,
Ardent
&
coria,
pili,
lanae,
membranae,
carnes
exiccatae,
pisces
arefacti,
spinaeque
eorum.
Narrant,
ner¬
uum
Balaenae
exiccatum
pro
face
esse.
Qui
argutis
gaudent
quaestionibus,
rationem
indagare
possunt,
quare
tam
arborum
olea,
quàm
animalium
pinguedines
per
se;
sine
fibris,
solidaque
substantia
non
ardeant,
cùm
vero
attenuantur
destil¬
lationibus,
flammam
corripiant
prompte,
&
aliàs
ellychnio
addito,
seu
fllamentis
tortis,
lana,
spiculis
lignorum,
medulla
iunci,
sambuci,
&
huiusmodi.
Num
ideo,
quia
olea
destillationibus
attenuata
peni¬
tus
euaserunt
ignea,
perinde
vt
naphtha?
Aërea
vero
pinguedo
adhuc
aliquid
humidi
crudi
continet,
vt
oleum
ex
oliuis
aliisque
expressum,
quod
flammam
vel
non
admittit,
vel
admissam
iugulat.
Sin
autem
materia
combustibilis
addita
fuerit;
paulatim
dum
illa
flammam
alit,
aquositas
consumitur
cumque
fu¬
mo
halitibusque
secernitur,
quod
ante
nondum
stabilita
fundataque
flamma
fieri
non
poterat;
Sed
cur
succinum
&
ambra
incenduntur
quidem,
quanquam
ambra
non
nisi
cum
magis
terrea
euasit,
ac
non
tolerant
flammam,
vsque
ad
consumtionem:
&
si
eadem
parte
iterum
velis
accendere,
aut
difficulter
id
assequaris,
aut
diffluente
succino
neutiquam?
Loquimur
autem
de
portionibus,
quae
ad
lucernam
incenduntur.
Oleum
inde
extractum
respondet
petroleo;
spiritus
naphthae,
&
spiritui
Terebinthinae.
Num
ideo,
quia
aliquantulum
concretionis
terreae
subest,
quod
stabilimentum
flammae
praebet,
quo
consumpto,
oleositas
noudum
ignea
facta
exuperat,
flammamque
iugulat.
Cur
Ss
4