206
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
II.
Chymicus
ergo
quem
calorem
in
suo
opere
desiderat,
eum
ab
igni
potest
petere,
&
si
à
latere
ad¬
hibere,
eum
dirigere
cuniculis
&
flatu;
si
subtus,
tanto
spacio
seiunget,
aut
admouebit,
quanto
putaue¬
rit
se
consecuturum
optatum.
Si
vndiquaque,
pari
vtetur
arte
ex
istis
principiis.
Sis
deorsum
vim
eius
agere
velit,
pabulum
det
ex
lignis
carbonibusque
solidis,
maxime
bitumine
&
bituminosis
cespitibus,
caueatque,
ne
dissipetur
circa
fundum.
Sulphura
&
resinae
picesque
etiam
inferunt
vim
caloris
pene¬
tratione
&
fluxu
sui,
nisi
ad
latus
effugiant.
Ita
caetera
pinguia:
&
calorem
circa
imum
diu
seruare
po¬
test
feruens
cinis
viuis
carbonibus
supra
tectis
intermistus,
vel
arena,
&
elimatum
ferrum.
Quod
autem
etiam
mediae
flammae
proficuus
sit
vsus,
&
valida
virtus,
argumento
est
virrariorum
officina
&
fornax.
Nam
quae
constat
triplici
camera,
foco,
ergasterio,
&
refrigeratorio,
in
imo
quidem
valentem
habet
flammam,
sed
impuriorem:
in
medio
itidem
fortem
&
fusoriam,
sed
puriorem,
neque
tamen
ob
id
inua¬
lidam.
In
summo,
vbi
eluctantur
spiritus,
reuerberanturque,
imbecillior
est
calor,
adeo
vt
mereatur
nomen
refrigeratorii,
si
cum
caeteris
conferatur.
Cum
duo
tantum
sunt
fornacis
spacia,
tertium
lateri
additum,
à
communi
igni
incalescit
quidem,
sed
ignauius,
vt
&
hoc
vasis
praestet
lentam
solidationem.
Itaque
&
lateralis
feruor
imbecillior
est.
Qui
ingenio
valet,
istud
argumentum
explicet
etiam
Platoni¬
cae
refractionis,
seu
ανακλασεως,
&
radiorum
multiplicationis,
obtuseque
vel
acute
incidentium
natura.
Cum
colliguntur
radii
per
igniaria
specula
&
globos,
incendunt
oppositam
materiam,
si
pati
ita
potest.
Non
certe,
quia
sunt
impuriores
facti,
vt
aliqui
videntur
innuere
velle:
Nam
per
speculum
solidum
transeuntes,
contagium,
si
quod
habuerunt,
reliquerunt:
sed
quia
densiores,
&
in
vnum
coacti,
Eadem
est
ratio,
cum
in
latus
proflantur
follibus,
aut
tubulis,
aut
ore,
sicut
in
balneis
solemus
interdum
lude¬
re,
afflantes
coarctato
ore
socios
tenerae
cutis,
cumque
illi
alias
nihil
incommodi
sentiant
à
calote
bal¬
nei,
iam
proflato
inflictoque
aëre
calido
conqueruntur
se
laedi.
Nam
&
impingitur
spiritus,
&
proflan¬
do
cogitur,
fitque
confertus;
&
altius
cogitur
subire,
&
impressionem
in
veram
cutem
facere.
Illud
sa¬
tis
apertum
est
in
officinis
metallurgicis,
ferrariis,
&
similibus.
Quod
autem
Scaliger
volebat
ignem
non
motum
plus
calefacere,
quia
plus
imprimat,
quàm
in
transcursu,
tantum
locum
habet
in
disper¬
sione.
Non
enim
confunditur
diminuiturque,
cum
vnà
relinquitur.
Sed
in
proflatura
fallit.
Quin
&
euenit,
vt
fodicando
incrementum
capiat,
sicut
&
asfusa
aqua
proportionali,
id
quod
&
prouerbium
docet:
Ignem
gladio
fodis,
quo
facto
irritatur
ardetque
magis,
cum
aliàs
cineribus
carbonumque
mul¬
titudine
ab
interiore
pabulo
intercluderetur.
Coquae
certe
follibus
&
flabris
mouent
ignem,
sed
non
reddunt
imbecilliorem.
Sed
de
his
loquemur
quoque
in
effectis.
Quod
autem
attinet
exempla
feruoris
in
superiore
parte
validioris,
ea
non
sunt
contemnenda
Chymico,
quanquam
Philosophi
inter
se
certare
queant
subtilitate.
Vndecunque
enim
id
eueniat,
si
sciuerit
Chymicus,
ibi
ponere
suam
materiam
potest,
vbi
calorem
accommodatum
inuenerit.
Solet
autem
plaerumque
in
superioribus
tunc
maior
calor
esse,
quàm
in
imo
vel
medio,
cum
colligitur
ca¬
meris,
aut
cum
caetera
spacia
humore
mitigantur,
vt
in
balneis.
Etiam
lintea
in
vini
spiritu,
salua
ma¬
nentia
humorem
forbuerunt.
Aliquando
&
pabulum
valde
vicinum
ignibus
est,
aut
eorum
ex
procliu¬
rapax,
adeo
vt
fere
subuolet
cum
illis,
&
ebulliat,
relicto
fere
vaeuo
fundo,
aut
saltem
nudato
magna
ei
parte.
Sic
plumae
incensae,
&
stuppe
leues,
cùm
flamma
subuolant,
maioremque
vim
habent
in
parte
flagrante,
quàm
circa
imum.
Contra
grauia,
quaeque
pondere
suo
sidunt
&
inhaerent,
siquidem
tota
gliscunt
ardentque.
Quid
enim
hoc
miri
habet,
si
gleba
terrea
supra
ardet,
infra
incendi
ob
defectum
alimenti
non
potest?
Ita
manibus
luto
crustatis,
vel
cinere
instratis
prunas
citra
laesionem
portamus.
Qui
ignis
non
oritur
ex
solida
materia,
in
qua
possit
consistere,
&
stabilem
impressionem
facere,
non
admodum
vrit.
Quaedam
etiam
via
tangentia
deserunt
rursum,
&
fugiunt
cum
igni
suo.
Lebes
aquae
feruentis
tunc
fundo
non
laedit,
cum
tota
aqua
spiritibus
feruidis
ebullit,
&
ad
superiora
contendit,
Debebat
quidem
impressio
fortior
esse,
quo
crassius
metallum:
sed
calor
vrens
non
est
sine
spiritu,
qui
tunc
totus
sursum
meat.
Postea
repressit
istum
impetum
aqua,
effecitque,
vt
ferrum
non
ita
potuerit
incalescere.
Sic
coquimus
plumbeis
stanneisque
cortinis
aquam
intus
contentam,
qua
dissipata,
aut
absente
colliquescunt.
Quod
si
ebullitione
sublidente
redierit
ad
fundum
impetus
aquae
propter
gra¬
uitatem
innatam,
tunc
non
amplius
frigere
lebetem,
experientia
docet.
Duae
itaque
in
hoc
causae
con¬
currunt:
prima,
quod
aquae
praesentia
prohibeat
feruere
ferrum,
plumbum,
&
similia:
deinde
quod
halitus
in
bullas
extollant,
&
à
fundo
arceant
aquam.
Quod
attinet
ad
ignis
reuerberantis,
circularis,
&
similium
procurationem,
de
iis
suo
loco
in
operationibus
fiet
mentio:
&
palam
est,
ignem
circularem
dici,
qui
in
plano
eodem
ambit
vasa
pabulo¬
talearum
vel
carbonum,
ita
vt
è
distante
paulatim
propius
admoueatur,
donec
tandem
accumuletur
super
vase
ipso,
sinaturque
deflagrare,
quousque
signum
absoluti
operis
appareat.
Sed
reuerberans
ab
omni
parte
circuit
ollam,
quanquam
aliquando
simplicem,
aliquando
geminatam,
interuenientibus
nonnunquam
cineribus.
Qui
aliquid
oblectamenti
quaerunt
per
philosophemata
acuta,
inquirere
ra¬
tionem
possunt
gestati
impune
igniti
ferri
ad
comprobandam
dictorum
veritatem,
aut
innocentiam.
Si
enim
naturaliter
euenit,
ex
hoc
loco
videtur
expediri
posse.
Illud
inique
comparatum
est,
quod
hi¬
storici
simpliciter
factum
recenseant,
&
potius
admiratione
stuporeque
ducti,
quam
inquirendi
studio¬
rem
enarrarint,
medicamine
manus
perlinere,
vel
luto
ex
alumine
plumoso
&
oui
candido
acetoque:
aut
substernere
cineres,
aut
fallere
oculos
lamellis
pictis,
&
huiusmodi,
tzà
u6òs
est.
Neque
enim
vt
in
lebete
aqua
pleno,
sic
in
ferro
nudo
sursum
flagrat
calor,
destituitque
ima.
Negabitur
ergo,
per
se
fieri
posse;
sed
aut
accidentario,
aut
per
principium
magicum,
vel
miraculo
diuino.
CAP.