210
Comment.
Alchem.
Part.
I.Lib.
II.
"sani.
Ignis
Solis
in
eodem
est
gradu:
sed
siccus
est"
(in
pauca
contrahemus
disputationum
causa.)
"Secendus
est
calidus
siccus
in
gradu
primo,
vt
pueri
lactentis.
III.
Calidus
siccus
in
secundo,
vt
ignis
furni
post
entractum
panem,
IV.
Ignis
fixionis
in
furno,
qui
simul
fundit
&
figit.
V.
Flammeus
cal.
sic.
grad.
3.
VI.
Calidus
siccus
gradu
quar¬
to.
VII.
Ignis
follium
dissipans
&
fundens.
VIII.
Flammeus
fundens
&
calcinans,
&
per
ligna
administratur.
IX.
Ignis
examinis
fundens
comburensque".
Haec
ibi.
Retinet
quidem
communes
quatuor
gradus:
sed
re¬
spiciendo
ad
magisterium
lapidis
philosophici
istas
ignium
diuersitates
assignauit.
Nascitur
hinc
quae¬
stio,
num
gradus
ignis
non
calore
solo
sint
distinguendi,
sed
&
siccitate,
humiditateque,
quin
&
frigi¬
ditate.
Nam
sociae
aduersaeque
qualitates
cum
multum
possint
in
caloris
moderatione,
non
videntur
negligendae:
imo
cum
hic
non
disseratur
de
gradibus
caloris,
sed
ignis,
plane
vna
sunt
considerandae,
Ad
hoc
respondemus,
cum
ignis
proprium
maxime
sit
calidum
elementare
primum,
quod
&
maxime
actiuum,
gradus
eius
principaliter
definiri
caloris
merito,
Humidum
esse
non
conuenit
igni,
sed
aeri,
si
calor
coniunctus
est.
Tunc
ergo
non
ignem
graduamus,
sed
aerem,
vel
ignem
in
aetem
mu¬
tamus.
Quod
si
quis
velit
siccitatem
vna
respicere,
is
rem
multitudine
incertam
faciet.
Tanta
igni
inest
siccitas,
quantam
proportionaliter
requirit
calor
eius
&
spiritus
igneus.
Itaque
calore
in
gradus
distributo,
intelligendum
est
analogice,
siccitatem
quoque
distributam
esse.
Quocirca
Rosarium
cum
ignem
calidum
humidum
facit,
aut
aeri
substituit
vocabulum,
aut
comparate
ad
gradus
violen¬
tiores
locutus
est.
Et
quî
ille
ignis
vniuocus
foret,
cuius
calor
superatur
vno
humiditatis
gradu?
Act
aut
res
aerea
designatur
ita
proprie,
quomodo
aliàs
Medici
de
mistis
disputare
solent,
isque
est
ca¬
lor
humanus,
nempe
vitalis
calidus
humidus.
Atqui
procurari
hic
potest
non
per
fimum
&
bal¬
neum
tantum,
sed
&
aliis
modis.
Hinc
existit
secunda
quaestio:
Quo
nimirum
iure
ignis
fitni
&
balnès
primus
gradus
dicatur
esse,
cùm
constet,
eum
non
pertinere
ad
ignem,
noc
esse
in
eodem
genere
cum
sequentibus
tri¬
bus,
qui
omnes
sunt
calidi
sicci?
Respondendum
est,
esse
primum
gradum
caloris
in
operibus
chymi¬
cis,
&
non
ignis,
tametsi
per
ignis
primum
aut
alium
gradum
possit
procurari,
sed
non
sine
medio
aquae,
vel
similium.
Itaque
attendere
debet
tyro
chymicus,
qui
se
disputationibus
exercere
cupit,
quidnam
quo
modo
statuat.
Aliàs
istum
gradum
etiam
in
igni
quoque
sic
nominare
solemus,
sed
comparate,
quomodo
potest
aliquià
calidum
frigidum,
humidum
siccum
esse.
Reuera
quem
il¬
le[sic]
scriptor
Rosarii
ponit
secundum,
is
est
in
designatione
graduum
ignis
primus:
quem
tertium,
est
secundus,
quartus
refertur
ad
secundi
finem:
quintus
est
tertius:
sexus
quartum
locum
ha¬
bet.
Hic
postea
variari
potest,
&
si
validis
follibus
vrgetur,
impressionem
habet
valentiorem,
sed
follibus
possunt
etiam
priores
gradus
vti
suo
modo.
Octauus
item
est
quarti
pars
seu
differentia
ali¬
qua,
tametsi
ligna
ministrent
etiam
caeteris.
Nonus
indiserte
pluribus
competit,
nec
debebat
gra¬
dus
vocari,
sed
potius
accommodatio
ad
praxin
specialem.
Nam
examinare
res
possumus,
etiam
prioribus.
Sed
ille
respexit
ad
examen
metallicum,
vbi
non
contenti
gradu
ignis
summo,
adici¬
mus
medicamina
acria
&
corrosiua,
quae
omnia
metalla
laedunt,
excepto
auro.
Ita
iudicandum
est
de
hac
assignatione.
In
eodem
magisterio
gradus
assignantur
etiam
certis
operationibus.
Volunt
enim
artifices,
ignem
debere
esse
in
solutione
leuem:
in
sublimatione
mediocrem:
in
coagulatione
temperatum,
vel
qualis
est
calor
Solis
in
Iulio:
in
dealbatione
continuum:
in
rubificatione
fortem.
Sublimatio¬
ni
etiam
tribuitur
leuis,
qui
corpora
in
spiritum
ducat
&
sublimet.
Sed
tu
cogitare
debes,
non
gra¬
duari
hic
ignem,
sed
accommodari
ad
opera
gradus
iam
constitutos,
idque
varie.
Nam
non
est
pro¬
gressus
continuus,
sed
interruptus,
peruersus,
crypticus,
prout
operatio
requirit,
varie
admoueri
gra¬
duatum
ignem.
Notabis
dissensum
in
assignatione
modi
primi
(nam
modus
adhibitionis
dicendus,
non
ignis
gradus.)
Nam
cum
calidus
in
I.
gradu,
humidus
2.
dicatur
modus
primus:
alibi
requiritur
humi¬
dus
primo,
calidus
secundo.
Imo
hic
gradus
aliquando
vocatur
frigus.
Nam
initio
destruere
vo¬
lunt
putrefaciendo.
Frigus
autem
putrefactiuum.
Haec
varietas
inde
est,
quia
calor
externus
in¬
ternum
educit,
vnde
sequitur
frigus.
Potes
&
per
aequiuocationem
soluere
nodum
ex
compa¬
ratione.
Quod
attinet
ad
frigoris
interuentum,
quasi
inferiores
gradus
haberent
aliquid
frigoris,
iuxta
axioma:
Remitti
calidum,
admisso
frigido,
sicut
lumen
tenebris
infusis
creditur
fieri
remissius;
de
eo
Scaliger
pridem
egit
cum
Fracastorio,
extercit.
12.
sect.
4.
Verba
eius
ita
recensentur:
"Non
videtur
frigi¬
ditas
tota
sua
essentia
contraria
caliditati,
sod
secundum
gradus.
Quia
calidum,
vt
octo,
non
potest
vlla
cum:
frigidi¬
tate
consistere.
At
calidum,
vt
septem,
potest
in
vnum
nattirale
cum
frigido
conuenire."
Fingit
mere
calidum
octo
partium.
Quòd
hinc
vna
parte
minus
est
calidum,
id
statuit
remissum
accessione
vnius
partis
frigi¬
di,
vt
fiant
omnino
nouem.
1.
Scaliger
ait,
falsam
hypothesin
esse,
&
elenchum
κατα
τι:
quia
in
mistis
na¬
turalibus
non
insint
qualitates,
nisi
corruptae:
&
ideo,
vt
fiat
vnum
mistum,
posse
coire:
sed
hinc
non
duci
argumentum
debere
ad
earum
naturam
integram.
2.
Praeterea
negat,
in
mistis
fortuitis
vllum
calidi
gradum
societatem
inire
cum
vllo
frigiditatis,
quia
sunt
actu
tales:
in
compositis
quoque
natu¬
ralibus
vult,
calorem
actu
non
seruare
fidem,
sed
agere
&
consumere
humidum.
3.
Insuper
ex
metaphy¬
sicis
promit
dogma:
Omne
ens
contrariùm
est
suo
contrario
per
suam
essentiam,
qua
est
id,
quod
est.
Si
remitteretur
caliditas
summa
per
contrarium
frigus
essentiae
detraheretur.
At
gradus
essentiae
non
detrahere,
eamque
mutare
possunt:
aliàs
gradus
caloris
eiusdem
diuersi;
fierent
essentia
quo¬
que
diuersi.
Quarto
obiicit
dogma
de
argento
viuo,
quod
aiunt
quidam
consture
partibus
frigi¬
dissimis
calidissimisque,
&
tamen
per
minima
iunctis,
quod
ipsum
tollit
contrarietatem
etiam
in
vltimis
gradibus.
Consequens
est,
contrarium
contrario
non
remitti,
cum
ita
negetur
con¬
trarietas.
Quintum