212
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
II.
Metaphoram
verbum
oportet
sequi,
&tc.
Vbi
putauimus,
eum
nolle
gradum
caloris
fieri
maiorem
distenso
ipso,
sicut
arcus
extenditur,
etc.
idque
apertum
est.
Nam
talis
affectio
caloris
non
est.
Et
si
subiectum
di¬
ducitur,
dispersus
calor
ex
accidente
etiam
minor
fieri
potest.
Sed
ille
non
patitur
excusationem.
Titu¬
lus
est:
Quomodo
nullus
calor
alio
alius
sit
maior;
&
iam
profitetur,
se
ostendisse,
partes
ignis
seu
gradus
augeri
non
virium
intensione,
sed
coniunctione,
nimirum
sicut
exempla
de
ferro
&
similibus
osten¬
dunt,
vt
vel
purus
ignis
seipso
fiat
solidior,
vel
alieno
immisto
addensetur,
&
sic
vrendi
vim
acquirat
maiorem
minoremve.
Fracastoriùs
quidem
putabit,
Scaligerum
iocari.
Nam
si
concedit,
quouis
modò
intendi
posse
ignem,
positum
simul
est,
etiam
remitti,
&
prius
remissum,
postea
intensum
fuisse:
&
ne¬
ceslario
aliquando
esse
seipso
frigidiorem,
siue
per
se,
siue
per
accidens,
quanquam
negabit,
in
potesta¬
te
eius
esse,
sic
posse
ignem,
vt
intensione
&
remissione
tali
variet
is,
qui
ne
momento
quidem
est
idem,
&
Scaligero
quoque
ignis
non
alatur,
sed
succedat,
quia
sit
in
perpetua
generatione
&
corruptione:
quo
dato
simul
concessum
est,
aliquando
maiorem
eius
quantitatem
gigni
&
esse,
aliquando
minorem,
siquidem
esse
eius
est
gigni,
siue
in
ferro
sit,
siue
lino
&
pluma.
In
maiore
vero
quanto
semper
maior
est
virtus:
in
minore
minor,
si
quantitatem
non
pugnis
aestimes,
sed
natura.
Nam
in
ferro
paruo
maior
potest
esse
quantitas
ignis,
quàm
in
multa
stipula.
Aristoteles
dicebat
etiam
id
refrigescere
posse,
quod
est
natura
calidum,
vt
flammam.
At
quod
refrigescit,
aliquam
partem
frigoris
admittit,
siue
priuatio¬
nem
hoc
esse
dixeris,
siue
actum
calori
contrarium.
Nec
absurde
dixit
Philosophus.
Potest
enim
cor¬
rumpi
ignis,
&
eius
corruptionis
aliqua
initia
&
progressus
habere,
sicut
&
calor
animalium
natiuus
id
per
aetates
patitur.
Volens
igitur
nolens
cogetur
ille
subtilis
disputator
cedere
Fracastorio.
Sed
nos
pressius
etiam
sic
vrgeamus.
Vult
ignem
intendi
vno
modo,
cum
addensatur
immisso
alieno:
alio,
cum
ipse
purùs
cogitur.
Oblitus
est,
non
manere
eundem,
ne
momento
quidem:
&
ideo
hiorum
neu¬
trum
sustinere
posse.
Sed
hoc
antè.
Deinde
quem
ille
nobis
ignem
purum
describit?
Ignem
substan¬
tiam
esse
concedit,
&
hanc
inter
elementa
nobilissimam,
ita
vt
media
quodammodo
fit
inter
coelum
&
spiritum
aëreum.
Praeterea
calorem
ei
maximum,
eumque
proprium
assignare
cogitur
inter
ele¬
menta
omnia.
Est
autem
calidus
maxime,
cum
maxime
suus.
Nam
tunc
perfectissimus
est,
frui¬
turque
suo
fine,
&
ponitur
talis
ad
sphaeram
Lunae.
Atqui
leuissimum
est,
rarissimumque
omnium
corporum
elementarium.
Erit
ergo
tunc
ignis
calidissimus.
Quando
secus
disponitur,
&
cogitur
seu
condensatur,
quo
id
magis
fit,
eo
magis
à
naturae
suae
perfectione
deiicitur,
estque
necesse,
vt
à
ma¬
xime
calido
desciscat
remittatque.
Finge
iam
crassescere
ignem
aliena
admissione,
vel
puri
sui
con¬
densatione,
non
fiet
per
se
calidior,
sed
frigidior.
Aristoteles
concedere
potest
ex
accidente
ad
sen¬
sum,
scilicet
tunc
posse
fieri
vrentiorem,
at
non
calidiorem.
Collabitur
ergo
tanta
subtilitas
Scalige¬
ri,
&
contrarium
plane
elicitur,
nimirum
ignem
rariorem
esse
calidiorem,
densiorem
frigidiorem,
si
non
fortuito
&
accidenter
disputare
velit,
sed
καθ’
αὑτὸ,
καὶ
ἐπιστημονικῶς.
Postea
consideremus,
quod
scriptum
est
in
4,
degentrat.
animal.
3.
"Omne
agens",
inquit
Philosophus,
"patitur
etiam
à
patiente,
excepto
pri¬
mo:
quod
calefacit,
refrigeratur
à
calescente."
Interdum
etiam,
quod
agit,
magis
patitur,
quàm
agit,
ma¬
gisque
refrigeratur,
quod
calefacit:
magis
calescit,
quod
frigefacit,
cum
aut
nihil
fecerit,
aut
minus,
quàm
ipsum
affectum
est.
Age
iam
Scaliger,
produc
tuum
ignem
agentem
calore.
Philosophus
di¬
cit,
repati
ipsum,
&
frigefieri.
Admittet
ergo
frigiditatem
aliquam
etiam
tunc,
cum
actu
agit,
ne
sit
absurda
thesis
Fracastorii.
Praeterea
vt
omittamus
purum
ignem,
quem
ipse
nunquam
coagulare
potuit
sine
iactura,
ne¬
que
quisquam
asseclarum
poterit,
siue
elementum
syncerum
intelligat,
siue
flammam,
quae
semper
est
in
fieri:
&
pridem
hoc
promittendo
Paracelsus,
in
risum
abiit:
addensatum
alieni
solidi
admi¬
stione
arripiamus.
Id
non
potest
esse
calidius
igni.
Summe
enim
hic
calidus.
Frigidiùs
ergo.
Quo¬
circa
cum
sit
substantia
materialis,
vel
actum
frigiditatis
inuehet,
vel
potentiam,
Poterit
enim
re¬
frigescere
materia,
si
nondum
est
frigida.
Alienum
introductùm
in
alienum,
id
de
sua
natura
non¬
nihil
detrudit.
Alterabitur
ergo
ignis,
&
fiet
frigidior.
"Ac",
inquis,
"tanta
vis
est
ignis,
vt
illud
alientum
al¬
terare
possit,
facereque
calidum,
quin
&
in
sui
substantiam
vertere."
Ridiculum
istud,
inquimus.
Nam
agen¬
do
re
patitur,
&
alteratur
in
contrarium.
Deinde
non
manebit
alienum,
si
mutatum
transit
in
sub¬
stantiam,
nec
ignis
sic
addensatur,
sed
fit
maior
per
generationem.
Fumi
&
halitus
iam
potentis
sunt
ignis,
&
non
addensant
ignem,
si
in
eum
transeunt,
sed
augent
generatione,
nisi
velis
confun¬
dere
alterationem
&
generationem.
Si
non
abeunt
in
eius
naturam,
sed
saltem
incalescunt,
seruan¬
do
propriam
naturam,
se
accommodabunt
quidem
eius
actui:
sed
tamen
calor
auctus
fuerit,
&
pro¬
pagatus.
igni
semper
retinente
calorem
suum,
qui
non
egreditur
subiectum
proprium.
Num
autem
istud
sine
generatione
&
corruptione,
augmento,
decremento,
per
solam
addensationem
fieri
possit,
cogitet,
cui
explorata
est
ignis
nat
ira.
Tandem
cogitare
debust
Scaliger
id
quoque,
quod
Aristoteles
(aut
quicunque
fuerie
author,
qui
quidem
non
est
contemnendus)
in
libro
de
spiritu
posuit,
vbi
inquit:
"Ignis
differentiae
iuxta
id,
quod
magis
ac
ininus
est,
sumuntur.
Haec
aut,
in
fere
in
eo,
vt
mixtus
sit,
aut
immixtes,
consistis.
Nam
hic
purior
erit,
&
proinde
intentior
gradus:
ille
admixtione
contrarij
remissior.
Eadem
ratio
in
alijs
quoque
simplicibes
habe¬
tur,
etc."
Immixtionem
agnoscit
hic:
at
non
statuit
calidiorem
huius
merito
fieri
ignem.
Et
quid
vulgatius
in
tora
Physica,
quàm
in
mixtione
qualitates
remitti,
&
ad
quandam
temperationem
conce¬
dere?
Mediata
contraria
Philosophus
extremis
componit.
Sed
de
his
satis.
Chymicus
noster
dum
minuit
ignis
gradum,
vel
intendit,
non
in
sola
alteratione
inhaeret,
quasi
putaret,
candem
numero
&
substantia
flammam
manentem
(quam
tamen
manere
posse
negat
totus
peripatus
cum
Scaligero)
addensari,
&
laxari
(quod
erat
vetustis
congregatio
&
segregatio,
in
I.
de
ort.
&
int¬
text.
10.)
&
sic
euadero
magis
minus
ve
vrentem,
quod
in
sua
potestate
non
esse,
probe
intelligit,
cum
fugacis¬