218
Commentar.
Alchem
partis
I.
Lib.
II.
Quare
&
colorem
seu
lucem.
Tunc
&
halitus
sese
insinuant
crassiores,
&
praeterea
summoto
actu
ex¬
cellentiore,
visum
mouere
per
se
potest,
quod
interdiu
sub
dio
flagrante
sole
etiam
si
actu
extitisset,
non
tamen
potuisset.
Non
enim
discerni
potuisset,
&
agnosci
prae
alterius
copia.
Quaedam
de
ignibus
scri¬
buntur
vulgo
incredibilia,
quae
tamen
Chymicus
philosophus
nec
absurda
iudicat,
nec
sine
ratione
&
argumento
facili
fieri
explicarique
posse
pronunciat.
In
Pithecusis,
si
quidem
mirabilibus
auditioni¬
bus
fides
est
adhibenda,
ardens
&
supra
modum
calidus
ignis
repertus
est:
verùm
qui
non
adureret.
Iu¬
xta
confinia
Apolloniatarum
saxum
emisit
ignem,
qui
non
fuerit
perceptus:
inflammatus
tamen
sit
af¬
fuso
oleo.
Ignis
Apolloniae
circa
Atlanticum
omnibus
anni
temporibus
flagrauit:
Sed
illaesis
herbis,
quae
prope
eum
profundae
creuerunt:
arboribus
quoque
magnis
vix
quatuor
cubitorum
interuallo
ab
eo
distantibus.
Et
tale
quid
Plinius
quoque
de
aquis
Scantiis
prodidit.
"In
Lycia",
inquit
Seneca
lib
2.
Epist.
80.
"regio
notissima
est.
Hephestion
incolae
vocant.
Foratum
pluribus
locis
solùm,
quod
sine
ollo
nascentium
damno
ignis
innoxius
circuit.
Laeta
itaque
regio
est
&
herbida,
nil
flammis
adurentibus:
Sed
tantum
vi
remissa
&
languida
refulgen¬
tibus."
Haec
ille,
qui
innuit
niues
quoque
circa
Aetnam
esse,
quas
nec
ignis
eius
nec
aestas
soluat.
Artifi¬
ces
ne
sola
id
possit
natura,
opere
Chymico
&
organis
destillatoriis
ex
caphura
spiritum
exugunt,
quò
illita
palma
ardere
queat
lumine
debili:
Sed
pugnus
combustionem
sentiat.
Qui
de
subtilibus
sitigant,
a¬
quae
ardentis
ignem
mirifice
tractant.
Negatur
lintea
adurere:
Et
quidem
Cardanus
raritatem
pro¬
tulit,
dubitauitque
num
ignis
esset
dicendus.
Scaliger
ignem
esse
probat,
quia
guttur
vrat,
&
opera
i¬
gnis
fornacum
ex
vino
collectus:
Vincat
aerem
&
aquam,
etc.
Negatur
adurere
cutem;
quia
purus
i¬
gnis
nihil
vrat:
rursus
vrit
cutem
aquae
vitae
ignis,
quia
minus
purus:
quae
quidem
super
lamina
effusa
aerem
vrere
possit,
sed
sine
luce,
quia
careat
corpulentia,
qualis
est
&
ignis
assans
carnes,
&
ille
sub
lu¬
na.
Ignis
radiosus
coactus
vrit,
non
coactus
non
vrit.
Non
enim
videtur
vrere,
nisi
partium
coactione,
addensatione,
coitione.
Haec
&
similia
illi.
Scire
conuenit
haec
Chymicum,
quandoquidem
aliquando
etiam
hos
ignes
adhibet,
vt
ille,
qui
catinum
cùm
auro,
cui
puluerem
quendam
asperserat,
in
patina
col¬
locatum
aqua
ardente
circundedit,
eaque
inflammata
aurum
dissoluit.
Ridet
autem
istas
subtilitates
crassas
philosophantium
Carbonarius,
optatque
Scaligero
fuisse
paulo
obesiores
nates,
vt
fumos
Chy¬
micorum
potuerit
tolerare.
Ignis
aquae
ardentis
&
spiritus
vini
adeo
vrit,
vt
etiam
oua
coquat,
&
lin¬
tea
caeteraque
simul
consumat,
nisi
in
illo
latens
aquositas
phlegmatica
linteum
defendat.
Est
enim
hoc
signum
imperfectionis:
Sicut
&
cum
in
concha
accensus
ille
spiritus
vel
non
totus
conflagrat,
vel
relin¬
quit
gutts,
quae
nullam
admittunt
flammam.
Medici
hydropicos
aliquando
laconicis
includunt,
&
accensa
aqua
ardente
potenter
humoribus
dissolutis
sudores
mouent,
ne
dicas
illi
nullam
vim
ad
com¬
burendum
esse.
Neque
tamen
naturae
obloquimur,
negamus
ve
illa
historica
Aristotelis,
Plinii,
Sene¬
cae.
Cur
non
comburantur
herbae
&
arbores
in
vicinia
flagrantium
terrarum,
expedita
ratio
est.
Calor
allicit
humores,
quibus
aluntur
&
defenduntur
simul.
Cur
filùm
ouo
circundatum
non
aduratur:
Cur
pili
subtiles
in
auibus
dum
assantur,
nihil
accipiant
detrimenti
cùm
tamen
igneus
calor
carnes
tarreat
&
vrat,
quid
quaeso
est
causae?
Dicunt
sudore
ouorum
ex
albumine
seruari
fila:
Et
ichoribus
defendi
pilos,
&
fila.
Sit
istud,
quanquam
etiam
subiecti
dispositio
aliquid
conferat.
Maior
est
impressio
in
so¬
lido,
quam
in
tenui,
vt
docet
fulminum
effectus
fractis
ossibus,
integra
cute,
&
colliquatis
metallis
ruptoque
ense,
salua
crumena,
&
vagina.
Dicimus
itaque
etiam
Plantas
istas
sui
humoris
praesidio
pos¬
se
esse
tutas,
quem
eò
attrahunt
vberius,
quo
magis
iuuantur
externi
caloris
intra
vitae
gradum
praesen¬
tia,
sicut
solis
&
ambientis
calore
etiam
in
aliis
locis
exuscitantur.
Deinde
si
illae
plantae
intrà
spacium
i¬
starum
flammarum
essent,
damnum
certè
sentirent.
Iam
dicuntur
in
vicinia
crescere.
Nimirum
est
de¬
terminata
vis
agentium,
vt
nullùm,
quod
finitum
est,
in
infinitum
porrigat
vires:
Sed
quodque
li¬
mitibus
suae
naturae
circumscribatur.
Aliud
itaque
euenit
in
flamma:
aliud
iuxta,
aliud
remote.
Vis
enim
spacio
maiore
exilescit,
quomodo
physici
disputant,
medium
aeris
ideo
frigidum
esse,
quia
radii
euanescant
absumanturque
in
vastitatem.
Insuper
dispersi
corporis
virtus
imbecillior
est,
quam
vniti:
Id
docet
&
radius
solis
in
libero
aere,
&
post
virreos
orbes,
aut
specula.
Praeteream
in
perpetuo
motu
est
aer,
quanquam
nos
non
semper
sentiamus:
Praesertim
sicubi
flamma
est
quae
allicit
eum
mouet¬
que
dum
in
rarefacti
mutatique
locum
succedit
alius,
&
euentilat
flammam,
seque
pabulo
eius
miscet.
Eius
rei
documentum
est
in
incendiis
aere
silente.
Nam
inter
ardendùm
exurgit
flatus.
Hoc
supposito,
dicimus
etiam
ex
rogis
terrae
emicantes
ignes
ventilari,
&
sic
non
posse
colligere
ad
vrendum
vires:
sic¬
ut
solis
radii
etiam
directi,
non
admodum
calefaciunt
aere
ventoso.
Postea
pyrarùm
naturalium
foci
in
summo
interdum
saltem
exitum
habent,
vt
Seneca
de
Aethna
scripsit.
Vis
ignium
in
profundo
est.
Quandò
ergo
intus
iam
deflagrarunt
spiritus
eluctatique
ad
etaterem
perueniunt
mistis
semi
vstula¬
tis,
coarctatione
loci
coeunt
&
aliquid
emittunt
flammae.
Id
rarum
est
&
paucum.
Quocirca
non
suf¬
ficit
ad
vstionem.
Intra
cauernas
terrae
materiam
talium
ignium
esse
sulphura
&
bitumina
(solida,
resoluta)
omnes
fere
concedunt.
At
ista
quam
fortes
ignes
postquam
inflammata
sunt
emittunt?
Dicis:
"Spiritus
non
possunt
validos
praebere."
At
tu,
inquimus,
spiritum
naphthicùm
accende
in
vase
metallico.
Vim
cogno¬
sces.
Alexander
ita
fere
puerùm
suum
perdidisset.
Illi
ignes
eigo,
qui
imbecilliores
sunt,
quam
vt
adu¬
rant,
dispersi
sunt.
Si
vniantur,
satis
valent,
ne
quid
de
caeteris
causis
dicamus.
Illud
autem
simul
manife¬
stum
est,
quod
vbi
densior
pinguior,
solidiorque
est
exhalatio,
ibi
ignea
porestas
maior,
ne
nihil
done¬
mus
subtilitari.
Scaliger
disputat
multa
de
igni
sublunari.
Et
bene
consulit
suae
causae.
Mundus
enim
confligrabit
prius,
quam
quis
eo
per
latus
experimentum
ad
nos
deportet.
Magna
quaestio
est,
num
qui
ex
flamma
exhalat
spiritus;
ignis
sit
dicendus.
Nec
in
iudicium
afferendi
sunt
illi
ignes,
qui
propter
alià
multa
non
vrunt,
&
non
ideo,
quia
puri
sunt.
Flam¬
ma
transiens,
mobilisque
non
facit
impressionem,
non
quia
vrendi
vim
non
habet:
Sed
quià
tactum
non
complet
propter
inconstantiam.
De
parabolis
&
speculis
igniariis,
peluibusque
con¬