413
220
Comment. Alchem. Part. I. Lib. II.
possit formam accipere res magisterii. Postquam ergo primo gradu soluimus; secundo coagulamus, ibi
humiditate dominante, hic siccitate. Ita qui in caeteris quoque artificiis per digestionem in balneo aut
fimo soluerunt separaruntque essentias, postquam repurgarunt, & exaltarunt singulas, eas vniunt vicis¬
sim calore sicco, quem cineribus tribuunt. Quo circa Lullii clauicula calorem balnei & cinerum in la¬
pidis Philosophici praeparatione, nempe solutoria & coagulatoria expresse nominat.
Tertius modus ignis calidus siccus gradu secundo aequiparatur calori clibani, qui relinquitur ex¬
tracto pane, diciturque citra combustionem leniter fundere. Hic modus plaerumque addicitur secunda
parti operis: Iam enim aliquatenus assueuit igni lapis. Itaque non amplius calor humidus requiritur. Ve¬
runtamen attendendum est, quod etiam in aliis locum habent sicubi fusio postulatur, nempe non vio¬
lenta, sed blanda.
Quartus fundit simul & figit, nimirum & ipse in gradu secundo, sed morae longioris. Quod enim
prius est fusum (exemplo sit alumen, vel atramentum, vel nitrum) id perseuerante igne eodem figitur.
Hinc post imbibitionem lapidis cum coagulando pergimus, tandem figimus spiritus, eodem quidem
gradu, sed tamen variato secundum principium, medium, finem.
Quintus modus est calidi sicci gradu tertio, cuius effectum extra fusionem calcinare. Res enim
quae hoc igni tractatur, iam fixa est, quodammodo, nec debet fundi, sed sensim exiccari inque calcem
redigi. Intelligunt tamen Philosophi non semper actualem calcis effectionem, sed talem laborem
ignemque, quali alias calcinatur plumbum, lapis vel similia. Itaque & calx vocatur tunc lapis, licet cal¬
cis plebeiae nullam formam habeat. Aurum & argentum, funderet ille modus: sed non lapidem. Fur¬
nus ei calcinatorius addicitur, cum res possit fieri in eodem vase.
Sextus quarto caloris & siccitatis gradu definitur, perhibeturque violenter fundere seu fortiter.
hic scire conuenit tertio gradu perseuerante, & debite applicato, paulatim absorberi humiditatem, ita
vt nulla fiat fusio: sed hic modus calcem isto modo factam dissoluit fortitudine caloris. Finge stibium
paulatim absque liquefactione in calcem esse redactum gradu tertio. Ea calx quarti superuenti fundi¬
tur. vt vitrescat. In lapide fixionem solemus experiri tali igni, licet nulla fusio adesset. Sed mystica est ista
liquefactio. Simul enim cum fixione & constantia in igni intelligitur.
Igni follium, quem septimum numerant, itidem violente fundimus; proflamus, separamus. Itaque
non erit gradu inferiore. Eo nonnunquam flores antimonii facimus. Alias excoquuntur isto metalla:
Potest idem etiam reuerberare, calcinareque. In fortibus spiritibus proflandis eius locum sustinet per
ostia & spiracula ventus subiens, vti & in vitrariis officinis.
Octauus parùm differt à septimo. Procedit saltem eius operatio per fusionem ad calcem.
Nonus dicitur in examinibus adhiberi, vt constet de fixione & caeteris argumentis bonitatis. In
magisterio igitur lapidis cùm aurum iam factum iudicio & examinibus subiiciendum est, iste modus
vsurpatur, sed non solus. Adiiciuntur enim medicamina, vt aquae causticae, plumbum, sales, sulphura
stibium & reliqua de quibus apud Geberum,
Alii scriptores quatuor ignium genera commemorant, nempe Naturale, non naturale, contra
naturale & elementare. Ignem naturae vocant internum & connatum rebus: Non naturalem (quomo¬
do Medici appellant sex res non naturales) ministrantem seruilemque & externum dicunt, qui occasio¬
ne rei gerendae variè administratur, vt ad putrefaciendum per balneum in prima operis parte, sed per
cineres in secunda. Ignis contra naturam violente tentat, examinatque materiam, vt iudicium sit de fi¬
xione. Est idem etiam mysticus, nuncupaturque Draco violentus qui comburit vt ignis inferni. Ex Mer¬
curiali menstruo iste praeparatur, estque intra vitrum & comburit efficacius, quam ignis elementalis seu
is, qui lignis procuratur, & flammeus dicitur. Audies interdum coagulationem & dealbationem fieri
calore temperatissimo, seu artificialiter attemperato, vt actus speratus existat. Sane artifex constantia
caloris, & accommodatione industria, licet sit gradus primi, vel secundi; tamen assequi effectum tertii
potest. Neque enim festinandum est & praecipitandus ignis, si velis per eum scienter & perite. Calcina¬
re potes testas ouorum igni viosento. Sed si industrie agas idem assequeris etiam calore paruo interuentum
aceti. Et sciendum in arte illa abstrusa intus esse menstruum potenter agens. Si importune velis opera¬
ri, & ita in arte calcinare, sicut vulgus facit calcem viuam: euenerit tibi, quod laterariis, qui nimio igne
perurunt lateres, & colliquant ita, vt vitro sint similes. Itaque bene monet quidam à violento calore,
& subito frigore abstinendum esse, & moderato vtendum igni (ex arte per suos modos adhibito) ne in¬
curramus in vitrificationem. Lentissimus ignis in principio soluit & separat (vt est in tractatu Petri de¬
Zyleto) isque comparatur solis in ariete calori, item verno, Gallinae ouis incubantis, Embryonis: qui¬
dam per balneum administrarunt: alii per stipulas, aut cinerem, aut candelas, aut carbones etc. Omnino
incipiendum alieni est, eique diu insistendum, postea per gradus procedendum, quos experientia com¬
probat. (ignium scientia est munus vniuersale doctrinae) Idem ignis lenis nigritiem procurat, sique
constanter perseuerauerit, etiam coagulat & sublato nigrore albedinem producit. Nihil est, quod aeque
extrahit humiditatem ex corporibus, & conseruat, ac ignis lenis, quia ignis attenuat naturas & liquidum
à turbido sequestrat. Lenis ignis est, quo magnesia (Mercurius Philosophorum) non refugit. Visa albe¬
dine fixio successit. Itaque calor augeatur, vt similis fiat aestiuo vel leonis, & continuetur, donec massa in
calcem fathiscat, fiatque instar cineris combusti valde. Si hinc pergere cupis ad rubeum, ignem augere
debes, cumque hic color apparet, tùm demum forti locus est, qui alias fusorius dicitur. Intus operatur
ignis argenti viui, qui in auro & argento eam vim exercet, quae nullo externo igni potest obtineri. Com¬
burit enim & calcinat ea longe potentius. Sed non est opus pluribus. Volumus hoc exemplum propo¬
situm esse Chymico tyroni, ne putet, in hac arte temere admouendos esse ignes. Omnino assuescendum
est circumspecto regimini, nec festinandum, sicubi res non requirit. Alioquin certum est detrimen¬
tum. Hoc cum non attendant illi, qui forinsecus in artem irrumpunt, putantque se posse quoduis quouis igni