221
De
Pyrotechnia
&
affinibus
igni
obtinere,
cum
se
delusos
vident,
artem
accusant
mendacii.
In
Alchymia
posuimus
experimenta
praeclara,
ex
iis
quaedam
sunt
ab
imperitis
attentata
frustra.
Quid
mirum
in
tanta
oscitantia?
Praemisi¬
mus
sceuasticam
doctrinam
&
pyronomicam
operibus.
At
illi
boni
homines,
quasi
non
opus
foret
ea
cognita,
aut
eam
pridem
detriuissent,
è
vestigio
in
essentias
conficiendas,
quo
spes
&
auiditas
potissi¬
mum
ducit,
inuolant.
Sciat
tyro,
se
in
plaerisque
&
magisteriis
&
essentiis
frustra
versaturum,
nisi
instru¬
ctissimum
habeat
pyronomiae
praeceptis
&
experientia
pectus.
Si
item
dogmata
in
vsum
vertere
velit,
non
statim
abiiciat
opus,
desperetque
&
despondeat
animum,
si
semel
atque
iterum
est
delusus.
Discat¬
ignes
prudenter
adhibere,
&
caetera
recte
disponere.
Non
frustrabitur
spe
sua:
Ne
oleum
quidem
ouo¬
rum
potes
facere,
nisi
calore
conueniente.
Et
est
illud
certissimae
artis.
Quid
putes
futurum
in
difficilio¬
ribus?
Arnoldus
primo
gradu
ignis
seu
balneo
separat
ex
soluto
aquam.
Secundo
in
cineribus
aërem
&
ignem
extrahit.
Relictam
terram
calcinat
fortiter
vsque
ad
album,
vel
rubeum,
illud
tertio,
hoc
quartò
gradu.
In
lapide
ista
praecipiuntur.
Sed
tu
transferenda
cogita
etiam
ad
destillationes
alias.
Si
oleum
ex¬
tracturus,
statim
decurrere
velis
ad
ignes
violentos,
aliquid
quidem
elicueris,
sed
deprauatum.
Disce¬
ergo
obseruare
modos
ignium,
&
diligenter
nota,
quo
quid
possis
efficere.
Alio
igne
destillamus
aquam,
alio
fugacissimum
spiritum;
alio
spiritum
acrem
materialem,
alio
olea.
Cum
sublimationem
insti¬
tuimus,
quaedam
indigent
leni,
vtpote
si
fugacia
sunt
&
leuia,
vt
facile
ascendere
&
efferri
in
sublime¬
queant:
Quaedam
mediocri
eleuantur:
alia
forti,
vtpote
grauia
&
magis
fixa,
quibus
necesse
est
interdum
addere
vehicula,
vt
alas
accipiant,
sicut
cum
auri
vel
argenti
calces
per
mercurium
sublimatum,
aut
sa¬
lem
ammonium
in
alembicum
impellimus.
Cum
nutrimus
&
inceramus,
iungimus
volatilia
fixis,
eo
igni,
qui
paulatim
absumat
humiditatem,
seu
exiccet,
nec
separat
aut
eleuat
volatile,
quo
facto
frustra
vnionem
quaeris.
In
circulandolitidem
lenis
admodum
debet
esse
calor.
In
reuerberando
&
caemen¬
tando
fortis,
pro
rei
tamen
natura.
Quaedam
enim
lento
igni
sed
diu
continuato
reuerberantur,
donec
figantur,
vt
mercurius
rubefactus:
Quedam
violento,
vt
cum
crocum
Martis
facimus.
Memineris
er¬
go
studiose
in
pyronomia
versandum
esse,
ne
oleùm
cùm
opera
perdas,
&
infelicitatem
tuam
deplores.
Qui
magiae
seu
naturali
sed
occultae
student,
promittunt
mirabilia
ignium
ex
materiis
certis
inter
se
iunctis
effecta,
qualia
sunt
spectra
terribilia,
ignis
pauorem
inducens,
virore,
nigrore,
variisve
colori¬
bus
inficiens
conclauia,
&
quo
ardente
homines
carere
capitibus
videantur,
vel
bestialia
habere
tan¬
quam
Circaea
virgula
tacti,
vel
cerberei
tricipitesque
appareant,
vt
pallidi
&
emaciati,
emortualesque
(quod
quidem
sulphur,
stuppa
&
vini
spiritus
procurant)
&
similia
multa,
quae
ex
Alberto,
Baptista
Por¬
ta
&
similibus
coaceruauit
Veckerus,
nec
sunt
huius
loci.
CAP.
XVI.
De
Ignis
cohibitione
&
sublatione.
Non
fuisse
aliquando,
vel
alicubi
vsum
ignis
hunc,
qui
nunc
est,
vbi
non
contemnendarum
artium
&
est
instrumentum,
illi
senserunt,
qui
louem
scripserunt
extruso
ex
regno
Saturno,
vt
otium
tor¬
porque
vitę
tolleretur,
ignem
remouisse,
quo
cogerentur
homines
tanto
beneficio
priuati
inque
mise¬
rias
lapsi,
variis
artibus
excogitatis
vsuque
confirmatis
sibi
aliquid
solatii
&
releuationes
inuenire.
Si
enim
artium
exprimendarum
per
calamitates
&
boni
priuationem
gtatia
id
factùm,
artibus
prius
non
ad
hibeatur,
aut
alius
ab
artificiali
fuit
ignis,
nimirum
benignus
calor
in
ambiente,
qui
maledictione
pro¬
pter
scelera
amotus,
aut
scientiae:
nam
homo
post
lapsum
amissis
simul
ingenii
praesidiis,
diminutusque
luce
intellectus
coelesti,
stupidior
euasit
coactusque
est
ex
re
praesente
&
tempore
noua
quaerere
consi¬
lia,
quae
initio
fuerunt
satis
inepta,
vt
arguit
succinctus
ex
fici
foliis,
donec
vsus
doceret
meliora:
aut
amoris
auxillique
mutui:
Nam
sceleribus
crescentibus
refrigescit
caritas,
&
nemine
ampliùs
succur¬
rente,
aut
in
commune
quaerente,
quisque
sibi
excogitare
praesidia
priuata
compellitur.
Et
tales
ignes
intelligi
debere
Promethei
indicat
fabula,
quam
Plato
de
inuentione
scientiarum
accepit.
Sed
Virgi¬
lius
ex
silice
reparatum
docuit.
Naturae
itaque
ignis
fuit,
illaque
remotio
in
silicem
intrusio,
seu
ex
actu
in
potentiam
reductio,
DEO
criminibus
commoto
permittente
summa
hominum
oscitantia
ignem,
qui
prius
saltem
propagatione
ex
alio
pręexistente
actu
igni
inerementum
cepit,
variísque
est
distribu¬
tus;
perire
&
vna
etiam
rationem
ex
sole
petenti
intercidere.
Ex
coelo
olim
demittebatur
in
victimas
à
patribus
in
honorem
Dei
oblatas.
Inde
exceptus
seruabatur
in
adytis
sacris
per
virgines
Vestales,
qua¬
rum
in
curia
extinctus,
plane
desiisse
est
creditus,
donec
ex
affrictu
percussuque
corporum
solidorum
restauraretur.
Sed
quicunque
sane
istius
narrationis
est
sensus,
admonemur
saltem,
nullum
esse
ignem
elementarem,
quin
corrumpi
interire,
restinguive
possit,
quòd
cùm
non
simpliciter
persuasum
debeat
esse
Chymico,
adisciendum
est,
non
vno
id
fieri
modo,
nec
similiter
in
omni
materia.
Explicanda
etiam
facti
causa
est,
vt
disserere
solerter
και
περί
του
διοτι.
Supra
diximus,
policeri
quosdam
ex
Trithemii
inuentione
ignes
&
lumina
aeterna,
nec
erubescunt
alii
affirmare
inuentas
esse
lampadas
in
subterraneis,
puta
cryptis
&
Regum
sepulchris,
mille
annorum
spacio
iugi
flamma
ardentes,
sed
quae
aëre
externo
admisso
confestim
euanuerit.
Placet
exemplum,
ar¬
ripiturque
à
mirabilium
operum
inuestigatoribus;
&
quasi
coelum
in
suis
haberent
manibus,
possentque
sydera
ex
elementaribus
extruere,
accingunt
sese
illi,
destillantque
ex
oleo,
sulphure,
calce
viua,
ammo¬
niaco,
caphura,
vernice
&
similibus,
liquores
in
omne
aeuum
arsuros,
tanquam
haec
materia
quoque
es¬
se;
Heclae,
vel
Aetnae
montium.
Calcar
additum
est,
cum
in
absumtum
aeternaeque
potestatis
ignem
fieri
posse
beneficio
magisterii,
quo
lapidem
sapientum
conflare
quaerunt,
cognitum
est.
Talem
enim
pro¬
mittunt
artifices.
Sed
confutauit
istos
euentus
ipse.
Non
enim
inextinguibilis
fuit
ignis,
si
aëre
immisso¬
euanuit:
nec
est
similis
hic
ignis
illi
Gehennali,
quem
Saluator
nunquam
desiturum,
sed
semper
in
omnem
aeternitatem
in
poenas
Diabolorum
&
improborum
hominum
duraturum
pronunciat.
Et
quis
non
videt,
si
non
deficiat
pabulum
cęteraque
ad
flammam
recte
se
habeant
perseuerare,
ardorem,
sed
Uu
2
Virg.
v.
Georg.