223
De
Pyrotechnia
&
affinibus.
Non
afferat
hic
Philosophus
maiores
suos
ignes
&
minores
subrepto
pabulo
extinguat.
Perniciosa
ista
extinctio
est.
Sed
videamus,
quibus
praesidiis
ista
fiat
tum
in
his,
tum
in
aliis
incendiis.
Afflatus
ven¬
tusque
eos
extinguit
ignes,
quorum
pabulum
subire
potest
&
spiritus
fumosque
flagrantes
dissipare,
vel
cùm
ardent
adhuc
in
superficie,
immissus
transfert,
atque
ita
diuellit.
Cum
autem
necesse
sit;
vt
ignis
pabulum
suum
&
fomentum
proxime
tangat:
hinc
enim
materiam
accipit,
&
velut
accidens
in
subie¬
cto
haeret,
estque
ab
eo
inseparabilis:
ideo
prohibita,
vel
intercepta
tangendi
ratione,
ipse
interit,
quo
pacto
nos
iam
istud
vocabulum
accipimus.
Nam
qui
dicunt
actum
luminis
calorisque
in
eo
duntaxat
quia
rarescit,
euanescere,
ipsum
autem
ad
sublunare
spacium
concedere,
eorum
alia
est
ratio,
nec
dum
satis
demonstrata
rerum
euidentia
quanquam
afferantur
rationes
probabiles:
sed
quibus
non
magis
patet
ignem
in
altum
ad
Lunam
ferri,
quàm
spiritum,
qui
tamen
in
aërem
quoque
ingredi
&
cum
eò
potest
coalescere.
Ista
extinctio
domestica
est
plebi.
Picem,
sulphur
&
similia
flagrantia
inspiratu
ex¬
tinguimus,
quia
spirituosa.
Spiritus
facile
admittit
aërem,
&
cum
eo
transfertur.
Sed
aliam
memine¬
ris
esse
rationem,
si
subsit
materia
solida,
quae
pertinaciter
retinet
feruorem.
Nam
in
hac
iterum
in¬
stauratur,
quia
afflatus
cogit
calorem
in
vnum,
eumque
addensatum
nouis
donat
viribus,
quibus
se
praesente
fomite
propagat
denuo.
Hinc
ignes
Aetnaei
reuiuiscunt
etiam
flatu.
Hinc
cum
candela
ex¬
tincta
flatu
mixtum
habet
viuum,
si
obiecta
manu
caua
inspires,
vniri
potest
flamma
&
resurgere;
sed
oportet,
vt
flatum
dirigas
in
eius
principium,
vt
ab
ellychnio
solidiore
densior
rediens
calor
in
flam¬
mam
euadat.
Aqua
affusa
ea
copia,
qua
amplecti
totùm
pabulum
queat
(nam
debilis
aspersio,
vel
ir¬
roratio
addensat
augetque)
iugulat
ignem
corpulentia
sua.
Et
quia
diuisibilis
est,
totaque
natura
ad¬
uersa
flammis,
insinuat
sese
penitus,
&
totum
pabulum
corrumpit.
Flammam
halitu
calido
sicco
pin¬
guique
vigere,
saepe
dictum
est:
Deinde
requirere
proportionalem
auram
&
euentilationem.
Aqua
vapida
est
frigida,
humida;
&
obstat
aurae
ingressui;
dum
vias
praecludit.
Vnde
facile
intelligitur
ratio
extinguendi.
Sed
neque
ventus,
neque
aqua
in
certis
materiis
videntur
quicquam
posse,
conficiun¬
tur
enim
taedae
&
faces
&
similia,
quae
nullo
dicuntur
vento
extingui
posse,
aliae
fiulla
aqua:
quaedam
etiam
aquis
aspersis
flagrant.
Hinc
illa
marium
ardentium
miracula,
hinc
illud
de
caphura
in
mediis
aquis
flagrante.
Verum
enimuero
istud
ideo
accidit,
quia
propter
materiae
tenacitatem,
neque
flatus,
neque
aqua
ad
ardoris
fundamentum,
&
interiora
admittitur,
nisi
magna
copia
&
vi
adhibita.
Opor¬
tet
tamen
materias
istas
simul
esse
ignibus
admodum
familiares.
Quocirca
si
aspires
facibus
istis,
non
restinguas,
sed
amplies,
quia
non
peruenit
spiritus
in
interiora
obstante
compactione
&
visciditate:
Et
interim
calor
coactus
inualescit,
facitque,
vt
materia
penitius
ardeat.
Videndum
tamen,
ne
superficie¬
tenus
saltem
flagret,
aut
nimis
liquabilis,
spirituosaque
sit
materia,
vt
cedere
possit.
Ideo
iungunt
ta¬
libus
aliquid
solidi
pro
Ellychnio,
&
immiscent
stuppas,
faculas
ligneas,
filamenta
etc.
Cùm
caphura,
aut
naphtha
ardent,
in
aquis,
obrui
impetu
copiaque
possunt.
Nam
&
bitumen
&
sulphur
multa
aqua
extinguitur.
Quod
autem,
incendia
bellica
vastiora
non
cedant
affusis
causa
est,
quia
nec
debita
est
affusio;
nec
iusta
copia.
Minor
enim
aqua
excutitur
cùm
fragore:
maior
domat.
Id
licet
cuilibet
fa¬
cile
experirin
caphura.
Posuimus
in
aquam;
accendimus.
Flagrauit,
sed
non
deflagrauit.
Nam
cum
aquam
attingeret,
crepabat
&
peribat.
Quamdiu
non
admittitur
aqua
(arcet
autem
eam
caphura
com¬
pactione
suae
substantiae,
&
pinguedine,)
tamdiu
flagrat.
Sic
oleum
bituminosum
ardet
super
aqua,
sed
non
in
aqua,
nec
cum
ad
fundum
est
peruentum.
Experientia
vero
in
magnis
bituminosorum
incen¬
diis
remedium
monstrauit
ex
terra
&
similibus.
Quia
enim
aqua
parua
nihil
efficit,
sed
exasperat
po¬
tius
flammas,
perinde
vt
&
in
carbonibus
ligneis,
facitque;
vt
partim
euefberent,
partim
magna
cum
violentia
ex
leuicula
repressione
emicent;
Est
autem
materia
tenax,
quae
res
siccas
facile
retinet
&
cum
illis
concrescit,
vnde
postea
fit
inhabilis
alendo
igni:
ideo
cineres,
calces,
terras,
arenas,
quin
&
stipu¬
las
pannos,
similiaque,
quae
debebant
nutrimentum
praebere;
iniiciunt,
&
ita
domant
ardorem
in¬
uoluendo,
suffocando,
materiaeque
resolutionem
prohibendo.
Veruotamen
cum
inflammatilia
in¬
iiciuntur,
videndum,
vt
id
apte
fiat,
&
vt
perueniat
in
medios
liquores,
statimque
aggeratur
terra.
Hinc
subtilius
inuentum
est,
istos
pannos
vel
materias
luto
perlinire,
&
extensas
in
ipsos
fontes
flammarum
deprimere.
Qui
picem
excoquunt,
&
bitumina
cogunt,
si
flamma
corripuerit
madefactis
aqua
luto¬
sa
linteis
occupant
statim
ahena
tota.
Idem
fieri
debet
à
coquis
sartagine
flammam
rapiente.
Ad
vri¬
nas
&
fimos
confugiunt
aliqui,
sed
maiore
cum
periculo.
Sunt
enim
nitrosae
res,
&
flammam
augere
possunt.
Dilutum
aluminosum,
vel
chalcanthosum,
vel
muria
luto
mista;
aqua
quoque
crassa
luto,
fi¬
mus
terra
saturatus
&
cineribus
probe
remistus,
omnem
ignem
flammeum
possunt
compescere.
Ita¬
que
etiam
in
locis
editioribus,
vbi
aquae
parùm
est,
in
promtu
debebant
esse
cinerum
&
arenarum
tu¬
muli
magni,
vel
argillae,
&
similia,
quibus
in
ipsos
focos
demissis
strangulatur
flamma,
maxime
si
quid
additum
sit,
quod
adhaereat,
&
tamen
non
alat
flammas,
vt
acetùm,
album
ouorum,
lac
&
huiusmodi,
quae
quia
in
magna
copia
haberi
nequeunt,
permutari
possunt
diluto
argillae
tenacis,
vel
calcis
extin¬
ctae,
etc.
Alias
in
vasta
incendia
parum
aquae
infusum
auget
flammas:
vel
aquas
subterfugit,
relictaeque
trabes
&
titiones
denuo
incenduntur.
Talia
diluta
cum
officinae
metallurgicae
&
Chymica
alicubi
inarde¬
scunt
etiam
per
siphones
possunt
in
ipsa
primordia
infligi.
Imitabimur
enim
sic
industriam
veterum,
qui
alumineis
lituris
&
amiantho
chalcanthoque,
aceto
vel
albugine
subactis
tabulata
sua
ab
ignibus
tuta
effecerunt.
In
parua
flamma
nonnihil
est
in
sputis,
atramento
scriptorio;
&
quae
Plinius
lib.
33.
c.
5.
pro¬
ducit,
visco,
ouorum
candidis,
aceto,
pręsertim
si
id
sit
puluere
lithargyri,
&
similibus
calcibus
dilutùm.
Lixiuia
calcium
&
cineris
clauellati
tantùm
pollent,
vt
etiam
ligna
in
lapideam
speciem
conuersa
pla¬
ne
ab
ignium
ardore
immunia
reddant.
Nec
minus
ad
eam
rem
valent
etiam
in
vastis
incendiis
aquae
minerales
aluminosae,
ferrosae,
&
similes
praesertim
à
fundo
egestae
&
perturbatae.
Mirum
est
aquis
mo¬
dice
affusis
flagrare
bituminosa,
sulphurea,
picea,
&c.
oleo
restingui,
idemque
euenire
in
calce
viua,
idque
promtius,
si
inflammata
ista
simul
afflentur.
Sed
non
debet
esse
oleum
bituminosum,
quodque
destilla¬
Uu
3