413
225
De Pyrotechnia & affinibus.
subetur sibi cauere pharmacopoeus summo studio, ne istius fumi caliginosi & turbidi ex olla, dum
assantur bestiae exurgentis, quicquam spirando attrahat, cum id sine infectione fieri non possit. Qui
arsenicum in sublime agunt, & hydrargyrum sale & chalcantho per sublimationem miscent, quin &
lapidem philosophorum, quem ingreditur Draco & Buffo mysticus veneni nequaquam expers, parant
stibiíque flores conficiunt, aut butyrum arsenici, Realgaris & similium, similiter non sunt extra peri¬
culi metas. Quocirca legimus passim alexipharmaca magistrum debere praegustare, seque munire an¬
tidotis, qualis est, quae fit ex ficubus, nuce, ruta. vel ex Zedoaria, Bezahare, Scordio: vel antidotus Fer¬
dinandi, mithridatium, Theriaca. Minus sumtuosum est allium deglutire, vel ex eo & Iouis glande ad¬
iecto melle pultem coquere, eamque Theriaca vel alexipharmaco ex ouo, aut Dioscordio Fracastorii
efficaciorem redditam vorare. Aliquibus placet pimpinellae & Zedoariae ex vino decoctum: nonnullis
infusum carduibenedicti, & absynthii, ita vt satis amara fiat cum vino, vel cereuisia potio. Quorum ve¬
nenorum aut mineralium vis magis potens est erosione, quam tota natura, eorum noxa anteuertitur
Butyro comesto, quo facto non dubitant asyrtae vel arsenicum deglutire, vel sublimatum argentum vi¬
vum, quandoquidem eorum acrimonia retunditur pinguedine, vt sine noxa queat decedere. Sed istam
temeritatem volumus à Chymico nostro abesse, qui potius ita se armabit contra halitus sulphureos, &
cadmiosos, dum venae excoquuntur & metalla purgantur: neque hoc satis. Exemplo sint fossores me¬
tallici, qui minium; Cadmiam & similia persequuntur per cauernas terrae, quique sulphureos lapides
& chalcanthum, seu pyritas ex foueis egerunt; praeterea etiam excoctores minii natiui. Hi vesicis prae¬
tendunt faciem, ne quid perniciosi halitus & ramentorum vrentium, rodentiumque subeat, interim data¬
occasione respirantes captantesque auras salubriores, quanquam nemo tam se munite queat, quin aliquid
subrepat, Et sunt fossores plaerique suae vitae prodigi, & temerarii periclitatores. Saepe cogitur Chymicus
salutares medicinas facere ex mineralibus per se in sua copia & valido spirituum concursu valdè noxiis.
Hi si aperto vel fracto vase in illum irrumpant, nonnihil inferunt periculi, quod expertum se malicia
Paracelsi scribit aliquando Oporinus, medicaminum, quae illae coquebat halitu fere exanimatus. Prodest
itaque aliquid praegustasse, & simul indumentis competentib. corpus pręmuniuisse, quae res laboratori
concernit etiam halitum quendam singularem, quo in officina vtatur. Aurifabri ope Zedoariae commestae
& vini absynthitae putant se subterfugere noxas mercurii posse. Paracelsitae cum Galenicas compositio¬
nes, vt nominant, ex alto despsciant, & integra veneni accusent, (vti vidimus nuper quendam verbero¬
nem in publico contra Theriacam, mithridatium & similia declamantem,) contra vero suas essentias
in coelum tollant, & nihil non ex illis nescimus, an sibi quoque, aliis certè quam amplissime promit¬
tant, rari tamen inueniuntur, qui non ad theriacam, & compositionem de nuce, aliaque Galenica con¬
fugiant. Itaque iubent nos capere allium, nucemque iuglandem & tusa commiscere melle, coquere,
deinde dum spuma cesset; postea addere Theriacam, Zingiber, charyophillas, & nucem moschatam,
Et hac antidoto noxas ex operationibs imminentes, potissimum dum materiam philosophici mercurii
praeparant, arcere. Nonnihil est in istis virium. Sed antiquitatem debebant gratius, honorificentiusque
propter inuenta salubria tractare, nec damnare id, in quo contra perniciem operùm, & hydrargyri, tam
sublimati, quàm praecipitati, & stibii caeterorumque praesidium quaerunt. Admonemus autem etiam ty¬
rones circum spectae aggressionis eorum, quae graues spiritus halare possunt. Qui lapidem fissilem cre¬
mant, aut subdio plumbum nigrum, vel cinereum ex venis excoquunt, auersi à vento illud peragunt, vt
aura à tergo in contra se positam mineram inspirans; fumus in aduersum agat dispergatque. Illud imitari
fas est, & praeterea, non excipere patente ore, naribusque spiritus suspectos, sed declinare eos quantum
potest, compressa decenter anima; ne poenas det curiositatis aut furtorum, aut oscitantiae. Cum spiritus
fortes prolecti ex acribus mineralibus sunt, iubent magistri expectare, donec refrixerit cum vasis fornax,
Tunc enim securius recludi potest, & spiritus caeteraque detrahi. Rupturae feruente opere similiter
cautè sarciantur non sine vesicis animaque cohibita. Sed haec vsus, optimus circumspectionis magister
addocebit. Quia vero ignes tractandi sunt, feruoresque sustinendi, contra hos quoque instructus debet
esse magister & si ambustus fuerit, scire medicamina decentia & in promtu habere.
Plurimum hic consuetudo potest, & corpus contra calores frigoraque obfirmatum, quomodo
vitrarii, salinarii, fossores metallici vbi ignibus violentis rumpenda sunt saxa, vt in Huba Slacceualdina,
& caeterum genus Pyrotechnarum ita induruit flammis, vt cum Vulcano, Bronte, Sterope & Pyrac¬
mone certare possint, & quidam tam sint confidentes, vt etiam in furnum Babylonium insilire, vel per
fornaces Cyprias more lampyridum saltitare non dubitent, aut etiam Scaeuolam imitari, & super nuda
cute pices deflagrantes sustinere ausint. Sed non est omnium iste rigor, nec pariter Stoicis affecti sunt
animi nostrorum, quos tamen volumus etiam à magicis tartaricisque incantamentis alienos esse, ne
diuinum donum execrabili impietate polluant. Salamandraeos aliqui appellant nescimus quo side¬
rum concursu contra flammas constellatos, vti loquuntur, seu potius αναιθητους redditos. Sed istè
magicae vanitatis est praetextus. Sydera ne seipsa quidem possunt à flammis vltimoque rogo tueri,
ne dum alia. Non desunt autem adminicula quaedam naturalia, quibus oblitae manus, faciesque faci¬
lius calores sustineant, ne quid dicamus de ferreis chirothecis, iustrumentis manubriatis, pyragris,
contis & similibus, quae in vsu habent excoctores, aurifabri, coqui (qui & arrepta segmenta, & madida
lintea; & alia interponunt; cum feruentia vasa sunt tractanda) similisque artificii homines. Albertus
securitatem à combustione promisit vngenti hac mistura, quae constat ichthyocollae & aluminis plu¬
mosi (vel amianthi, vt aliquibus placet,) paribus aceto subactis. Negat res illa perlitas si in flammam
iniiciuntur comburi, quod est magnae fidei. Nam qui Reges se amianthina vel asbestina tela, insuti¬
in ignes inferebantur, non erant ob eam ab eius vi immunes. Vt vt enim flamma non tetigit, ca¬
lor tamen igneus eis non pepercit. Iubemur etiam succo maluae arborescentis, vel Ibisci, intermisto
ouorum candido manus oblinere: deinde inducere ex luto armaturam, cuius tutela & praesidio
ignem
Uu 4