De
Pyrotechnia
&
affinibus.
naturae
vna
subit
frigus;
cum
omne
corpus
aut
calidum
aut
frigidum
esse
conueniat
maximè
in
sublunari¬
bus.
Aiunt
&
circumstante
calore
intus
fieri
frigus,
vt
in
nube
grandinem
concipiente.
Ea
est
coactio
&
manifestatio
potius,
quam
generatio,
quanquam
porro
primum
frigus
ex
disperso
collectum,
augescat
seque
propaget
actus
sui
virtute
in
subiecto
patiente.
Non
fit
ex
calore
frigus.
Contraria
enim
non
trans¬
mutantur,
sed
id
quod
subiectum
est.
Et
sicut
calor
non
egrediebatur
subiectum
suum,
ita
nec
frigus.
Sed
ex
his
quidnam
sit
verisimile,
non
immerito
quaerendum
est,
idque
eo
magis,
quia
philosophi
fluctuant,
&
Paracelsitae
per
sua
sulphura,
mercurios,
sales,
&
alia
commenta
veritatem
conantur
implicare.
Arist.
in
I.
met.
2.
mundi
inferioris
omnem
virtutem
superioribs
lationib.
gubernat,
&
ideo
continuum
facit
mundum
extremum
&
medium,
illumque
dicit
esse
caussam
primam
quia
motus
principium
omnibus
inde
sit:
idemque
in
fine
semper,
perpetuus,
nec
finem
motus
loco
habens:
hunc
a.
materialem,
&
subie¬
ctum
patiens,
cuius
accidentia
à
caelesti
dependeant
principio,
tanquam
formali
virtute,
à
qua
sit
princi¬
pium
motus.
Eadem
sententia
repetitur
capite
sequente
&
vocatur
elementaris
mundus
materia
quaedam
potentia
calida,
frigida,
humida,
sicca,
&
aliis
affectionibus
obnoxia,
quae
fiat
&
sit
talis
à
motu
&
immobi¬
litate,
vt
sic
in
medio
&
circa
medium
sit
grauissimum
frigidissimumque
elementum
segregatum,
nimirum
terra
&
aqua,
circa
quae
attigua
his
aer,
&
ignis.
Haec
ille
ibi.
Num
a.
plane
ita
senserit,
an
saltem
hypo¬
thesi
hac
sit
vsus,
vt
eo
facilius
explicaret
meteororum
naturam,
forsan
ex
aliis
locis
poterimus
colligere.
Ignem
sanè
propriè
calidum
facit,
eumque
cum
caeteris
elementis
perpetuum
(12.
metaph.
tex.
5.)
si
non
ortus
est
à
coelo,
sed
per
se
extitit
coaequaeuus
mundò
iuxta
ipsius
placita,
nec
proprietatem
suam
alteri
debebit.
Notum
enim
est
inter
subiectum
&
proprietatem
esse
essentiale
commercium,
&
consensum
aeternum
seu
affe¬
ctionem
essentialem,
vt
inter
se
disposita
axioma
&
principium
constituant
immobile
&
catholicum
à
και
καθ'
αυτο
curé.
Deinde
ipsa
ex
seipsis
gignit;
negatque
aliquod
corpus
prius
ipsis
esse.
Nec
minus
definitio
elemen¬
torum
ipsa
facit
prima
corporum,
ex
quibus
primo
inexistentib.
componitur
mistum,
&
vltimo
in
eadem
resoluitur.
Quod
si
caelum
generat
elementa,
cur
tota
natura
ab
eodem
seiunguntur?
Habent
illa
naturam,
motusque
sui
principium
in
ipsis
primum.
Aliunde
itaque
non
acceperunt.
Haec
saniora
esse
illis,
demon¬
strat
mundi
procreatio,
qua
tamen,
iam
non
licet
vti,
quod
Aristotelem
Aristoteli
committamus,
illi
vero,
qui
post
hunc
scripserunt,
non
debebant
hypothesin
καθ’
ολουamplecti.
Male
itaque
Zabarella
tam
pertinaciter
in
motu
&
immobilitate
haeret,
quanquam
non
sine
auctario
luminis.
Perplexe
&
versute
Scaliger
Pla¬
tonica
peripateticis
miscet,
cum
vult
par
esse,
vt
credamus
omnia,
quae
hic
sunt,
meliore
potioreque
mo¬
do
existere
in
superioribus,
tanquam
in
principiis
secundis:
Et
simul
haec
ab
illis
pendere
non
operibus
solum,
sed
&
perpetuatione,
quia
vt
est
in
4.
Physicorum,
continens
est
formae
simile.
Platonici
quidem
ista
dicunt
de
mundo
suo
coelesti
&
exemplari
seu
sdeali,
volentes
in
coelo
&
extra
coelum
vniuersalium
Idea
tum
existentiam
esse
à
quibus
dependeant
rerum
singularium
sensibiliumque
generationes,
essentię,
virtu¬
tes,
quasi
necesse
sit
alicubi
perpetuam
esse
existentiam
eorum,
quae
hic
mutantur,
vt
sit
occasio
renascendi,
&
sic
tunicis
sensilib.
indutis,
exutisque
vicissim
res
appareant
potius,
&
rursus
se
occultent,
quam
generentur
&
corrumpantur.
Alii
ex
intellectuali
mundo,
animaque
quadam
dispensante
omnia
distribuenteque
suis
sua,
tanquam
alter
Epimetheus,
producunt.
Autor
Theologiae
Platonicę
potius,
quam
Aristotelicae
lib.
6.
c.
1.
ait,
dispositiones
mundi
inferioris
prouenire
necessario
à
superiore,
necessitate
ea,
qua
sunt
spi¬
ritualia
&
perpetua,
variari
a.
hic,
quia
bonum
caelesti
misceatur
malo
in
inferioribus
etc.
Hinc
illa
ma¬
gica
attractio
ex
coelestibus
propter
familiaritatem,
eaque
reciproca.
Nam
&
coelum
ad
se
trahit.
Ex
eodem
fundamento
sicut
ignis
in
intellectuali
mundo
est
&
viuit,
immittitque
vitam
per
influxum
in
ignem
infe¬
riorem:
ita
terra
&
aqua.
Vnde
frigus
horum
elementare
deduci
ex
coelesti
terra
&
aqua
seu
intellectuali
dependere
consequens
est,
vti
videtur
voluisse
Scaliger.
Nos
contra
istam
fidem
in
naturalib.
repudia¬
mus,
&
ita
de
rebus
statuimus.
vti
sunt.
In
intellectu
n.
per
abstractionem
sunt,
nec
habent
substantiam
singularem.
Verum
n.
est
illud
Aristotelis;
quod
vniuersale
aut
nihil,
aut
posterius
sit,
vtpote
comprehensio
collectioque
singularium
inductione
facta
rationis
&
intellectus
virtute.
Sensibiles
a.
qualitates
&
ele¬
mentares
in
suis
sunt
elementis
inseparabiliter,
quod
est
Aristotelis
decretum
verius,
cumque
frigus
sit
vna
ex
primis,
quae
insunt
in
elementis,
&
primo
nihil
prius:
elementare
non
opus
est
ab
alio
petere
aut
expe¬
ctare.
Valeat
illud
dogma
peripateticum,
quod
conuenienter
rebus
ipsis
&
experientię
sanxit
in
2.
de
ortu
c.
I.
"Principium
primum"
(inquit)
"elementorum
est
materia
inseparabilis
&
subiecta
contrariis,
estque
potentia
sensibile
corpus,
secundum
principium
sunt
contrarietates,
vt
caliditas
&
frigiditas,
tertium
iam
ipsa
sensibilia
olementa,
vt
aer,
ignis,
aqua,
terra.
Et
aliud:
Impossibile
est
sine
contrarietate
esse
corpus
sensibile.
Necesse
est
n.
aut
graue,
aut
leue,
calidum,
aut
frigi¬
dum
esse:
Et:
igni
contraria
aqua,
aeri
terra,
terra
magis
sicci,
quàm
frigidi,
aqua
frigidi
magis,
quàm
humidi:
aer
ma¬
gis
humidi,
ignis
calidi
etc."
ex
quibus
recte
concludimus,
nec
elementa
à
caelo
generari,
nec
earum
qualitates
insitas
inde
dependere,
sed
vnumquodque
suis
instructum
esse
à
primordio.
Quod
si
philosophus
ex
im¬
mobilitate
in
imis
proficisci
frigus
sensisset,
extra
illam
de
meteoris
hypothesin
praecario
potius,
quam
vere
sumtam,
terram
debuerat
frigidissimam
dixisse,
non
aquam,
quę
terram
sequitur.
Ita
est
&
de
lumine,
cuius
orbitas
item
facit
terram
frigidissimam,
&
non
aquam.
Non
persequemur
istud
paradoxum
pluribus
Satis
est,
nos
probasse
frigus
formam
&
naturam
quandam
esse,
eamque
in
elementis,
secundum
elementi
rationem,
quib.
debetur,
natura
quoque
&
primum
inesse;
Et
hoc
inde
elementare
appellamus.
An
vero
alio
modo
in
caelo
quoque
sit
frigus,
non
patet
tam
aperte,
quia
de
coeli
natura
paucam
habemus
demon¬
strationem.
Actu
quidem
ibi
frigere
aliquid
non
dicimus,
quia
improbabile.
At
talem
spiritum
&
vim
inde¬
defluere,
quae
in
disposita
materia
congregata
in
actum
emergat,
analogia
caloris
solaris
docet,
vt
nonni¬
hil
sit,
quod
de
frigida
Saturni
stella,
deque
polaribus
pronunciant
Astrologi.
Hinc
aerem
posse
frigus
con¬
cipere,
&
caetera
elementa,
mistaque
similiter
pati
consequens
est.
Ita
enim
patiuntur
à
calore
coelesti,
cui
proportionaliter
statendum
est
de
frigore,
vt
sit
vnum
coeleste,
alterum
elementare.
Illud
interdum
tam
validè
alterat
aerem,
vt
nihil
aut
parùm
proficiant
solares
radii.
Itaque
non
venti
tantum
aliunde
in¬
ferunt
frigus,
sed
&
stellę
procurant
vel
eo
ipso
tempore,
quo
calorem
ex
anno
expectabamus.
Sic
ergo
concedere
possumus,
aliquando
frigus
in
inferiore
mundo
ex
caeli
potestate
existere.
Alio
vero
modo
Alio
modo
negantur
E¬
lementa
sempiternae
esso
in
3.
de
coelo
cap.
6.
3.
de
coelo
tex,
53.
&
seq.
Mundus
sen¬
sibilis
est
ima¬
go
intellectu¬
alis
mundi,
aiunt
magi,
platonici
lib.
7.
Theol
Ar.
c.
4.
lib.
8.
C.
I.
Vide
Theolo¬
giam
Aristo¬
telis,
Marsilii
commenta¬
tiones
&
alio¬
rum
Platoni¬
corum
decreta.