235
De
Pyrotechnia
&
affinibus.
causam
quidem
ponit
caliditatem
&
frigiditatem
&
motum:
sed
substantiam
acceptam
refert
naturae,
sicut
formam
serrae
arti.
In
fine
addit
materiam
tantum
expositam
fuisse:
rationem
&
substantiam
quid
sit
quoduis
porro
accipiendam
vt
plena
sit
demonstratio.
Sed
in
2.
de
Gen.
an.
1.
haec
legimus;
"Hu¬
miditas,
siccitus,
caliditas
&
frigiditas
materia
sunt
corporum
compositorum,
caeterae
differentiae,
vt
laeuitas,
graui¬
tas,
densitas,
raritas,
asperitas,
lenitas,
eas
sequuntur,
vt
sic
ex
virtutibus
elementorum
fiat
prima
compositio."
Rursus,
"elementa
sunt
similarium
partium
gratia,
similaria
dissimilarium,
quorum
sunt
officia
&
actiones,
illorum
vero
sensus."
Quomodo
vero
similaria
ex
illis
possint
existere,
docetur
in
2.
de
gen.
an.
cap.
6.
"Ortus
simila¬
rium,
inquit,
frigore
caloreue
agitur.
Consistunt
cogunturque
alia
frigido,
alia
calido.
Per
venàs
&
meatus
alimen¬
tum
resudans
in
carnem
vel
proportionale
conuertitur
frigore
consistens,
ex
quo
fit,
vt
caro
igni
resoluatur.
Sed
quae
terrena
admodum
oriuntur,
parum
humoris,
calorisque
adepta,
haec
dum
refrigescunt,
humore
cum
calore
euaporantè
duram
terrenamque
formam
(μορὴν)
capiunt."
Quod
si
quaeras
cum
ergo
calor
&
frigus
eodem
modo
ope¬
rando
non
ex
qualibet
materia
carnem
&
os
faciunt,
respondet,
"ex
materia
apta,
&
cum
aptè
effici
potest
ἀλλὰ
τὸ
πεφυκὸς,
καὶ
ᾗ
πέφυκε,
καὶ
ότε
πέφυκεν)
Neque
enim
quod
effici
potest,
efficietur
à
mouente,
quod
actu
careat,
neque
quod
actum
obtinet
efficere
ex
quolibet
potest
etc.
Praeterea
in
illis,
quae
sponte
oriuntur,
caussa
est
motus
temporis
&
calor.
Frigus
caloris
priuatio
est.
Vtitur
his
ambobus
natura,
vim
habentibus
ex
necessitate,
vt
alterum
hoc
alterum
illud
faciat,
etc."
Haec
in
illis
locis
Aristoteles.
Hippocrates
in
liber
de
carnibus
ex
elementis
quidem
ista
gignit,
sed
frigidum
potius
materiale
&
passiuum
facit,
calorem
autem
actiuum,
licet
aliquando
frigori¬
vim
congelantem
tribuat.
In
lib.
de
veteri
medicina
frigiditatem
&
caliditatem
omuium
facultatum
mi¬
nimè
potentes
esse
in
corpore
existimat,
quanquam
id
de
externis;
sed
"de
natura
hominis",
corpus
constituit
&
generat
ex
calido,
humido,
frigido,
sicco
inter
se
contemperatis,
&
in
eadem
tandem
resoluit.
Ex
his
principiis
postea
extruxerunt
medicinam;
morbosque
&
sanitatem
&
medicamentorum
virtutes
inde
de¬
ducentes
methodum
medendi
confecerunt.
Sed
&
Aristoteles,
qui
alibi
frigori
vim
generandi
adimit,
nihilominus
in
niuibus
vermes
gigni
narrauit,
qui
extra
illas
nequeant
viuere.
Omnino
itaque
videtur
generatio
praeter
calorem
etiam
frigoris
opus
esse,
constituique
eo
membra
frigida,
quae
spermatica
appellant.
Sed
Aristoteli
non
istam
mentem
esse,
quàm
prae
se
ferre
quis
verba
putet,
constat
ex
multis.
Quanquam
enim
dicat
ortum
similarium
frigore
caloreue
agi,
tamen
intelligere
externam
duntaxat
affectionem
&
formam
sensibilem,
haec
indicant
verba,
quae
mox
subiicit:
"Quarum
rerum
differentias
alibi
exposuimus."
Id
autem
factum
in
4.
meteororum,
vbi
de
externis
philosophari
eum
constat.
Deinde
quis
adeo
sit
demens,
vt
statuat
vnguium,
cornuque
formam
internam
&
essentialem,
qua
est
id,
quod
est
duram
&
terrenam
esse,
&
posse
resolui
in
contrarium
calore?
Manent
id,
quod
sunt
etiam
cum
mollescunt,
quod
fieri
non
posset,
si
esse
suum
à
frigore
accepissent
forma
dura
constituta.
Praeterea
cùm
caloris
frigorisque
potentiam
determinat
tempore
&
dispositione
materiae,
prioris
principii
facit
mentionem,
vnde
apparet
ista
cum
iam
sunt,
&
naturam
habent:
acquirere
ex
qualitatibus
elementaribus,
affectio¬
nes
externas.
τὸ
πεφυκὸς,
καὶ
ᾗ
πεφυκε,
και
ή
ότε
πέφυκεν
praesupposunt
naturam,
aqua
aptitudinem
accepit
ma¬
teria,
vt
à
calore
frigoreue
sic
vel
aliter
possit
disponi.
Frigus
non
habet
actum
duriciei.
Non
ergo
con¬
ferre
potest.
Id
vero
quod
naturam
habet,
cui
sit
per
eam
ad
indurescendum
dispositum,
agente
frigore
vel
calore
istam
acquirit
postea
formam
per
alterationis
potius
quam
generationis
motum.
Sed
vnde
est
istud
gignens?
"Inest
hic
calor",
inquit,
"in
excremento
seminali,
tantam
talemque
habens
motionem
&
actionem,
quanta
conuenis
cuilibet
membro"
(σύμμετρος
εἰς
ἕκαστον
τῶν
πορίων)
Hinc
est
illa
aptitudo
ad
suscipiendas
affectiones;
hincquoque
excessu
&
defectus.
Sicut
autem
nos
foris
coquendo
inducimus
formas
externas;
ita
natura
gignentis
ac¬
commodat
intus,
&
ossi
duritiam,
carni
mollitiem
confert,
&
perficit
singula.
Eo
modo
accipienda
&
ex¬
plicanda
ea
quoque
sunt,
quae
de
cerebri
generatione
tradit,
vbi
Graecus
textus
longe
euidentior
est
Latino.
Cor
vult
primo
generari,
quia
principium
sensuum
&
totius
animalis
in
ipso
est.
Quia
vero
ca¬
lidum
est,
vbi
in
summo
desinunt
venae,
frigus
oppositum
([αντίστροφον/GR])
cordis
calori
constituit
cerebrum
(σηνίστησιν)
Quocirca
quae
circa
caput
sunt,
continuam
post
cor
accipiunt
generationem,
&
magnitudine
ab
aliis
differunt.
Frigus
statuisse
cerebrum,
seu
fecisse,
vt
consisteret
circa
arteriarum
in
capite
fines,
dicit.
Num
ergo
generauit
essentialiter?
minime
vero.
In
2.
de
part.
anim.
7.
naturam
scribit
molitam
esse
crerebrum
aduersus
cordis
calorem
sedémque,
vt
eum
moderaret
temperiemque
afferret;
cùm
sit
frigidissimum
omnium
corporis
partium
ob
defectum
sanguinis.
Quae
sit
illa
natura
cerebri
effe¬
ctrix,
aperte
docetur
in
2.
de
Gen.
an.
1.
nempe,
quod
insit
motumque
habeat
in
ipso;
quod
gignitur,
profecta
à
motu
generantis,
qui
est
actu
id,
quod
potentia
est
res
gignenda:
seu
ab
altera
natura,
quae
actu
obtinet
formam;
non
à
calore
vel
frigore,
quibus
solummodo
affectiones
sensiles
&
externae
pro¬
curari
possunt.
Non
aliter
sentit
Philosophus
in
4.
met.
1.
vbi
docet
simplicem
&
naturalem
genera¬
tionem
esse
mutationem
ab
istis
potentiis
actiuis
ὅταν
ἔχωσι
λόγον
ἐκ
τῆς
ύποκειμένης
ὕλης
ἑκάστῃ
φύσει.
Materiam
autem
tradit
esse
passiuam
humidi
&
sicci,
in
qua
generent
calor
&
frigus,
cùm
praepollent,
&
dominantur.
In
materia
ponit
rationem
sine
qua
non
generant
actiuae
qualitates
&c.
Ratio
illa
est
dispositio
cuiusque
naturalis
ex
principio
interiore.
In
4.
met.
8.
dicuntur
membra
similaria
differre
quidem
humido
&
sicco;
sed
prior
ipsis
inest
ratio,
qua,
dicuntur
corpora
naturalia,
habentque
non
ex¬
ternum
tandem
discrimen;
sed
&
substantiale
intêrnum.
Ita
interpretamur
&
quae
in
4.
met.
cap.
I0.
inueniuntur.
Nam
cap.
12.
ait
qua
similaria
sunt,
eatenus
ex
elementis
&
materia
esse;
qua
substantiae,
RATIONE.
Sed
de
his
nimis
multa;
Et
tamen
scire
debet
Chymicus
illa
Aristotelica,
vt
vacet
ca¬
lumnia,
nec
assentiatur
illis,
qui
rationes
substantiarum
conficiunt
per
qualitates
elementorum.
Generationi
opponitur
corruptio.
Ad
hanc
frigus
plus
confert,
quam
ad
generationem,
vt
cer¬
nere
est
hyeme
subeunte.
Prohibet
quoque
gestionem
internae
virtutis
&
caloris,
Et
sic
est
caussa
ste¬
rilitatis.
Vnde
astrologi
suum
Saturnum
ex
argumento
depinxerunt.
Quod
autem
in
niue
vermes
proueniant,
&
in
aquis
frigidis
pisces
plantaeque
&
insecta
quaedam,
id
ex
accidente
frigori
asscribitur,
Compellit
enim
in
interiora
calorem,
qui
etiam
modicus
sufficit
ad
mouendam
vim
generatricem?
Et
vt
Xx
3